Δύσκολο να μιλήσει κανείς σήμερα που οι ειδήσεις στις εφημερίδες, στην τηλεόραση, στο διαδίκτυο σε σφυροκοπούν. Ειδήσεις αναπάντεχες, απειλητικές. Σήμερα που γνώμες απόλυτες αναιρούν με βεβαιότητα άλλες απόλυτες γνώμες. Και που οι εικόνες και οι λέξεις που φτάνουν μέχρις εμάς, μιλώ για τις εικόνες και τις λέξεις που ζουν τα πράγματα από κοντά, ιδίοις αναλώμασι, δύσκολα μπορούν να μεταφραστούν σε νόημα. Αναβάλλεις να σκεφτείς. Αναβάλλεις να διαμορφώσεις γνώμη. Ισως, λες, πρέπει να περιμένεις. Οχι ότι μας λείπει η πληροφόρηση. Θα έλεγα ότι πάσχουμε από την πληθώρα της. Μια παλίρροια από πληροφορίες. Αλλά μοιάζουν τόσο παράλογες, που λες ότι ίσως πρέπει να περιμένεις μιαν ακόμη που επιτέλους θα φωτίσει όλες τις προηγούμενες και τις επόμενες.
Ο κύριος Ερντογάν μάς βεβαιώνει ευγενικά ότι θα κόψει τα κεφάλια όσων εμποδίζουν τη δόξα της πατρίδας του. Κάποια ανταποκρίτρια μας βεβαιώνει κομπιάζοντας πως, ναι, μάλλον είδε στρατιωτικούς είτε αστυνομικούς της άλλης πλευράς να σπρώχνουν πρόσφυγες στο ποτάμι για να περάσουν στην Ελλάδα. Η κυρία Μέρκελ εξηγεί ότι η συμφωνία της Ε.Ε. με την Τουρκία είχε στόχο τους διακινητές. Ενώ ο Τούρκος διακινητής στα σύνορα του Εβρου μιλούσε στην ΕΡΤ3 για το επικερδές επάγγελά του: Το ασκεί 15 χρόνια με μία διακοπή λίγων χρόνων στη φυλακή και είναι έτοιμος να συνεχίσει μόλις καταλάβουν οι πρόσφυγες, τώρα που άνοιξε τα σύνορά του ο Ερντογάν, ότι δεν μπορούν να περάσουν δωρεάν στην Ελλάδα από τις Καστανιές. Εχω γεμίσει την Ευρώπη με μετανάστες, βεβαιώνει περήφανος. Εχω τον τρόπο μου να τους περάσω και τώρα. Εναντι μιας καλής αμοιβής.
Δύσκολο να μιλήσει κανείς σήμερα που οι λέξεις έχουν μία σημασία πριν από τη σημασία τους. Που πριν μιλήσεις ο άλλος σε έχει κατατάξει σε ομάδα. Πριν να κρίνεις έχεις ήδη κριθεί. Ο ενδιάμεσος χώρος, ο χώρος αυτός ο τόσο πολύτιμος για την ισορροπία μεταξύ του ατομικού και του συλλογικού, ο χώρος αυτός της ώριμης σκέψης και κρίσης μοιάζει απών.
Εδώ και χρόνια, πόσα άραγε, έχουμε συνηθίσει να ρητορεύουμε όσο τα πράγματα είναι εύκολα, όσο η γνώμη είναι ανέξοδη και η τόλμη μένει ατιμώρητη. Γιατί άραγε; Μήπως διότι έχουμε την αίσθηση ότι έτσι κι αλλιώς, ό,τι κι αν σκεφτούμε, ό,τι κι αν πούμε, κάποιοι άλλοι, κάπου αλλού, σε κάποια ουράνια δώματα όπου συνεδριάζουν οι θεοί για τη μοίρα μας, αποφασίζουν για μας; Κι όμως. Τώρα είναι που η μικρή, η ταπεινωμένη από τα μνημόνια, η προδομένη ξανά και ξανά χώρα μας πρέπει να κατανοήσει για να αποφασίσει. Ακριβώς σε τέτοιες συνθήκες είναι που πρέπει να πάρεις θέση. Στα δύσκολα.
