Για να μην ξεχνάμε ολότελα τον Βάγκνερ!

Ο αποκλεισμός του Βάγκνερ από την ελληνική μουσική ζωή συνιστά κατάντημα, που οφείλεται κυρίως σε λαϊκιστικό πολιτικό/ιδεολογικό αντιγερμανικό «κόλλημα» και λιγότερο στις ιδιαίτερες τεχνικές και εκφραστικές απαιτήσεις της φωνητικής και ορχηστρικής γραφής του.

Ομως η θεματική των σκηνικών έργων και το στίγμα της αρμονικής γραφής του συνιστούν μείζον σημείο καμπής στην εξέλιξη του δυτικού μουσικού πολιτισμού· συνεπώς η αγνόησή τους λειτουργεί στρεβλωτικά στην πρόσληψη και κατανόηση όλης της μουσικής που έπεται. Οι όπερές του κατέχουν κεντρική θέση στα δραματολόγια των λυρικών σκηνών ανά τον κόσμο· μόνο στην Ελλάδα επιμένουμε να τις αγνοούμε.

Με αυτό ως δεδομένο, η συναυλιακή παρουσίαση της Β’ Πράξης από τον «Τριστάνο», που πρόσφερε η ΚΟΑ υπό τον καλλιτεχνικό διευθυντή της Στέφανο Τσιαλή στο Μέγαρο Μουσικής, ήταν πολύτιμη (21/2/2020). Συμμετείχαν τέσσερις ξένοι μονωδοί: η Γερμανίδα δραματική υψίφωνος Πέτρα Λανγκ (Ιζόλδη), ο Γερμανός «ηρωικός» τενόρος Στέφαν Φίνκε (Τριστάνος), η Σλοβένα μεσόφωνος Μπάρμπαρα Κοζέλι (Μπραγκένε) και ο Αμερικανός βαθύφωνος Τζέιμς Μέλενχοφ (Βασιλιάς Μάρκε). Τους ρόλους του Κούρβεναλ και του Μέλοτ απέδωσε ο τενόρος Χρήστος Κεχρής. Η ακρόαση άφησε πολύ καλές αλλά άνισες εντυπώσεις.

Στη μουσική δραματουργία του Βάγκνερ ορχήστρα και μονωδοί συνεισφέρουν ίσα στην ισορροπημένη σύνθεση της συνολικής εντύπωσης. Οι ξένοι μονωδοί διέθεταν σίγουρα τα απαραίτητα φυσικά φωνητικά μεγέθη (δυναμικές, χροιά, έκταση), το ειδικό αισθητικό ήθος και τη σκηνικά ωριμασμένη εμπειρία που προϋποθέτει μια βαγκνερική ερμηνεία. Λανγκ και Φίνκε, παρ’ ότι αυτός εκφραστικά λίγο αμέτοχος και εκείνη κάπως απλοϊκή, αποτέλεσαν ένα φωνητικά και ερμηνευτικά επαρκέστατο ζευγάρι: τραγούδησαν με αφειδώλευτο δόσιμο, ακρίβεια και ελεγχόμενο πάθος, αναμετρήθηκαν απολύτως άνετα με την τεράστια ορχήστρα στις κορυφώσεις και συμπορεύτηκαν ισότιμα στο απάνθρωπων απαιτήσεων ερωτικό ντουέτο.

Εξαιρετική ήταν η Μπραγκένε της Κοζέλι: η θερμή, μυώδης, ρωμαλέα φωνή της λειτούργησε ιδανικά ως τρίτος πόλος στο ερωτικό ντουέτο, καλύπτοντας(!) τελείως την εκφραστικά αναιμική ανταπόκριση της ΚΟΑ… Τις εντυπώσεις έκλεψε, ασυζητητί, ο Μέλενχοφ, που αξιοποίησε τη μεγάλη, μεστή, τραχιά, σκούρα φωνή του ενσαρκώνοντας έναν αβίαστα τραγουδισμένο, βαθύτατα συγκινητικό, πειστικά ευγενή και συντετριμμένο Βασιλιά Μάρκε.

Αναμενόμενα, το όλον υπολειπόταν αισθητά στην εκφραστικότητα του ορχηστρικού παιξίματος: αντί να συμπράττει ως ισότιμος εταίρος, η ΚΟΑ (κυρίως τα έγχορδα) επόταν ως χλομός συνοδοιπόρος, δυσκολευόμενη να ανεβάσει θερμοκρασία, να συμμετάσχει στο εσωτερικό δράμα της μουσικής.