Η Τρίτη 7 Απριλίου είναι μια κρίσιμη μέρα για την έκδοση του περιώνυμου κορονο-ομολόγου, όπως έχει επικρατήσει να ονομάζεται η κοινή χρηματοπιστωτική πρωτοβουλία των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την κάλυψη των δαπανών της υγειονομικής κρίσης. Αυτή την ημέρα συνεδριάζουν οι υπουργοί Οικονομικών της Ε.Ε. Εχουν ετοιμαστεί οι σχετικές τεχνικές μελέτες και όλοι εμείς οι Ευρωπαίοι πολίτες περιμένουμε την οριστική πολιτική απόφαση.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι από την τελευταία σύνοδο κορυφής των κρατών-μελών της Ε.Ε. (27 Μαρτίου) μέχρι σήμερα στην ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα διεξάγεται αναλυτική συζήτηση για το θέμα του κορονο-ομολόγου. Οι υφιστάμενες μέθοδοι για να αντιμετωπιστούν οικονομικές καταστροφές, όπως αυτή που προκαλεί η υγειονομική κρίση, δεν επαρκούν.
Την προηγούμενη εβδομάδα, δεκατρείς (13 τον αριθμό) κορυφαίοι Γερμανοί διανοούμενοι (με επικεφαλής τον μεγάλο Γερμανό φιλόσοφο Γιούργκεν Χάμπερμας) έκαναν έκκληση (το σχετικό κείμενο δημοσιεύτηκε στην «Εφ.Συν.») προς την πολιτική ηγεσία της χώρας τους να άρει τις επιφυλάξεις της σχετικά με την έκδοση του κορονο-ομολόγου. Τονίζουν χαρακτηριστικά ότι «στην κρίση όλοι οι Ευρωπαίοι είμαστε στην ίδια βάρκα».
Η καγκελάριος Μέρκελ αρνείται μέχρι αυτή τη στιγμή την έκδοση του κορονο-ομολόγου όχι επειδή, όπως πολλοί υποστηρίζουν, διαπνέεται από την ιδέα της γερμανικής κυριαρχίας στην Ευρώπη, αλλά επειδή οι φόβοι της μήπως καταρρεύσει η Ευρωπαϊκή Ενωση ως οικονομική δύναμη στον παγκόσμιο ανταγωνισμό είναι υπερβολικοί. Αυτούς τους φόβους χρειάζεται να υπερβούν και η Γερμανία και οι άλλες χώρες του Βορρά.
Εμείς οι Ευρωπαίοι πολίτες θέτουμε το ερώτημα: Για ποιους λόγους επιβάλλεται να εκδοθεί σ’ αυτή τη συγκυρία το κορονο-ομόλογο; Θα προσπαθήσω να απαντήσω σ’ αυτό το ερώτημα από τη σκοπιά της Πολιτικής Φιλοσοφίας. Τρεις, λοιπόν, είναι οι λόγοι που καθιστούν αναγκαία και επιβεβλημένη την έκδοση του κορονο-ομολόγου. Χωρίς αξιολογική ιεράρχηση είναι οι εξής:
Πρώτον, να αντιμετωπιστεί η υγειονομική κρίση κατά αποτελεσματικό τρόπο.
Δεύτερον, παρέχεται η χρυσή ευκαιρία στην Ευρωπαϊκή Ενωση να αποκτήσει στοιχειώδη πολιτική ταυτότητα και, τρίτον, η ίδια η Ευρωπαϊκή Ενωση επαναθεμελιώνεται ως πολιτική και πρακτική εφαρμογή της ιδέας της Ευρώπης.
Οσον αφορά το πρώτο ζήτημα, θα πρέπει να τονιστεί ότι σ’ ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο η υγειονομική κρίση μετατρέπεται σταδιακά σε πολιτική και οικονομική κρίση. Η έκδοση του κορονο-ομολόγου θα αναχαιτίσει αυτή την προϊούσα κατάπτωση και παρακμή.
Η υγειονομική κρίση έχει προκαλέσει ήδη πολιτική κρίση με πρώτο θύμα την Ουγγαρία. Το υφιστάμενο οικονομικό σύστημα δεν αντέχει στην επέλαση του κορονοϊού και θα καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος. Με λίγα λόγια, εάν δεν εκδοθεί το κορονο-ομόλογο τώρα σ’ αυτή τη συγκυρία για να αντιμετωπιστεί η υγειονομική κρίση, τότε όλα όσα «έφτιαξε» ο άνθρωπος ως πολιτικό ον κατά τους δύο τελευταίους αιώνες και στο πολιτικό και στο οικονομικό επίπεδο θα γκρεμιστούν.
Δυο λόγια τώρα για τον δεύτερο λόγο, ο οποίος έχει να κάνει με τη δυνατότητα να επανακτήσει η Ευρωπαϊκή Ενωση πολιτικό χαρακτήρα.
Οι Βρυξέλλες, ως γνωστόν, αυτοπροσδιορίζονται ως η τεχνοκρατική Ευρωπαϊκή Ενωση και γι’ αυτό αρνούνται πεισματικά εδώ και δεκαετίες να αναλάβουν πολιτικές πρωτοβουλίες. Εχασαν την ευκαιρία να αυτοπροσδιοριστούν ως πολιτική οντότητα κατά την προηγούμενη δεκαετία (2008-2018), όταν δεν βοήθησαν την Ελλάδα και τα άλλα χρεωμένα κράτη με βάση τις πολιτικές της αλληλεγγύης, αλλά «επινόησαν» τη μέθοδο των «τεχνοκρατικών μνημονίων».
Οι Βρυξέλλες, λοιπόν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τελικά όλοι οι θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ενωσης έχουν σ’ αυτή τη συγκυρία τη χρυσή ευκαιρία να αναγορευτούν πολιτικές αρχές. Οι φίλοι μας Γερμανοί διανοούμενοι στη διακήρυξή τους τονίζουν ότι η έκδοση του κορονο-ομολόγου δεν είναι μόνον υπόθεση πολιτικής αλληλεγγύης, αλλά προϋπόθεση για την πολιτική ύπαρξη της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Ο τρίτος λόγος, για τον οποίον επιβάλλεται η έκδοση του κορονο-ομολόγου, έχει να κάνει τελικά με την αυτοεπιβεβαίωση της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ενωσης ως ευρωπαϊκής αρχής. Δηλαδή, έχει να κάνει με την Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία ανακηρύσσεται θεματοφύλακας της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, του συστήματος των δικαιωμάτων κ.ά. Εάν ο «εγκλεισμός του πληθυσμού στα σπίτια» στα ευρωπαϊκά κράτη προστατεύει τους ανθρώπους από τον κορονοϊό, η έκδοση του κορονο-ομολόγου υπερασπίζεται τις πολιτικές και τις οικονομικές κατακτήσεις του «Ευρωπαίου ανθρώπου».
*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
