«Κάθε εργαζόμενος αξίζει ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο»

Μια γεύση από το νέο σχέδιο δράσης που εκπονεί -υπό την ευθύνη του- η Ε.Ε. για την τόνωση της απασχόλησης και τη στήριξη των εργαζομένων, ιδίως όσων κατέχουν επισφαλείς θέσεις εργασίας, δίνει ο Ευρωπαίος επίτροπος για την απασχόληση και τα κοινωνικά δικαιώματα στην αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στην «Εφ.Συν.». «Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι κάθε εργαζόμενος ωφελείται από την κοινωνική προστασία και τα εργατικά δικαιώματα» τονίζει χαρακτηριστικά ο Νίκολας Σμιτ.

● Οπως ήδη γνωρίζετε πολύ καλά, η Ελλάδα έχει υποφέρει από την κρίση περισσότερο από κάθε άλλη χώρα. Σήμερα η πλήρης ανάκαμψη δεν έχει ακόμη έρθει. Με 16,7% ποσοστό ανεργίας η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών-μελών. Ως πρόσφατα ορισθείς επίτροπος για την απασχόληση και τα κοινωνικά δικαιώματα ποιες είναι οι προτεραιότητές σας και τα διαθέσιμα εργαλεία για την αντιστροφή αυτού του δυσάρεστου φαινομένου;

Ο ελληνικός λαός έχει δείξει τεράστιο θάρρος και δύναμη στις πιο δύσκολες συνθήκες. Τώρα, το τέλος του οικονομικού προγράμματος επέτρεψε στην Ελλάδα να ξεπεράσει τις μεγάλες δυσκολίες και η ανάπτυξη έχει επιστρέψει. Σαφώς οι προκλήσεις παραμένουν, ιδίως όσον αφορά τις ευκαιρίες για τα παιδιά και τους νέους. Η Ε.Ε. βρίσκεται στο πλευρό της Ελλάδας για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, ιδίως όσων σχετίζονται με την ανεργία των νέων και την παιδική φτώχεια. Μία από τις εμβληματικές πρωτοβουλίες μου θα είναι η ανανέωση της ατζέντας της Ε.Ε. για την απασχόληση, έτσι ώστε όλες οι χώρες της Ε.Ε. να μπορούν να παράσχουν στους ανθρώπους τα εργαλεία που χρειάζονται για να αντιμετωπίσουν την πραγματική κατάσταση της μελλοντικής οικονομίας.

Επίσης θα παρουσιάσουμε τις επιλογές μας για την προστασία όσων βρίσκονται σε επισφαλείς θέσεις εργασίας, ιδίως στη νέα «οικονομία της επισφάλειας». Θα υλοποιήσoυμε μια πρόταση για την ευρωπαϊκή εγγύηση των παιδιών, για την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Η Ε.Ε. θα συνεχίσει επίσης να παρέχει χρηματοδοτική στήριξη σε έργα που συμβάλλουν στην άμβλυνση της ανεργίας: το σύνολο που αφιερώνεται από δύο τέτοιους πόρους μεταξύ 2014 και 2020 ήταν δύο δισ. ευρώ, το ένα τέταρτο των οποίων προορίζεται για την απασχόληση των νέων. Πάνω από 63.000 νέοι Ελληνες έχουν ήδη ωφεληθεί.

Η οικονομική πολιτική πρέπει να συμβαδίζει με τα κοινωνικά δικαιώματα. Κάθε εργαζόμενος στην Ευρώπη αξίζει δίκαιες συνθήκες εργασίας και αξιοπρεπείς μισθούς

● Οπως προτείνεται στην έκθεση για την αειφόρο ισότητα, όπου είστε μέλος της ανεξάρτητης επιτροπής της, προκειμένου να αλλάξετε την Ευρώπη πρέπει να υλοποιηθούν ριζικές κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές πολιτικές. Πιστεύετε ότι υπάρχουν οι αναγκαίες πολιτικές συμμαχίες για την επίτευξη τέτοιων πολιτικών; Οι δυνάμεις της δεξιάς πτέρυγας θα επιτρέψουν την οικοδόμηση μιας κοινωνικής Ευρώπης ή θα εμποδίσουν οποιαδήποτε προσπάθεια;

Η χρηματοπιστωτική κρίση προκάλεσε αυξανόμενη ανισότητα, η οποία με τη σειρά της οδήγησε στην κατάρρευση της κοινωνικής συνοχής και στην αύξηση του λαϊκισμού. Πιστεύω ότι μπορούμε να επιτύχουμε την αναχαίτιση αυτού του κύματος, αλλά για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης οι οικονομίες μας πρέπει να εργαστούν πρωτίστως για τους πολίτες, όπως είπε η πρόεδρος της Επιτροπής Φον ντερ Λάιεν. Η Επιτροπή έχει ήδη χαρτογραφήσει ορισμένα φιλόδοξα σχέδια. Η πρόσφατα αναγγελθείσα Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία καθορίζει ένα δρόμο για μια μετάβαση που είναι ταυτόχρονα περιβαλλοντικά βιώσιμη και κοινωνικά δίκαιη, χωρίς κανένα κράτος-μέλος, καμία περιφέρεια και κανένα πρόσωπο να μείνει πίσω.

Ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας των Κοινωνικών Δικαιωμάτων, που ήδη ανακοινώθηκε στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο των κρατών-μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2017, είναι το κλειδί για αυτό το όραμα. Το πρόγραμμά μας για μια δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνική οικονομία της αγοράς θα διασφαλίσει ότι οι αρχές της θα γίνουν πραγματικότητα και το σαφές μήνυμά μας είναι ότι κάθε εργαζόμενος στην Ευρώπη αξίζει δίκαιες συνθήκες εργασίας και αξιοπρεπείς μισθούς. Νομίζω ότι όλοι θέλουμε να ζήσουμε σε αυτό το είδος της Ευρώπης. Το μήνυμά μου προς τα κράτη-μέλη είναι ότι όταν οι πάσσαλοι είναι τόσο υψηλοί, θα πρέπει επίσης να υπάρχει βούληση για φιλόδοξη δράση.

● Η νέα πρόεδρος της Επιτροπής ανακοίνωσε τη διαδικασία μετασχηματισμού του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ώστε να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους για τη βιώσιμη ανάπτυξη του ΟΗΕ. Μήπως αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσαμε να έχουμε κοινωνικούς δεσμευτικούς στόχους, όπως αυτοί για το χρέος και το επίπεδο του ελλείμματος;

Παρακολουθούμε ήδη τις κοινωνικές πτυχές των επιδόσεων των κρατών-μελών στο πλαίσιο των ήδη υφιστάμενων εργαλείων οικονομικής επιτήρησης, όπως το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και ο λεγόμενος «πίνακας κοινωνικών επιδόσεων». H κοινωνική οικονομία της αγοράς δεν μπορεί να αφορά μόνο την «αγορά». Πρέπει επίσης να αφορά το «κοινωνικό» πεδίο. Η οικονομική πολιτική πρέπει να συμβαδίζει με τα κοινωνικά δικαιώματα και τους στόχους της Ευρώπης για την ουδετερότητα του κλίματος. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς στόχους πίσω από την ενσωμάτωση των στόχων της αειφόρου ανάπτυξης και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Η βιωσιμότητα, η παραγωγικότητα, η δικαιοσύνη και η σταθερότητα είναι η βασική στόχευση της οικονομικής πολιτικής της Ευρώπης για το μέλλον με τον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων ως πυξίδα. Η Ευρώπη πρέπει να είναι ένας παγκόσμιος παράγοντας που οδηγεί τις εξελίξεις και αποτελεί το παράδειγμα. Αν θέλουμε να σημειώσουμε πρόοδο σε αυτό, η Ε.Ε., τα κράτη-μέλη και οι περιφέρειες πρέπει να εργαστούν χέρι χέρι. Σε αυτό το πνεύμα η Επιτροπή επιδιώκει επί του παρόντος συνεισφορές για να τροφοδοτήσει ένα σχέδιο δράσης, ώστε να τεθεί σε εφαρμογή ο πυλώνας. Ολοι οι εταίροι θα έχουν ένα ρόλο να διαδραματίσουν.

● Ζούμε σε μια εποχή που οι τεχνολογικές βελτιώσεις αλλάζουν ραγδαία τον τρόπο με τον οποίο παράγουμε, εργαζόμαστε, καταναλώνουμε και ζούμε. Εν όψει των επικείμενων βιομηχανικών και περιβαλλοντικών επαναστάσεων, πώς μπορεί η Ε.Ε. να διασφαλίσει ότι κανείς δεν θα μείνει πίσω σε αυτή τη μεταβατική περίοδο;

Οι τεχνολογικές και «πράσινες» μεταβάσεις δεν θα μας περιμένουν για να οργανωθούμε. Αυτές οι αλλαγές θα ανοίξουν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες, αλλά θα απαιτήσουν επίσης από εμάς να αλλάξουμε τα πρότυπα παραγωγής μας, τις καταναλωτικές συνήθειες, πώς κινούμαστε και τι τρώμε. Αυτό σημαίνει καινοτόμες και ανταγωνιστικές νέες βιομηχανίες, νέους τρόπους για να κερδίζουμε τα προς το ζην και νέες δεξιότητες που πρέπει να αναπτυχθούν. Οι νέες μορφές εργασίας αναπτύσσονται και η αβεβαιότητα διευρύνεται. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι κάθε εργαζόμενος ωφελείται από την κοινωνική προστασία και τα εργατικά δικαιώματα – αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους εργαζόμενους πλατφόρμας. Δεν μπορούμε να χτίσουμε την οικονομία του 21ου αιώνα με ένα οργανόγραμμα εργασίας παρόμοιο με εκείνο του19ου αιώνα. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι 125 εκατομμύρια Ευρωπαίοι -οι μισοί από το εργατικό δυναμικό μας- θα πρέπει να επανεκπαιδευτούν για να εκσυγχρονίσουν την ειδίκευσή τους στα επόμενα πέντε χρόνια.

Είναι σαφές ότι το εργατικό δυναμικό μας χρειάζεται επειγόντως την απαραίτητη υποστήριξη για να διασφαλίσει ότι είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του μέλλοντος. Δεν μπορείς να πεις σε κάποιον που δουλεύει σε ένα εργοστάσιο το οποίο ρυπαίνει ότι αύριο απλά θα χάσει τη δουλειά του. Αν χρειαζόμαστε σίγουρα κινητικότητα, πρέπει επίσης να προσφέρουμε στους ανθρώπους ασφάλεια. Η επανεκπαίδευση ή η απόκτηση επιπλέον δεξιοτήτων είναι μέρος αυτής της διαδικασίας. Θα πρέπει επίσης να είναι ένα ατομικό δικαίωμα. Τ

ον Μάρτιο θα παρουσιάσουμε ένα νέο σχέδιο για την υποστήριξη των εργαζομένων στην ενίσχυση της πρόσβασής τους στις δυνατότητες επανεκπαίδευσης και απόκτησης επιπλέον δυνατοτήτων. Το 40% των εργοδοτών αναφέρουν ήδη δυσκολίες στην εξεύρεση υποψηφίων με τις κατάλληλες δεξιότητες. Πρέπει να βρούμε καλύτερους τρόπους να ταιριάξουμε τους ανθρώπους, την τεχνογνωσία τους και τις διαθέσιμες θέσεις εργασίας.

Ο πρόσφατα αναγγελθείς μηχανισμός μετάβασης και το Ευρωπαϊκό Πράσινο Επενδυτικό Σχέδιο θα στηρίξει επίσης τις περιφέρειες και τους ανθρώπους στα επαγγέλματα που εξαρτώνται από κατανάλωση υψηλού άνθρακα στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα.

● Η νέα πρωτοβουλία για τον ελάχιστο μισθό, που θα αρχίσετε να εκπονείτε από κοινού με τα κράτη-μέλη, θα είναι αρκετή για να προσφέρει αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης για όσους το δικαιούνται; Επειδή βλέπουμε σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Λουξεμβούργου, ότι οι ελάχιστοι μισθοί από μόνοι τους δεν παρέχουν στους ανθρώπους επαρκές βιοτικό επίπεδο…

Απώτερος στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι οι ελάχιστοι μισθοί σε όλη την Ευρώπη θα επιτρέπουν ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο. Αυτή ήταν μια υπόσχεση που έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και σκοπεύουμε να τη δουλέψουμε καλά για να την υλοποιήσουμε. Αυτό που δεν υποστηρίζουμε είναι ένα μέγεθος που να ταιριάζει σε όλους τους μισθούς προσέγγισης στην Ε.Ε. Ούτε αυτό το θεωρούμε πανάκεια για την επίλυση κάθε κοινωνικού προβλήματος στην Ε.Ε. Αλλά αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να προωθήσουμε την ανοδική σύγκλιση των πρακτικών καθορισμού των μισθών στην Ε.Ε., έτσι ώστε κάθε κράτος-μέλος, με τη σειρά του, να διασφαλίζει αξιοπρεπείς προδιαγραφές αμοιβών για τους εργαζομένους τους.

Ταυτόχρονα η Ε.Ε. θα πρέπει να πείσει πολλούς ανθρώπους, ιδίως τους νέους, να παραμείνουν στην πατρίδα τους, εάν το επιθυμούν, και να συνεισφέρουν στην κοινωνία εκεί. Και θα μπορούσε να βοηθήσει στην προσέλκυση όσων την εγκατέλειψαν λόγω των χαμηλών μισθών προς όφελος της οικονομίας στο σύνολό της.

Αυτό συνέβη και στην Ελλάδα. Υπάρχει μια ορισμένη αλλαγή παραδείγματος. Επιθυμούμε δίκαιες αμοιβές και ως εκ τούτου προωθούμε τον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Δεν υπάρχει κοινωνική οικονομία της αγοράς χωρίς αυτές.