Ο παγιωμένος εκτοπισμός της εθνικής, ιστορικής εργογραφίας –Επτανήσιοι και Εθνική Σχολή– από την αθηναϊκή μουσική ζωή συνιστά προβληματικό φαινόμενο, ώριμο προϊόν στρεβλώσεων του μεταπολεμικού πολιτικού βίου που φανερώνει μείζονα κενά εθνικής αυτογνωσίας και έχει αποτυπωθεί και στο πολιτιστικό πεδίο.
Παρ’ ότι οι καθ’ ύλην αρμόδιοι κρατικοί θεσμοί -ΚΟΑ και ΕΛΣ- την αγνοούν πλήρως, η εργογραφία τους χάρη σε ιδιωτικό ενδιαφέρον προβάλλεται συστηματικότερα από σύνολα όπως η Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών (ΦΟΑ) και η Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων (ΣΟΔΑ).
Στις 31/10/2019, με αφορμή την επέτειο 160 χρόνων από τη γέννηση του Παλαμά και 60 από τη σύσταση του Ιδρύματος Κωστή Παλαμά, η ΣΟΔΑ υπό τον ακούραστο Βύρωνα Φιδετζή παρουσίασε στο θέατρο Ολύμπια ένα ουσιαστικό θεματικό αφιέρωμα στη μακρά δημιουργική σύζευξη Παλαμά-Καλομοίρη ή αλλιώς του υγιούς ελληνικού εθνικισμού και του εγχώριου λογοτεχνικού ρομαντισμού των αρχών του 20ού αιώνα (31/10/2019).
Η βραδιά ξεκίνησε με τη «Στέλλα Βιολάντη» (1908/09), ποίημα του Παλαμά, εμπνευσμένο από το ομώνυμο θεατρικό του Ξενόπουλου, την απαγγελία του οποίου ο άγουρος 25χρονος Καλομοίρης επένδυσε με λυρική, χυμώδη μελωδική μουσική γραφή ανατολικοευρωπαϊκού στίγματος.
Το ποίημα απήγγειλε ο ηθοποιός Μιχάλης Καλαμπόκης. Ακολούθησε ο γνωστός κύκλος τραγουδιών «Μαγιοβότανα» με τη μεσόφωνο Μαίρη-Ελεν Νέζη. Στην πολύ ωραία, ακριβή, τελειοθηρικά δουλεμένη εκτέλεση κυριάρχησαν οι καλαίσθητες, καίρια δοσμένες συγκινησιακές αντιθέσεις/αντιπαραθέσεις, το εκφραστικό, πυρετωδώς φορτισμένο τραγούδι και η εύπλαστη, αιχμηρά τονισμένη ορχηστρική συνοδεία. Η συναυλία ολοκληρώθηκε με τη «Συμφωνία αρ.3, Παλαμική» (1955), σκοτεινό και εσωστρεφές αλλ’ εξαιρετικά ενδιαφέρον έργο της ιδεολογικά απογοητευμένης ωριμότητας του Καλομοίρη.
Η αριστοτεχνικά ατμοσφαιρική, γεμάτη ακραίες πυκνώσεις και αραιώσεις γραφή του ξαφνιάζει καθώς έρχεται σε συνάφεια με μοντερνιστικές μουσικοαισθητικές αναζητήσεις του Μεσοπολέμου. Αναμενόμενα, και παρά την φανερή φροντίδα του αρχιμουσικού, η «Παλαμική» αποδείχτηκε πολύ απαιτητική για τις δεδομένες επιδόσεις της ΣΟΔΑ –εδώ χρειάζεται σύνολο πραγματικά ευρωπαϊκού επιπέδου!- ωστόσο, δεδομένου ότι αυτή παίζεται σπανιότατα, η ζωντανή της ακρόαση υπήρξε αναμφίβολα ευπρόσδεκτο δώρο.
