Το άρθρο 2 του Πρωτοκόλλου για το δικαίωμα στην ουδέτερη θρησκευτική εκπαίδευση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου παραβίασε η χώρα μας, όπως αποφάνθηκε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ). Το δικαστήριο απασχόλησαν προσφυγές γονέων (Παπαγεωργίου και Αλλοι κατά Ελλάδος), των οποίων τα παιδιά για να εξαιρεθούν από το μάθημα των Θρησκευτικών, τους ζήτησαν να δηλώσουν ότι δεν είναι χριστιανοί ορθόδοξοι.
Το Στρασβούργο, εξετάζοντας την υπόθεση υπό το πρίσμα των σχετικών άρθρων που αφορούν την ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας, διαπιστώνει παραβίαση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, κρίνοντας ότι το σημερινό σύστημα απαλλαγής παιδιών στην Ελλάδα από τα Θρησκευτικά κινδυνεύει να εκθέσει ευαίσθητες πτυχές της ιδιωτικής ζωής των αιτούντων.
Ακόμα έκρινε ότι υπάρχει παραβίαση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, καθώς οι αρχές δεν έχουν το δικαίωμα να παρεμβαίνουν στη σφαίρα της ατομικής συνείδησης, να εξακριβώνουν τη θρησκευτική πίστη των ατόμων ή να τους υποχρεώνουν να αποκαλύψουν τις πεποιθήσεις τους.
Το ΕΔΔΑ «χρεώνει» την Ελλάδα με μία ακόμα καταδίκη υποχρεώνοντάς τη να καταβάλει 8.000 ευρώ στους πρώτους τρεις προσφεύγοντες και το ίδιο ποσό, από κοινού, προς τον τέταρτο και τον πέμπτο. Επίσης, επιδίκασε 6.566,52 ευρώ στους πρώτους τρεις προσφεύγοντες για δικαστική δαπάνη.
Κινδυνεύουν να στιγματιστούν
Ακυρο έδωσαν οι δικαστές του Στρασβούργου και στο σημερινό σύστημα εκπαίδευσης παιδιών στην Ελλάδα, το οποίο επίσης κινδυνεύει να εκθέσει ευαίσθητες πτυχές της ιδιωτικής ζωής των αιτούντων.
Η απόφαση σημειώνει ότι οι αρχές δεν έχουν το δικαίωμα να υποχρεώνουν τα πρόσωπα να αποκαλύπτουν τις πεποιθήσεις τους. Ωστόσο, το σύστημα απαλλαγής εξαίρεσης παιδιών από μαθήματα Θρησκευτικών απαιτεί από τους γονείς να υποβάλουν επίσημη δήλωση, στην οποία θα αναφέρουν ότι τα παιδιά τους δεν είναι χριστιανοί ορθόδοξοι.
Κάτι τέτοιο, θεωρούν οι δικαστές, επιβαρύνει αδικαιολόγητα τους γονείς που καλούνται να αποκαλύψουν πληροφορίες από τις οποίες θα μπορούσε να συναχθεί ότι αυτοί και τα παιδιά τους είχαν ή δεν είχαν συγκεκριμένη θρησκευτική πίστη.
Μάλιστα, το συγκεκριμένο σύστημα θα μπορούσε να αποθαρρύνει τους γονείς απότην υποβολή αίτησης απαλλαγής, ειδικά σε περιπτώσεις όπως αυτών που προσέφυγαν στο Στρασβούργο, οι οποίοι ζουν σε μικρά νησιά, όπου η μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού πιστεύει σε συγκεκριμένη θρησκεία και ο κίνδυνος στιγματισμού είναι πολύ υψηλότερος.
Το χρονικό
Οι προσφεύγοντες ήταν πέντε Ελληνες, γονείς και παιδιά, που μένουν στη Μήλο και τη Σίφνο. Τον Ιούλιο του 2017, οι γονείς ζήτησαν από το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο να ακυρώσει δύο πρόσφατες αποφάσεις τού τότε υπουργού Παιδείας για το σχολικό έτος 2017-2018. Την εποχή εκείνη, το ένα από τα παιδιά φοιτούσε στην τρίτη Γυμνασίου στη Μήλο, ενώ το άλλο στην τετάρτη Δημοτικού στη Σίφνο.
Οι προσφεύγοντες είχαν ζητήσει να εξεταστεί η υπόθεσή τους με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, πριν από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, αλλά το αίτημά τους απορρίφθηκε, λόγω έλλειψης σημασίας.
Επίσης, το ελληνικό δικαστήριο ουδέποτε αποφάνθηκε επί της υπόθεσης, καθώς η αρχική ακρόαση είχε αναβληθεί για τον Σεπτέμβριο του 2018, οπότε και το σχολικό έτος είχε ολοκληρωθεί.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι με βάση την Ευρωπαϊκή Σύμβαση, οι γονείς έχουν δικαίωμα να απαιτήσουν από το κράτος σεβασμό για τις θρησκευτικές και φιλοσοφικές τους πεποιθήσεις για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών. Επίσης, το κράτος οφείλει να εγγυάται στους μαθητές το δικαίωμα πρόσβασης στην εκπαίδευση, με μορφή που να σέβεται το δικαίωμα να πιστεύουν ή όχι.
