Τα παιδιά του πολέμου

Παιδιά, κορίτσια και αγόρια με ξυρισμένα κεφαλάκια. Παιδιά που πλέουν σε ξένα τρύπια ρούχα, όταν έχουν ρούχα. Παιδιά με τραχώματα στα μάτια τους που μοιάζουν καρφωμένα σε μια ανείπωτη φρίκη. Διωγμένα μακριά από τον κόσμο μας, την μνήμη μας. Τα παιδιά του πολέμου, του κάθε πολέμου.

Η Μαρίζα Κωχ και η Νένα Βενετσάνου τα έφεραν κοντά μας, τους έδωσαν φωνή στη «Σφίγγα», το Σάββατο, σε μια συγκλονιστική τελετουργία μνήμης που θέλει τόλμη και τέχνη για να αγγίξεις. Σε ένα κάλεσμα βασανισμένων ψυχών, ριγμένων στη μέση τού πουθενά. Θέλει θάρρος να μιλήσεις όπως μίλησε η Ντιράς και ο Ρενέ στο «Χιροσίμα αγάπη μου» για τον έρωτα ενός Γερμανού με μια Γαλλίδα στη γερμανική Κατοχή. Ομως στην ιστορία εκείνου του έρωτα, που δεν άφησε παιδιά, υπάρχει το προστατευτικό πέπλο της μυθοπλασίας.

Ενώ όταν μιλάς για την προσωπική σου ιστορία, όπως κάνει η Μαρίζα Κωχ στο βιβλίο της «Το ξανθό κορίτσι της Σαντορίνης» για τα παιδιά που γέννησε ο έρωτας ενός Γερμανού και μιας Ελληνίδας στην Κατοχή, το θάρρος είναι ακόμα πιο μεγάλο. Οταν μάλιστα η Γερμανία έχει δείξει πρόσφατα στη χώρα μας -όπως έξοχα φαίνεται στην ταινία του Γαβρά «Ενήλικοι σην αίθουσα»– πως δεν έχει ξεχάσει το αρνητικό πρόσωπό της.

Είδα πρόσφατα ένα ελβετικό ντοκιμαντέρ, που μου έστειλε φίλη, σχετικό με Ευρωπαίους άντρες και γυναίκες που στρατεύτηκαν στον ISIS. Σε ένα τεράστιο στρατόπεδο στα σύνορα Συρίας και Τουρκίας, σε έναν τόπο/ ου τόπο, γυναίκες κρυμμένες μέσα στα μαύρα τους ρούχα ζούσαν μέχρι την πρόσφατη τουρκική εισβολή υπό τη διοίκηση των Κούρδων που είχαν πολεμήσει εναντίον του Χαλιφάτου.

Δίπλα τους παιδιά, μικρά και μεγάλα. Χωρίς πατέρα ή μητέρα ή και τους δύο γονείς. Παγιδευμένα από τις επιλογές των γονιών τους, έρμαιο στις επισφαλείς συνοριακές χαράξεις. Κάποιοι γονείς που επιζούν θέλουν να επιστρέψουν. Κάποιοι γονείς των γονέων δεν έπαψαν να τους αναζητούν. Οι προσωπικές ιστορίες όσων κατάλαβαν τον ζόφο που είχαν επιλέξει ως δρόμο απελευθέρωσης σου σφίγγουν την καρδιά. Αδιέξοδο με τους αγνοούμενους, ιδιαίτερα τα αγνοούμενα παιδιά. Αδιέξοδο με άλλους που έχουν επικοινωνήσει με τις οικογένειές τους αλλά δεν έχουν δρόμο επιστροφής. Οι κυβερνήσεις των χωρών στις οποίες ζούσαν αρνούνται για λόγους ασφαλείας να τους δεχτούν.

Η Κωχ και η Βενετσάνου, μέσα από μια έξοχη σύνθεση τραγουδιού και λόγου, φέρνουν κοντά μας τα παιδιά του πολέμου, τη μικρή Μαρίζα και την αδελφή της, όλα τα παιδιά των πολέμων. Γιατί, όπως δίδαξε ο Κορνάρος, κάνουν με τη σπουδαία τέχνη τους «να κλαίν και να γελούν τα μάτια των ανθρώπων».

Υστερόγραφο: εκ παραδρομής στο προηγούμενο άρθρο γράφτηκε αυτοδιαχειριζόμενης «πόλης» αντί «πολιτείας»