Τι να είναι πάλι τούτο, αναρωτήθηκαν οι περίοικοι το πρωινό που κάτω από τα μπαλκόνια τους αντίκρισαν ένα παράξενο, τεράστιο ερπετό.
Kατέβηκαν και αποσβολωμένοι δίπλα σε θηριώδη μπουλντόζα, άκουσαν εργάτες να τους πληροφορούν ότι έφτιαχναν… ποτάμι. Ενα καμπυλωτό, ναζιάρικο σκάμμα που δεν ήταν βόας, δεν ήταν κροταλίας, αλλά η αποθέωση του κιτς. Κάποιος, μάλιστα, αναζήτησε του κιτς τη μάνα –δηλαδή η εργολαβία– που καθισμένη κάπου αντίκρυ στο ποτάμι δεν θα είχε κανένα λόγο ούτε να το μαλώνει ούτε να το πετροβολάει.
Αυτά συνέβησαν στη μέση μικρού οικοπέδου που είναι-δεν είναι 400 τ.μ., το οποίο πολλοί αποκαλούν «παρκάκι», ανάμεσα στις οδούς Δροσοπούλου και Επτανήσου. Στη Φωκίωνος Νέγρη.
Η οποία, παρά τα κατά καιρούς ραπίσματα, είναι πάντα το ωραιότερο βουλεβάρτο της Αθήνας. Αγαπημένο στέκι του Βάρναλη, του Τσιφόρου, του Σαχτούρη, του Κουμανταρέα. Τώρα και καλλιτεχνών και διανοουμένων της νεότερης γενιάς που δίπλα στα συμπαθή «ρεμάλια της Φωκίωνος Νέγρη», χαλαρώνουν με τις ώρες, με κινητά στα χέρια, εφημερίδες και καφέδες φρέντο.
Χρόνια τώρα η Φωκίωνος, η οποία πήρε το όνομά της από τον Φωκίωνα Νέγρη, που ήταν φίλος του Σπυρίδωνος Τρικούπη (διευθυντής των Μεταλλείων Λαυρίου και ως υπουργός Οικονομικών, εισηγητής ρυθμίσεων για την ασφάλεια των εργαζομένων), υφίσταται «αναπλάσεις». Αλλοτε ανώδυνες, άλλοτε όχι.
Χτισμένη τη δεκαετία του ’30 σε σχέδια του Βασίλη Τσαγρή, πάνω στο ρέμα Λεβίδη, το οποίο, κατέβαινε από τα Τουρκοβούνια και πότιζε ανθρώπους, ζώα, μικρούς μπαξέδες και μεγάλα περιβόλια. Ενα από τα διακόσια τόσα ποτάμια και ρέματα της Αθήνας, τα οποία μπαζώθηκαν και τελευταία γίνεται λόγος να ξαναβγούν στο φως. Κάποιοι φτάνουν να μιλούν ακόμη και για «παραποτάμιο πολιτισμό». Μακάρι.
Η Φωκίωνος Νέγρη μπαζώθηκε, λοιπόν, τη δεκαετία του ’30 και έγινε δρόμος διπλής κατεύθυνσης. Με χώρο στη μέση για πράσινο και ψηλά δέντρα πολλά από τα οποία, προπαντός τα υπέροχα πλατάνια, υπάρχουν ακόμη και είναι χαρά Θεού.
Μέχρι το 1982, όταν η εθνική καταιγίδα «πλακοστρώσεις» μεσουρανούσε και το δημόσιο πράσινο, παρ’ ότι παρέπεμπε στο τότε κυβερνών κόμμα, τέθηκε υπό διωγμόν. Συχνά αλόγιστα και άτσαλα, ξεριζώνοντας δέντρα και θάμνους και φυτεύοντας πλακάκια. Οχι πάντα άνετα στο βάδισμα.
Εφτασαν τότε, επί δημαρχίας Δημήτρη Μπέη, μπουλντόζες και στη Φωκίωνος Νέγρη. Κατασκευάστηκε πεζόδρομος αφήνοντας χώρο για πράσινο στη μέση. Πεζόδρομος, δηλαδή δρόμος για πεζούς, αλλά και για τραπεζοκαθίσματα (που για χάρη τους κόπηκαν και κόβονται δέντρα), εξέδρες, μηχανάκια, ντουμάνια, ηχορύπανση. Γενικά, περιβάλλον ευνοϊκό για το επιχειρείν.
Αγνωστο γιατί, στο σημείο για το οποίο μιλάμε, ο υπερβάλλων εργολαβικός ζήλος ανέβηκε και στη μέση, πάνω στο «παρκάκι», όπου η πυκνότατη βλάστηση παντελώς ξεριζώθηκε. «Για να μην έρχονται και κρύβονται μέσα έμποροι ναρκωτικών», εξήγησαν.
Αφησε, ωστόσο, όρθιες τρεις σειρές με πέντε νεραντζιές η κάθε μία. Φουντωτές, πανέμορφες. Κατέβηκε όμως ο εργολαβικός ζήλος και έξω, σύριζα στο «παρκάκι» κι έκοψε δέντρα που δεν εμπόδιζαν κανέναν. Πλάκες πάνω στα μνήματα θυμίζουν την ακατανόητη σφαγή. Η τελευταία κοπή πανύψηλης ακακίας έγινε πρόσφατα προς διευκόλυνση εξέδρας με τραπεζοκαθίσματα.
Η ορμή της πλακόστρωσης επεκτάθηκε και στο μικρότερο, γειτονικό, πάνω από το «παρκάκι» οικόπεδο, το οποίο είχε φιλοδοξήσει να είναι μια μίνι παιδική χαρά για τους διψασμένους για παιχνίδι μικρούς. Φτιάχτηκε σκάμμα στο κέντρο και μπήκε τσουλήθρα.
Ωσπου πήγε κι εκεί η πλακόστρωση. Τα παιδάκια έπεφταν από την τσουλήθρα και αλαλιάζοντας έσκαζαν κάτω σαν μπαλόνια. Τι έγινε; Αντί να ξηλωθούν τα πλακάκια, ξηλώθηκε η τσουλήθρα.
Στο ίδιο σημείο, δηλαδή πάνω στο «παρκάκι» μια άλλη εντυπωσιακή «ανάπλαση» επιχειρήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου του 1996. Οταν, νωρίς το πρωί, αντήχησε ήχος μπουλντόζας. Ετρεξαν οι γείτονες και με φρίκη είδαν υλοτόμους να έχουν ήδη ρίξει καταγής τις νεραντζιές της μεσαίας από τις τρεις δεντροστοιχίες. Η απάντηση ήταν ότι φτιαχνόταν… πεζόδρομος.
Κάποιος τηλεφώνησε στην εφημερίδα «Καθημερινή» και την επομένη δημοσιεύτηκε ρεπορτάζ με μεγάλη φωτογραφία και τον τίτλο «Δρόμος για πεζούς στον πεζόδρομο». Το υπό κατασκευήν έργο σταμάτησε πάραυτα (η δύναμη του Τύπου!), υλοτόμοι και μπουλντόζες εξαφανίστηκαν.
Νεραντζιές, όμως, δεν ξαναφυτεύτηκαν. Ο άδειος χώρος τους έμεινε για χρόνια καραφλός, όπου ούτε γκαζόν δεν φτούραγε παρ’ ότι πλήθη από χαρωπά σκυλάκια τον φούσκιζαν δεόντως. Ο θρυλικός μαρμάρινος σκύλος μεταφέρθηκε αλλού και ο μαρμάρινος δήμαρχος Κοτζιάς τού γύρισε τις πλάτες.
Υπάρχει και συνέχεια. Οταν, πέρυσι, κάποιοι αρμόδιοι σκέφτηκαν ότι ο κενός χώρος έπρεπε να αξιοποιηθεί. Και φτιάχτηκε το «ποτάμι» για το οποίο, ήδη, μιλήσαμε. Η κοίτη καλύφθηκε με μέταλλο και πάνω της κόλλησαν βότσαλα θαλάσσης. Πανέτοιμη για τρεχούμενο νερό.
Είπε, όμως, το νερό νεράκι, γιατί νερό δεν ερχόταν. Κάποιο ελάχιστο στην αρχή, ύστερα το μαρτύριο της σταγόνας. Λίμνασε το ποταμάκι, έγινε βρομερό, δύσοσμο έλος. Εστία μόλυνσης. Πέρυσι τον Αύγουστο, με την άφιξη του ιού του Δυτικού Νείλου που ως γνωστόν αγαπάει τα έλη, έπεσε πανικός. Πόρτες και παράθυρα έκλεισαν ερμητικά και στις διαμαρτυρίες οι αρμόδιες υπηρεσίες απαντούσαν ότι το έλος… ψεκαζόταν.
Το φετινό καλοκαίρι, που ο θανατηφόρος ιός ενέσκηψε και πάλι στη χώρα, δεν χρειάστηκαν ψεκασμοί. Γιατί το «ποτάμι» είχε εντελώς ξεραθεί, έγινε ξεροπόταμος. Αλλάζοντας μάλιστα χρήση, είχε γίνει φιλόξενος σκουπιδότοπος.
Γιατί, όμως αυτή η άδοξη κατάληξη του έργου;
Απάντηση στο μυστήριο έδωσε κυρία κάτοικος της Φωκίωνος Νέγρη, η αρχιτέκτων Νταίζη Παπαζήση, η οποία επί μήνες είχε επιδοθεί σε μάταιες τηλεφωνικές και επιστολικές παραστάσεις προς τις αρμόδιες αρχές του δήμου.
Νερό δεν κύλησε, γιατί νερό δεν υπάρχει! Γιατί εκ των υστέρων, μετά δηλαδή την περάτωση του έργου, διαπιστώθηκε ότι κάπου ψηλά, όπου είχε φτιαχτεί δεξαμενή για να μαζεύει τα ύδατα του θαμμένου ρέματος Λεβίδη, η στάθμη έχει κατεβεί. Σουρεαλιστικό κι όμως αληθινό.
Ετσι χωρίς επαρκή νερομάνα, το σκάμμα εξακολουθεί να χάσκει άδειο και αναιδές. Και στο αίτημα να σκεπαστεί, αρμοδίως δόθηκε η απάντηση: «Μα τι λέτε τώρα, τόσα λεφτά δώσαμε, να πάνε χαμένα;». Ακριβώς έτσι.
Τελευταίο επεισόδιο στο σίριαλ που δεκαετίες τώρα διαδραματίζεται πάνω σ’ ένα μικρό κομμάτι δημόσιας γης, η επίσκεψη τριμελούς κλιμακίου. Παραμονές των τελευταίων δημοτικών εκλογών, όταν αρκετά πρωί, τρεις σοβαροί κύριοι εθεάθησαν ακουμπισμένοι στα κάγκελα τα γνωστά ως του Αβραμόπουλου. Περιεργαζόμενοι με προσοχή το προβληματικό τοπίο.
Κυρία κάτοικος των πέριξ τούς πλησίασε και προσπάθησε να αποσπάσει πληροφορίες. Εκείνοι, που έγνεψαν πως, ναι, έρχονταν από αρμόδια υπηρεσία, δεν έδειξαν προθυμία για συζήτηση. Ισως από αμηχανία για επαρκείς απαντήσεις.
Εκείνη επέμεινε φορτικά, μεταφέροντας, όπως είπε, το αίτημα και άλλων πολλών από τον μικρό μεγάλο κόσμο μιας αθηναϊκής γειτονιάς που χρειάζεται προπαντός οξυγόνο. Να σκεπαστεί η τάφρος και πάνω της να ξαναφυτευτούν δέντρα. Αν όχι νεραντζιές με αιθέρια αίσθηση ευοσμίας όπως άλλοτε, αλλά έστω απλά δεντράκια, οποιαδήποτε οξυγονούχα και αισθητικά φιλικά σε μια τραυματισμένη, όπως και άλλες, γειτονιά της Αθήνας, οι οποίες βλέπουν δέντρα να κόβονται και κανένα να φυτρώνει.
Μιλούσε στον βρόντο. Απάντηση καμιά ούτε καν η διαχρονική, από την εποχή του δημάρχου Καλλιφρονά, «τα παράπονά σας στον δήμαρχο».
Θα πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι μετά την επίσκεψη του κλιμακίου, τα σκουπίδια μέσα στην τάφρο μειώθηκαν αισθητά. Κάποιος πρέπει να μάζεψε τους δύσοσμους σωρούς. Ενώ, στις όχθες, ταλαίπωρα φυτά έκαναν την εμφάνισή τους, προσπαθώντας μάταια να καμουφλάρουν την τόση ασχήμια.
Τις προάλλες, κυκλοφόρησε το νέο ότι το κιτς ποταμάκι θα μείνει ως έχει γιατί κρίθηκε… διατηρητέο. Ως θύμηση, λέει, του πάλαι ποτέ ρέματος Λεβίδη, που σηματοδότησε την ιστορία μιας ολόκληρης περιοχής.
Αλήθεια το λέμε, η ως άνω πληροφορία είναι πραγματική πληροφορία και όχι φήμη, η οποία φαίνεται να έχει διαρρεύσει από κύκλους κοντινούς σε αρμοδίους.
Η επαλήθευση ήρθε τις προάλλες, όταν πάνω στο «παρκάκι» και γύρω από το ξεροποταμάκι, εθεάθη συνεργείο με γλάστρες και πρασινάδες για φύτευμα. «Μπράβο σας», είπαμε. «Και το ξεροποταμάκι;», συνεχίσαμε. «Θα μείνει ως έχει», είπε βλοσυρός κύριος, πιθανόν βαθμοφόρος στο συνεργείο. «Μα είναι άχρηστο και τέρας», είπαμε. «Γι’ αυτό και το κρύβουμε», είπε.
Είπατε τίποτα;
