Το έχω ξαναγράψει σ’ αυτήν τη στήλη: η ιστορία του κινηματογράφου πρέπει να επινοηθεί από την αρχή, τώρα που επιτέλους μπορούμε να βλέπουμε όποια ταινία θέλουμε, στην τελειότερη τεχνικά μορφή της, όποτε, όσες φορές και με όποιον τρόπο επιλέξουμε. Οπως ακριβώς συμβαίνει μ’ ένα βιβλίο, έναν ζωγραφικό πίνακα ή ένα μουσικό έργο.
Πολύ πριν απ’ όλα αυτά, όταν υπήρχαν μόνο δύο κανάλια στην τηλεόραση, είδα ένα βράδυ στην ΕΡΤ… μισή ταινία που όμως με γοήτευσε βαθιά. Δεν πρόλαβα τους τίτλους αρχής, ούτε είδα το τέλος, γιατί έπεσε ο πομπός κι απλώθηκε χιόνι στην οθόνη. Κάποια χρόνια αργότερα, φοιτητής στο Παρίσι, ανακάλυψα ότι η ταινία-μυστήριο ήταν ένα παρεξηγημένο, παραγνωρισμένο αριστούργημα του Ζαν Ρενουάρ που η κριτική το είχε κυριολεκτικά θάψει στην εποχή του: «Η γυναίκα στην ακροθαλασσιά» (1947).
Ο Σκοτ Μπέρνετ, υποπλοίαρχος στην ακτοφυλακή, συναντά στην ακροθαλασσιά μια γοητευτική γυναίκα. Η μυστηριώδης, μοιραία Πέγκι στοιχειώνει τις νύχτες του Σκοτ, όταν αυτός μαθαίνει ότι είναι παντρεμένη με τον Τοντ Μπάτλερ, έναν τυφλό ζωγράφο. Το ζευγάρι Πέγκι – Τοντ μένει απομονωμένο σ’ ένα σπίτι στην παραλία. Η ζωή τους είναι μια κόλαση, καθώς ο ένας είναι συγχρόνως θύτης και θύμα του άλλου, αναμοχλεύοντας ένα σκοτεινό παρελθόν. Η Πέγκι πιέζει τον Τοντ να πουλήσει τους πίνακές του, που έχουν μεγάλη αξία, για να μπορέσουν να ζήσουν άνετα και ελεύθερα, όμως εκείνος αρνείται πεισματικά.
Ο Σκοτ υποψιάζεται ότι ο Τοντ «δεν είναι και τόσο τυφλός» και τον προκαλεί για μια βόλτα στην άκρη ενός γκρεμού. Ομως ο Τοντ είναι πράγματι τυφλός. Η σύγκρουση των δύο αντρών μεταξύ τους, αλλά και με τη μοιραία Πέγκι, οδηγεί το ερωτικό τρίγωνο στα άκρα. Η ένταση κορυφώνεται. Ενα βήμα πριν από την τραγωδία, φλόγες τυλίγουν το σπίτι του τυφλού ζωγράφου. Τι συνέβη; Ακούστε τον, με τα δικά του λόγια:
«Επρεπε να το κάνω. Αυτοί οι πίνακες ήταν τα πάντα για μένα, αλλά έγιναν εμμονή. Επρεπε να τους καταστρέψω. Τώρα είμαι ελεύθερος. Θα κάνω καινούργια δουλειά. Εχω πράγματα να πω. Η Πέγκι είναι ελεύθερη. Γαντζώθηκα πάνω της, όπως με τους πίνακες, με το παρελθόν. Την πίεσα να ζει στο παρελθόν, μαζί μου. Πέγκι, πήγαινέ με στη Νέα Υόρκη, και μετά κάνε ό,τι θέλεις».
Οι κριτικές για την ταινία; Σπάνια θα διαβάσετε κάποια θετική. «Διάλογοι για γέλια», «δεν πείθει και δεν συγκινεί ούτε στιγμή», «το τέλος είναι ακατανόητο», «με το ζόρι να δει κανείς κάτι πέρα από μια υπερ-εστετίστικη, ενδιαφέρουσα αποτυχία»…
Πετάξτε τις κριτικές και δείτε αυτή την υπέροχη, αταξινόμητη ταινία, που διαπερνά το ερωτικό μελόδραμα, το ψυχολογικό δράμα και το φιλμ νουάρ, χωρίς να ανήκει σε κανένα. Αφουγκραστείτε το υπέροχο μήνυμά της.
Να καις τις γέφυρες που σε κρατάνε δέσμιο πίσω, σ’ ένα νοσηρό παρελθόν, απαιτεί θάρρος και τόλμη. Πολλές φορές, τους ανθρώπους δεν τους χωρίζουν οι διαφορές τους, αλλά η κοινή τους μοίρα. Ο Τοντ φοβόταν ότι, αν ελευθέρωνε τον εαυτό του και την Πέγκι, εκείνη θα τον εγκατέλειπε. Κι είναι αλήθεια. Ετσι συμβαίνει με όλους μας. Δεν είναι τόσο το νοσηρό παρελθόν που μας φοβίζει περισσότερο, αλλά το τίμημα της ελευθερίας για μια καινούργια ζωή.
*σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA MA, New York College, Athens
