Ο παλιός ταινιόδρομος που χρησίμευσε για τη μεταφορά λιπασμάτων από το εργοστάσιο της Δραπετσώνας στο λιμάνι του Πειραιά, ένα από τα ελάχιστα εναπομείναντα βιομηχανικά μνημεία της πόλης, μεσοπολεμικής κατασκευής, που η λειτουργία του σταμάτησε στα τέλη της δεκαετίας του 1990, λίγο πριν κλείσει οριστικά το εργοστάσιο των Λιπασμάτων, λαβώθηκε σοβαρά.
Επεσε θύμα του σεισμού της 19ης Ιουλίου 2019 και η κατάρρευση ενός τμήματός του σκόρπισε θλίψη στους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής του Πειραιά.
Ωστόσο δεν είναι η πρώτη φορά που το βιομηχανικό μνημείο κινδυνεύει. Ο ταινιόδρομος, με μήκος 100 μέτρα, στον λιμενοβραχίονα Κράκαρη, το 2016 και ενώ η πώληση του κρατικού ΟΛΠ στην Cosco ήταν σε εξέλιξη, κινδύνευσε με κατεδάφιση, καθώς, όπως είχαν δημοσιοποιήσει τον Μάιο του ίδιου έτους ο αντιπεριφερειάρχης Πειραιά Γιώργος Γαβρίλης και ο καθηγητής του ΕΜΠ Νίκος Μπελαβίλας, η Διεύθυνση Εργων του ΟΛΠ έθεσε θέμα κατεδάφισής του με την αιτιολογία ότι το κόστος διατήρησής του κρίνεται ασύμφορο.
Ωστόσο, το άσχημο αυτό σενάριο δεν προχώρησε ποτέ, καθώς συνάντησε τις σφοδρές αντιδράσεις της δημοτικής αρχής Κερατσινίου-Δραπετσώνας, η οποία υποστήριζε ότι «η κατεδάφισή του θα συνιστά εγκληματική πράξη κατά της βιομηχανικής ιστορίας του τόπου», αλλά και πολλών φορέων και συλλογικοτήτων της περιοχής.
«Πρόκειται για ένα μοναδικής αισθητικής και ιστορικής αξίας μνημείο και είναι προφανές ότι ο ΟΛΠ λειτουργεί πλέον με «λογική Cosco», δηλαδή θυσιάζει τον πολιτισμό, το περιβάλλον και την ιστορία στον βωμό του κέρδους. Γίνεται ξεκάθαρο ότι ο δήμος θα αντισταθεί με κάθε μέσο σε αυτή τη λογική και για τον λόγο αυτό ξεκίνησε ήδη όλες τις απαραίτητες ενέργειες, ενημερώνοντας τον υπουργό Πολιτισμού και ζητώντας την παρέμβαση της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων» τόνιζε τότε ο δήμος σε ανακοίνωσή του.
Τον Νοέμβριο του 2017, με απόφαση της τότε υπουργού Πολιτισμού Λυδίας Κονιόρδου, ο ταινιόδρομος και ο λιμενοβραχίονας Κράκαρη θα χαρακτηριστούν βιομηχανικά μνημεία.
Η σχετική υπουργική απόφαση θα αναφέρει ότι η κήρυξη γίνεται «διότι αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο των ήδη χαρακτηρισμένων από το ΥΠΠΟΑ κτιρίων των βιομηχανικών εγκαταστάσεων του πρώην εργοστασίου της Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρείας Χημικών Προϊόντων (Λιπάσματα Δραπετσώνας) και τοπόσημο στην είσοδο του προλιμένα Πειραιώς. Επίσης διαθέτουν τα ιδιαίτερα εκείνα αξιόλογα χαρακτηριστικά από αρχιτεκτονική, κοινωνική και ιστορική άποψη, ώστε να πληρούν τις αυξημένες προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό τους ως νεώτερων μνημείων από το ΥΠΠΟΑ».
Ο ταινιόδρομος, μαζί με το υαλουργείο Λιπασμάτων, τον Ηλεκτρικό Σταθμό και το σιλό σιτηρών, είναι από τα ελάχιστα βιομηχανικά μνημεία που έχουν απομείνει στο λιμάνι του Πειραιά. Οταν πρόεδρος του ΟΛΠ ήταν ο Γιώργος Ανωμερίτης, είχε προκηρυχτεί διαγωνισμός για την αξιοποίηση του ταινιόδρομου. Τα σχέδια ήταν να αναπαλαιωθεί και να δημιουργηθούν εστιατόριο χωρητικότητας 250 ατόμων και αναψυκτήριο.
Αμέσως μετά τον σεισμό της 19ης Ιουλίου 2019, ο καθηγητής του ΕΜΠ Νίκος Μπελαβίλας με ανάρτησή του στο FB εξέφρασε τη λύπη του για την κατάρρευση «ενός σημαντικού βιομηχανικού μνημείου και τοπόσημου της εισόδου του λιμανιού του Πειραιά» και τόνισε ότι την απόλυτη ευθύνη γι’ αυτή την καταστροφή φέρει ο σημερινός ιδιωτικός Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς (ΟΛΠ).
«Είναι ιδιοκτήτης και υπεύθυνος γι’ αυτό από την εποχή της κατασκευής κατά τον Μεσοπόλεμο. Από το 1998 έχει τεκμηριωθεί η αξία του. Επί προεδρίας Γιώργου Ανωμερίτη στον κρατικό ΟΛΠ, πριν από σχεδόν δέκα χρόνια, έγιναν οι πρώτες μελέτες αξιοποίησης του ταινιόδρομου, ως εστιατορίου και καφέ, με πανοραμική θέα στον Πειραιά και στα στενά της Σαλαμίνας.
Ο ΟΛΠ της Cosco είχε αντίθετη άποψη. Επιχείρησε την κατεδάφιση. Με πρωτοβουλίες φορέων του Πειραιά και της Δραπετσώνας αυτό απετράπη το 2015 και στη συνέχεια κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο από το υπουργείο Πολιτισμού. Ο ΟΛΠ τελικά άφησε τη φύση «να κάνει τη δουλειά» ρισκάροντας ζωές ανθρώπων και την ασφάλεια του λιμανιού» εξηγεί ο Ν. Μπελαβίλας.
Το κόστος επισκευής του ταινιόδρομου, όπως σημειώνει ο καθηγητής, ήταν και είναι αστείο σε σχέση με τον προϋπολογισμό του ΟΛΠ και τα κέρδη της Cosco.
«Ακόμη και τώρα, η κατάσταση είναι αναστρέψιμη. Ο ΟΛΠ οφείλει να ανακατασκευάσει το τμήμα που κατέρρευσε και να επισκευάσει το τμήμα που έχει διασωθεί. Και το πάθημα ας γίνει μάθημα. Δεν θέλουμε να δούμε ούτε το σιλό σιτηρών στην Ηετιώνεια, ούτε την Παγόδα -τον Σταθμό Επιβατών στον Αγιο Νικόλαο-, τα άλλα δύο σημαντικά νεότερα μνημεία του λιμανιού, να έχουν την ίδια τύχη» προσθέτει.
Τις προηγούμενες ημέρες η Υπηρεσία Νεώτερων Μνημείων και Τεχνικών Εργων του υπουργείου Πολιτισμού πραγματοποίησε αυτοψία στον πληγωμένο ταινιόδρομο τα αποτελέσματα της οποίας αναμένεται να γνωστοποιηθούν το επόμενο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο ΟΛΠ περιμένει και αυτός τα αποτελέσματα της αυτοψίας και βάσει αυτών θα αποφασιστούν οι επόμενες κινήσεις του.
