Πυρηνικό καμπανάκι από την Τεχεράνη

Οι Ιρανοί βαρέθηκαν τα ήξεις αφήξεις των Ευρωπαίων, που εδώ και έξι μήνες τούς δουλεύουν «ψιλό γαζί» στο κρίσιμο ζήτημα της παράκαμψης του νέου αμερικανικού εμπάργκο, κι έτσι προχώρησαν χτες ένα ακόμη βήμα πιο κοντά στην οριστική ακύρωση της ιστορικής συμφωνίας του 2015 για τον περιορισμό του πυρηνικού τους προγράμματος.

Συγκεκριμένα, το Ιράν ανακοίνωσε πως αυξάνει το επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου «πέρα από τα συμφωνηθέντα επίπεδα» του 3,67% – γεγονός που πρακτικά σημαίνει πως αρχίζει ξανά τη συσσώρευση σχάσιμου υλικού, που ίσως μελλοντικά χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή ατομικών όπλων.

Και στις χτεσινές απειλητικές ανακοινώσεις της, πάντως, η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι η απόφαση για τον εμπλουτισμό είναι «πλήρως αναστρέψιμη» και κρατά ανοιχτή την πόρτα της διπλωματίας, καθώς στρατηγικός της στόχος παραμένει η τήρηση της συμφωνίας, έστω και χωρίς τις ΗΠΑ.

Στρέφεται δηλαδή όλο αυτό το διάστημα προς την Ευρώπη και ιδιαίτερα προς τις τρεις μεγάλες δυνάμεις της που συνυπέγραψαν τη συμφωνία του 2015 – τη Βρετανία, τη Γερμανία και τη Γαλλία.

Οπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Μοχάμεντ Ζαρίφ, «οι ώς τώρα ενέργειες των Ευρωπαίων δεν ήταν αρκετές, και γι’ αυτό η Ισλαμική Δημοκρατία προχωρά στην υλοποίηση των σχεδίων της, όπως είχε ήδη ενημερώσει».

Μάλιστα, ο υφυπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί απείλησε χτες ότι η χώρα θα αποδεσμευτεί και από άλλες υποχρεώσεις σε ό,τι αφορά το πυρηνικό της πρόγραμμα εντός «60 ημερών», εκτός κι αν βρεθεί μια «λύση» με τους εταίρους που θα την προστατεύει από τις αμερικανικές κυρώσεις.

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται ο μηχανισμός INSTEX, ένα ειδικό «όχημα» που δημιούργησαν οι Ευρωπαίοι τον περασμένο Γενάρη προκειμένου –υποτίθεται– να συνεχιστούν οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Ιράν και Ε.Ε., ιδίως όσον αφορά το ιρανικό πετρέλαιο. Ενώ όμως οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν πως ο INSTEX «λειτουργεί κανονικά», οι Ιρανοί το διαψεύδουν και στην ουσία λένε πως ο μηχανισμός είναι μια «βιτρίνα», που δεν επιτρέπει την πώληση ιρανικού πετρελαίου.

«Τι νόημα έχει η ύπαρξη του INSTEX, αν δεν μπορούμε να πουλήσουμε το πετρέλαιό μας;», αναρωτήθηκε ρητορικά ο υπουργός Πετρελαίου Μπιτζάν Ναμντάρ: όπως λένε οι Πέρσες, οι μόνες συναλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί ώς τώρα μέσω του μηχανισμού αφορούν τρόφιμα και φάρμακα, τα οποία έτσι κι αλλιώς επιτρέπονται (και) από τις ΗΠΑ!

Το πραγματικό πρόβλημα βέβαια είναι πως, ακόμη κι αν «τρέξει» κανονικά ο… δυσλειτουργικός INSTEX, οι περισσότεροι ειδικοί εκτιμούν ότι οι μεγάλες ευρωπαϊκές πετρελαϊκές εταιρείες θα αποφύγουν να τον «αξιοποιήσουν», φοβούμενες τον πιθανό αντίκτυπο –και τα τεράστια πρόστιμα– στη γιγαντιαία αμερικανική αγορά πετρελαιοειδών. Σε αντίθεση με τις νεφελώδεις ευρωπαϊκές υποσχέσεις περί «στήριξης» των εταιρειών, ο αμερικανικός εκβιασμός είναι χειροπιαστός.

Αλλά και το Ιράν έχει από τη μεριά του ξεκαθαρίσει πως, αν δεν μπορεί να πουλήσει το πετρέλαιό του στις διεθνείς αγορές, θα κλείσει τα στενά του Ορμούζ, από όπου ως γνωστόν διέρχεται το ένα τρίτο του πετρελαίου που καταλήγει στην παγκόσμια αγορά. Κάτι που βεβαία μπορεί να πυροδοτήσει θερμό πολεμικό επεισόδιο μεταξύ Ιρανών και Αμερικανών, με αλυσιδωτές συνέπειες για την παγκόσμια σταθερότητα.

Ομως οι Ευρωπαίοι, που μέσω της Φεντερίκα Μογκερίνι δήλωσαν «εξαιρετικά ανήσυχοι» για την ιρανική απόφαση ζητώντας εν χορώ την άμεση ανάκλησή της, φυσικά δεν είπαν λέξη για το φλέγον ζήτημα του μηχανισμού.

Οπως έκαναν… μόκο και για την «πειρατική» κατάληψη ιρανικού υπερδεξαμενόπλοιου σε διεθνή ύδατα από Βρετανούς κομάντος στα στενά του Γιβραλτάρ, πριν από λίγες μέρες: μια ενέργεια που, σύμφωνα με την ισπανική κυβέρνηση, είναι απολύτως παράνομη και πραγματοποιήθηκε κατόπιν αμερικανικού αιτήματος, με το πρόσχημα ότι το τάνκερ κατευθυνόταν στη Συρία – πληροφορία που στη συνέχεια διαψεύστηκε επισήμως από την Τεχεράνη, η οποία κάνει λόγο για «ναυτική αρπαγή» και ζητά την άμεση απελευθέρωση του σούπερ τάνκερ..