Η λέξη «πυρηνική» προκαλεί έντονα συναισθήματα και πολλά από αυτά, εάν είμαστε απόλυτα ειλικρινείς, συνδέονται με την έννοια των πυρηνικών κεφαλών και των πυρηνικών συγκρούσεων.
Στη σημερινή όλο και πιο ασταθή παγκόσμια τάξη, οι πολίτες παρακολουθούν τακτικά ειδήσεις σχετικά με θέματα πυρηνικής διάδοσης κι ένα πρόσφατο παράδειγμα συνιστά, όπως επισημαίνει το τεχνολογικό περιοδικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Cordis, η αποτυχημένη Διάσκεψη Κορυφής του Φεβρουαρίου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Βόρειας Κορέας που πραγματοποιήθηκε στο Βιετνάμ.
Εύλογα λοιπόν τίθεται το μείζον ερώτημα: «Υπάρχει ακόμη μέλλον για την πυρηνική ενέργεια;»
Ακόμη πάντως και στην περίπτωση που το άκουσμα της λέξης «πυρηνικό» παραπέμπει και σε άλλες χρήσεις της πέραν του πολεμικού πεδίου και σκεφτόμαστε την πυρηνική ενέργεια ως βιώσιμη και αποδεκτή συνιστώσα του σημερινού και μελλοντικού ενεργειακού μίγματος της Ευρώπης, η αντίθεση στην πυρηνική ενέργεια παραμένει ακόμα έντονη.
Φυσικά, ίσως το περιστατικό που παραμένει στο μυαλό των Ευρωπαίων είναι η τρομερή καταστροφή στο Τσερνομπίλ το 1986, αλλά και η πιο πρόσφατη πυρηνική καταστροφή του 2011 στην Ιαπωνία, που επέφερε πλήγμα στην αντίληψη των πολιτών για την πυρηνική βιομηχανία, ειδικά στην Ευρώπη.
Μετά τη Φουκουσίμα, η γερμανική κυβέρνηση αποφάσισε να επιταχύνει τα σχέδιά της για το κλείσιμο όλων των σταθμών πυρηνικής ενέργειας έως το 2022, ο ιταλικός λαός καταψήφισε την επέκταση της πυρηνικής ενέργειας σε δημοψήφισμα, ενώ ακόμη και η Γαλλία, εξαρτώμενη από πολύ καιρό από την πυρηνική ενέργεια που καλύπτει το 75% των εγχώριων ενεργειακών αναγκών της χώρας, ανακοίνωσε ότι θα επιδιώξει να μειώσει την πυρηνική της παραγωγή κατά ένα τρίτο σε διάστημα 20 ετών.
Ωστόσο, η πυρηνική ενέργεια είναι και θα παραμείνει ένας σημαντικός εισφορέας στο μείγμα ενεργειών που θα έχει η Ευρώπη στο προσεχές μέλλον. Η Ε.Ε. εξαρτάται από την πυρηνική ενέργεια για περισσότερο από το ένα τέταρτο των αναγκών της σε ηλεκτρισμό, σύμφωνα με την Παγκόσμια Πυρηνική Ενωση.
Σημαντικό επίσης για την εκπλήρωση των φιλόδοξων κλιματικών στόχων της Ε.Ε. είναι ότι η πυρηνική ενέργεια παράγει περισσότερο από το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της Ενωσης.
Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η Ε.Ε. είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ενέργειας παγκοσμίως και έχει δαπανήσει τα τελευταία χρόνια πολύ χρόνο για τον τρόπο αύξησης της ενεργειακής ανεξαρτησίας, μέσω πρωτοβουλιών, όπως η Ενεργειακή Ενωση, οι φορείς χάραξης πολιτικής δεν μπορούν παρά να ανυπομονούν για τα οφέλη που η πυρηνική ενέργεια μπορεί να παράσχει.
Φυσικά, η λέξη-κλειδί εδώ είναι η «ασφαλής χρήση» της πυρηνικής ενέργειας την οποία θα μπορέσουν να ενστερνιστούν πλήρως οι Ευρωπαίοι ως αποδεκτή πηγή ενέργειας, μόνο εάν είναι πεπεισμένοι ότι οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής και οι μηχανικοί έχουν λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα (κι ακόμη περισσότερο) προκειμένου να εξασφαλίσουν την ευρωστία όλων των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που είναι διασπαρμένοι στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Κι αυτό είναι ένα σημαντικό ζήτημα καθώς με τα «φαντάσματα» του Τσερνομπίλ και της Φουκουσίμα να εξακολουθούν να πλανώνται, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την πυρηνική ενέργεια, όπως το Βέλγιο, επιβαρύνονται επίσης με παλαιούς πυρηνικούς αντιδραστήρες που πρέπει, είτε να αναβαθμιστούν πλήρως και να εκσυγχρονιστούν, είτε να αντικατασταθούν.
Φυσικά μετά από αυτό, πολλά από τα έργα που παρουσιάστηκαν προσφάτως επικεντρώνονται σε καινοτομίες για την αύξηση των προτύπων ασφάλειας, ενώ ταυτόχρονα εκσυγχρονίζουν την τεχνολογία που χρησιμοποιείται για την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας.
Ομως, οι παράγοντες ασφάλειας είναι κρίσιμοι, γι’ αυτό η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια παραμένει πολύπλοκη και πολυεπίπεδη.
Γι’ αυτό και το Cordis επιχειρεί να εξετάσει το περίπλοκο αυτό ζήτημα κι από άλλες οπτικές γωνίες: αυτές περιλαμβάνουν έργα, τα οποία ενθαρρύνουν μεγαλύτερες περιφερειακές προσπάθειες για την αύξηση της πυρηνικής συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, καθώς και ενδελεχή χρήση των κοινωνικών επιστημών προκειμένου να εξεταστεί κατά πόσο η συμπλήρωση σχεδόν 75 χρόνων χρήσης πυρηνικής ενέργειας έχει επηρεάσει και πόσο βαθιά την ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών και τη στάση της έναντι τόσο των υφιστάμενων όσο και των μελλοντικών ενεργειακών πηγών.
