Συγκλονίζει με το μέγεθος, την τραγική ιστορία και το μήνυμα που κουβαλάει. Το αλιευτικό πλοίο που ναυάγησε στις 18 Απριλίου 2015 ανάμεσα στη Λιβύη και το ιταλικό νησί της Λαμπεντούζα και παρέσυρε στον θάνατο πάνω από 1.000 πρόσφυγες, ένα σκαρί σκουριασμένο, γεμάτο φρικτές μνήμες, «άραξε» στο λιμάνι της Αρσενάλε, στη Βενετία.
Πρόκειται για εικαστική παρέμβαση του φημισμένου Ελβετο-ισλανδού καλλιτέχνη Κριστόφ Μπίχελ στην 58η Μπιενάλε της Βενετίας, που επίσημα εγκαινιάζεται αυτό το Σάββατο.
Το έντονα πολιτικό έργο έχει τίτλο «Barca Nostra» (Το πλοίο μας) και στόχο να ευαισθητοποιήσει και να κινητοποιήσει τους επισκέπτες για το φλέγον προσφυγικό ζήτημα.
Το αλιευτικό βυθίστηκε το 2015 ανοιχτά της Λαμπεντούζα ύστερα από σύγκρουση με πλοίο που μετέφερε εμπορεύματα και το είχε προσεγγίσει προσπαθώντας να σώσει τους πρόσφυγες από την Ερυθραία, τη Σομαλία, τη Συρία και αλλού.
Ανελκύστηκε έναν χρόνο αργότερα από την ιταλική κυβέρνηση και μεταφέρθηκε στη ναυτική βάση της Μελίγιας στη Σικελία, όπου δόθηκε ένας τιτάνιος αγώνας για να εντοπιστούν και να ταυτοποιηθούν οι σοροί των ανθρώπων που είχαν παγιδευτεί στο πλοίο.
Πώς όμως το μοιραίο αλιευτικό βρέθηκε στη Βενετία; Ο Μπίχελ, σύμφωνα με την «Guardian», αρνήθηκε να δώσει συνεντεύξεις, ωστόσο η συνεργάτις του, η επιμελήτρια Μαρία Κιάρα ντι Τραπάνι, δήλωσε «πως κανείς δεν ήταν ο επίσημος ιδιοκτήτης του πλοίου, ούτε το υπουργείο Αμυνας που έχει μόνον την επιμέλεια, ενώ σε τέτοιες περιπτώσεις τα ναυάγια στην Ιταλία καταστρέφονται».
Η μεταφορά του, πάντως, άρχισε την περασμένη Παρασκευή από τη Σικελία, ενώ προβλήματα υπήρχαν στο τελωνείο της Βενετίας, καθώς το πλοίο δεν ήταν δηλωμένο ως ιταλικό.
Τέλος, με τη βοήθεια μιας αλυσίδας «καλών ανθρώπων», σύμφωνα με την Τραπάνι, τα γραφειοκρατικά προβλήματα λύθηκαν και το πλοίο δεσπόζει πλέον στο λιμάνι της Αρσενάλε.
Μένει να δούμε τι αντίκτυπο θα έχει το υποβλητικό, πληγωμένο, σιωπηλό πλοίο στους επισκέπτες της Μπιενάλε, της σπουδαιότερης έκθεσης σύγχρονης τέχνης στην Ευρώπη, ιδιαίτερα σε μια εποχή που η Ακροδεξιά στην Ιταλία υποκινεί την εχθρικότητα και την ξενοφοβία. Ας το κοιτάξουν με σεβασμό και ας το αφουγκραστούν στη σιωπή.
Ο Μπίχελ, πάντως, είναι παλιός γνώριμος της Μπιενάλε Βενετίας, καθώς το 2015 είχε δημιουργήσει εκεί μια εγκατάσταση όμοια με μουσουλμανικό τέμενος, την οποία η αστυνομία έκλεισε, προκαλώντας έντονες διαμαρτυρίες.
Κι εμείς είχαμε την ευκαιρία να δούμε ένα έργο του, σαν κλειστοφοβικό λαβύρινθο, στο Φεστιβάλ Αθηνών (Πειραιώς 260) το 2010.
