Ο στρατός «καπέλωσε» τη λαϊκή επανάσταση

Υστερα από τέσσερις μήνες μαχητικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, με «μπροστάρισσες» τις καταπιεσμένες εδώ και αμέτρητους αιώνες γυναίκες του Σουδάν και βασικό πρόταγμα το αθάνατο «ψωμί και ελευθερία», ο στρατός της χώρας ανέτρεψε χτες αναίμακτα τον… μόνιμο (επί τριάντα συναπτά χρόνια) «πρόεδρο»-δικτάτορα Ομαρ αλ Μπασίρ και υποσχέθηκε να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές «στο τέλος της μεταβατικής περιόδου».

Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που συνέβη χτες στο Χαρτούμ και στις άλλες μεγάλες πόλεις της πολυάνθρωπης αφρικανικής χώρας δεν είναι επανάσταση, αλλά αντεπανάσταση: ένα κλασικό στρατιωτικό κίνημα, που μοιάζει σχεδιασμένο για να συντηρήσει και όχι να ανατρέψει το σημερινό στάτους κβο, και κυρίως για να εμποδίσει την πραγματική κοινωνική και πολιτική αλλαγή «από τα κάτω» στην ισλαμοκρατούμενη, πάμφτωχη και εδώ και μερικά χρόνια βίαια διχοτομημένη (μετά την αναγνώριση από τους ξένους του πλούσιου σε πετρέλαιο Νότιου Σουδάν) χώρα.

Με άλλα λόγια, βλέποντας ότι ο Μπασίρ ήταν πια λαομίσητος και «καμένο χαρτί», οι στρατηγοί αλλά όπως φαίνεται και αρκετοί υπουργοί του αποφάσισαν να τον… ρίξουν μόνοι τους, προτού να συμπαρασύρει στην πτώση του ολόκληρο το σύστημα εξουσίας.

Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα από το «σκοτσέζικο ντους» συναισθημάτων στους δρόμους της πρωτεύουσας, μετά την πρώτη ανακοίνωση του Σουδανού υπουργού Αμυνας, Αουαντ Μοχάμεντ Αχμεντ Ιμπν Αούφ, ο οποίος ζήτησε από τους διαδηλωτές να γυρίσουν στα σπίτια τους και υποσχέθηκε πως οι «ελεύθερες και δίκαιες» εκλογές θα πραγματοποιηθούν έπειτα από μεταβατική περίοδο… δύο χρόνων, κατά την οποία τη χώρα θα διοικεί ένα «στρατιωτικό συμβούλιο» – δηλαδή μια χούντα.

Ο Αούφ συμπλήρωσε με νόημα ότι το «Σύνταγμα» της χώρας αναστέλλεται, ότι τα αεροδρόμια και τα λιμάνια θα παραμείνουν υπό στρατιωτικό έλεγχο μέχρι νεωτέρας (!) και ότι ο στρατός δεν θα επιτρέψει να «βυθιστεί στο χάος» η χώρα, επιβάλλοντας παράλληλα απαγόρευση κυκλοφορίας τη νύχτα.

Κι έτσι οι δεκάδες χιλιάδες Σουδανοί, που αρχικά γιόρτασαν ξέφρενα την πτώση του δικτάτορα, σύντομα κατάλαβαν το παιχνίδι που παίζεται σε βάρος του μαζικού κινήματος διαμαρτυρίας και κατέκλυσαν τους δρόμους του Χαρτούμ, καταγγέλλοντας την προσπάθεια αντικατάστασης της παλιάς χούντας από μια νέα… Και το σύνθημα «Πέσε, επιτέλους!», που φώναζαν εδώ και εβδομάδες στον Μπασίρ, αντικαταστάθηκε από τα συνθήματα «Οχι στον στρατιωτικό νόμο» και «Η επανάσταση συνεχίζεται».

Μέχρι αργά το βράδυ, πάντως, ο στρατός και η αστυνομία απέφυγαν να διαλύσουν με τη βία τις διαδηλώσεις: δείγμα, μάλλον, κάποιου παρασκηνιακού «παζαριού» με την ηγεσία των διαδηλωτών, το αποτέλεσμα του οποίου -κάποιας μορφής «μεταβατική» κυβέρνηση με τη συμμετοχή πολιτικών;- θα δούμε λογικά τα επόμενα 24ωρα.

Ηδη η κυριότερη οργάνωση που διοργάνωνε τις διαδηλώσεις εναντίον του Ομαρ αλ Μπασίρ, η Ενωση Σουδανών Επαγγελματιών (SPA), κατήγγειλε τα σχέδια των στρατιωτικών και κάλεσε ξανά τους διαδηλωτές να συνεχίσουν την καθιστική διαμαρτυρία έξω από το υπουργείο Αμυνας που ξεκίνησε το Σάββατο.

Να σημειωθεί εδώ ότι αμέσως μετά την ανατροπή και σύλληψη του Μπασίρ διατάχτηκε η άμεση απελευθέρωση χιλιάδων πολιτικών κρατουμένων, με πρώτο τον επικεφαλής της SPA Μοχάμεντ Νατζί Ελάσαμ, που παρέμενε φυλακισμένος εδώ και περισσότερους από τρεις μήνες και έσπευσε να ενωθεί με τους άλλους διαδηλωτές στο κέντρο του Χαρτούμ.

Αστυνομοκρατία

Στο μεταξύ, βέβαια, χιλιάδες πάνοπλοι στρατιώτες και αστυνομικοί/ασφαλίτες με πολιτικά έχουν παραταχθεί σε κεντρικές οδούς και γέφυρες του Χαρτούμ, ενώ την ίδια ώρα αυτόπτες μάρτυρες δήλωσαν ότι στρατιώτες εισέβαλαν στα κεντρικά γραφεία του Ισλαμικού Κινήματος, του κόμματος του Μπασίρ, στο Χαρτούμ. Και φυσικά στην κρατική τηλεόραση και στο ραδιόφωνο μεταδίδονται μόνο εμβατήρια και πατριωτικά τραγούδια. Κυβερνητικές πηγές επιβεβαίωσαν τις πληροφορίες αυτές και δήλωσαν στο Reuters ότι ο Μπασίρ παραμένει «αυστηρά φρουρούμενος» στην προεδρική κατοικία.

Ως γνωστόν, οι μεγάλες κινητοποιήσεις πυροδοτήθηκαν τον περασμένο Δεκέμβρη από την απόφαση της κυβέρνησης να τριπλασιάσει την τιμή του ψωμιού, εν μέσω μεγάλων ελλείψεων στην αγορά, και γρήγορα μεταμορφώθηκαν σε μαζικό κίνημα κατά του προέδρου Μπασίρ ο οποίος ασκεί με σιδηρά πυγμή εδώ και 30 χρόνια την εξουσία στη χώρα και εννοεί να διεκδικήσει και τρίτη θητεία στην προεδρία το 2020.

Σίγουρα έπαιξε όμως ρόλο και η επιστροφή στο Σουδάν, έπειτα από έναν χρόνο στην εξορία, του ηγέτη της αντιπολίτευσης Σάντεκ αλ Μάχντι, πρώην πρωθυπουργού που εκδιώχθηκε από την εξουσία το 1989 ύστερα από πραξικόπημα του 75χρονου σήμερα «προέδρου» Μπασίρ.

Να θυμίσουμε εδώ ότι ο Μπασίρ είχε χαρακτηρίσει τους διαδηλωτές «προδότες, πράκτορες και μισθοφόρους», που «σαμποτάρουν τους κρατικούς θεσμούς», ενώ επανειλημμένα προσπάθησε να πνίξει την εξέγερση στο αίμα, με αποκορύφωμα την επιβολή κατάστασης εκτάκτου ανάγκης και το «ξήλωμα» του υπουργικού του συμβουλίου στις 22 Φεβρουαρίου.

Ομως στις 6 Απριλίου, οι κινητοποιήσεις γιγαντώθηκαν και πάλι, με μαζικές συγκεντρώσεις διαδηλωτών για πρώτη φορά μπροστά από την έδρα του γενικού επιτελείου του στρατού στο Χαρτούμ: μόνο εκείνη τη μέρα συνελήφθησαν σε όλη τη χώρα 2.496 διαδηλωτές.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, τουλάχιστον 49 διαδηλωτές και αστυνομικοί έχουν χάσει τη ζωή τους από την έναρξη του κινήματος αμφισβήτησης και χιλιάδες διαδηλωτές έχουν συλληφθεί, αλλά το κίνημα δεν «έσπασε». Κι έτσι η ηγεσία του στρατού πήρε τις αποφάσεις της…

Οπως δήλωσε χαρακτηριστικά στο Associated Press ένας από τους πρωτεργάτες των διαδηλώσεων και στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος του Σουδάν, ο Αουάντ Αμπντέλ-Μπαγέν, το στρατιωτικό κίνημα δεν ανατρέπει, αλλά αντίθετα «δίνει νέα ζωή στο καθεστώς του Μπασίρ». Αλλά και ο διάσημος ηθοποιός και σκηνοθέτης Τζορτζ Κλούνεϊ έκανε λόγο για προσπάθεια διαιώνισης ενός «βίαιου, διεφθαρμένου καθεστώτος» και θύμισε στις δηλώσεις του ότι το κεντρικό πρόσωπο της νέας χούντας, ο υπουργός Αμυνας Αούφ, είχε κατηγορηθεί στο παρελθόν για εγκλήματα πολέμου στο Νταρφούρ, μαζί με τον προϊστάμενό του Μπασίρ, και θα έπρεπε κανονικά να του κάνει παρέα στο εδώλιο του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης…

Δυστυχώς, οι ομοιότητες του χτεσινού πραξικοπήματος στο Σουδάν με την αντίστοιχη «ανατροπή» του Αιγύπτιου δικτάτορα Χόσνι Μουμπάρακ, είναι κάτι παραπάνω από εμφανείς. Ισως γι’ αυτό η πρώτη κυβέρνηση που έσπευσε να στηρίξει με ανακοίνωσή της το πραξικόπημα είναι η… στρατιωτικο-πολιτική χούντα της γειτονικής Αιγύπτου, υπό τον πρώην στρατηγό και νυν «πρόεδρο»-δικτάτορα Αμπντέλ Φάταχ αλ Σίσι (που κι αυτός κατέκτησε την εξουσία ύστερα από αιματηρό πραξικόπημα το 2013).