Οι Mονές Βατοπεδίου, Ιβήρων, Παντοκράτορα, Σταυρονικήτα, οι μοναδικές εικόνες από την Τράπεζα Μεγίστης Λαύρας, το μαγευτικό τοπίο στις Καρυές, τα μυστηριώδη δάση στη χερσόνησο του Αθω, ξεδιπλώνονται στην έκθεση «Σπύρος Παπαλουκάς • Βασίλης Θεοχαράκης. ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ», με έργα από τη συλλογή του Ιδρύματος Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη, που εγκαινιάστηκε στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας.
Είναι μια εικαστική συνάντηση του δασκάλου Παπαλουκά και του μαθητή του, Θεοχαράκη. Μεγάλος ανανεωτής της ελληνικής ζωγραφικής, ο πρώτος, «επίμονα επέστρεφε στη χριστιανική παράδοση και η Αθωνική Πολιτεία αποτελούσε ανεξάντλητη πηγή της δημιουργικής του έμπνευσης», επισημαίνει ο Τάκης Μαυρωτάς, επιμελητής της εκθεσης.
«Αξιος μαθητής του Παπαλουκά», ο δεύτερος «διέγραψε τη δική του ζωγραφική πορεία, δημιουργώντας την ενότητα των έργων “Αγιον Ορος”, από το 1996 έως το 1999, που πρωτοπαρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Στρασβούργο το 1999» και στη συνέχεια, διαδοχικά και αποσπασματικά στην Κωνσταντινούπολη, την Αθήνα, τη Ρώμη και πρόσφατα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες.
Εκθεση Παπαλουκά – Θεοχαράκη στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας
Γεννημένος το 1892 στη Δεσφίνα, στον Παρνασσό «και εμποτισμένος με βαθιά ελληνική αίσθηση, ο Παπαλουκάς βίωσε, από τα εφηβικά του χρόνια, τις αιώνιες αξίες του αρχαιολογικού χώρου των Δελφών και την τελειότητα των ψηφιδωτών της Μονής του Οσίου Λουκά (…). Ο απολλώνιος ζωγράφος σ’ όλη του τη ζωή πειθαρχεί απόλυτα στο πνεύμα και τον λόγο του έργου του. Η ρυθμικότητά του είναι που ταυτίζεται μ’ αυτή την ίδια τη λειτουργία της φύσης, την οποία αποδίδει με δέος».
Με σπουδές στο Παρίσι, πολεμικός ζωγράφος στη Μικρασιατική Εκστρατεία, ο Παπαλουκάς μελέτησε τη φύση και τη βυζαντινή τέχνη, ενώ το Αγιον Ορος «υπήρξε ο τόπος-σταθμός της εξελικτικής του περιπέτειας, αφού εκεί, μαζί με τον φίλο του Στρατή Δούκα έζησε την πνευματικότητα της oρθοδοξίας και του μοναχικού βίου». Ζωγράφισε πάνω από 100 πίνακες και 60 έργα -σπουδές παρμένες από ειλητάρια, χρυσοϋφαντα, τοιχογραφίες, χειρόγραφα και εικονίσματα.
Οπως σημειώνει ο Τ. Μαυρωτάς: «Η ζωγραφική για τον Παπαλουκά απαιτούσε μια βιωμένη σχέση. Δεν τον ενδιέφερε η στιγμιαία αποτύπωση ενός χώρου-τοπίου, αλλά η βαθύτερη σημειολογική του διάσταση. Τα μοναστήρια και τα τοπία του Αγίου Ορους εμφορούνται από την ανάγκη μιας βαθιάς επικοινωνίας με το θείο. Αυτή την “αγιοσύνη” και γαλήνη συναντάμε και στα τοπία του. Κάθε πίνακας αντανακλά την ευαισθησία του, που μας απευθύνεται σαν ένας διάλογος με μουσική αντίστιξη».
Ο Πειραιώτης Βασίλης Θεοχαράκης, που παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικής κοντά στον Σπύρο Παπαλουκά, εδώ και 50 χρόνια επιστρέφει συνεχώς στην Αθωνική Πολιτεία. «Οι ευφάνταστοι πίνακές του από τη Μονή Βατοπεδίου, τη Μονή Ιβήρων, τη Μονή Παντοκράτορος, τη Μονή Μεγίστης Λαύρας, τη Μονή Δοχειαρίου ή τη Σκήτη της Αγίας Αννας, μεταξύ των άλλων, αποκαλύπτουν την αμεσότητά του στο να προσεγγίζει με το ζωγραφικό του ιδίωμα αυτή την ίδια την πνευματικότητα των χώρων–τοπίων του», σημειώνει ο επιμελητής της έκθεσης.
«Ασκεί το βλέμμα του στην κατάκτηση μιας λιτής ζωγραφικής έκφρασης και καταφέρνει να αποτυπώσει με ευλάβεια τις ανεπανάληπτες στιγμές του φωτός, δημιουργώντας εικόνες μοναδικής μέθεξης και απόλαυσης, με τον δικό του εκφραστικό τρόπο, για την προσέγγιση και την απόδοση της φύσης. Τα μοναστήρια του Αγίου Ορους, μαζί με τα πρόσφατα αδιάβατα “Δάση”, αποκαλύπτουν τα προσφιλή θέματα του οραματικού του κόσμου. Εκείνο που τον ενδιαφέρει περισσότερο είναι η ποιητική απόδοση του χώρου-τοπίου, παρά η αυστηρή του αποτύπωση, δίνοντας έμφαση στην ποιητική και πολλές φορές μυστηριακή τους υπόσταση. Γνωρίζει σε βάθος ότι δεν κάνει το θέμα τη ζωγραφική, αλλά η ζωγραφική το θέμα».
Info: Με την ευκαιρία της έκθεσης που θα διαρκέσει μέχρι τις 2 Μαΐου κυκλοφορεί πολύπτυχο με χαιρετισμούς του δημάρχου Καλαμάτας, Παναγιώτη Νίκα, του διευθυντή Εικαστικού Τομέα Δήμου Καλαμάτας, Παναγιώτη Λαμπρινίδη, και του διευθυντή Εικαστικού Προγράμματος Ιδρύματος Β. & Μ. Θεοχαράκη, Τάκη Μαυρωτά.
