Ολική διάβρωση του πολιτικού τοπίου και οι ευθύνες Μέι και Κόρμπιν

Μια προσωπική παρένθεση ίσως να εξηγούσε καλύτερα αυτό που θέλω να πω… Ζω στην Αγγλία από τον Ιανουάριο του 1967, τότε που «Η Αυγή» με έστειλε ως ανταποκριτή της στη βρετανική πρωτεύουσα. Τον Απρίλιο ήρθε η δικτατορία, η οποία μου αφαίρεσε το διαβατήριο και η προσωρινή παραμονή μου στο Λονδίνο έγινε –χωρίς ακριβώς να το σκοπεύω– μόνιμη. Παρ’ όλα αυτά, δεν ζήτησα ποτέ διπλή υπηκοότητα. Παρέμεινα αποκλειστικά και μόνον Ελληνας υπήκοος.

Το ενδιαφέρον μου στα αγγλικά πολιτικά πράγματα ήταν ωστόσο από την πρώτη στιγμή έντονο. Δεν ψήφισα βεβαίως ποτέ, διότι δεν είχα δικαίωμα, αλλά εάν ψήφιζα η ψήφος μου θα πήγαινε στο Εργατικό Κόμμα, ακόμη και τότε που το κόμμα είχε ατυχώς διαλέξει ως αρχηγό του τον Τόνι Μπλερ.

Το δικαίωμα ψήφου δόθηκε τώρα, για πρώτη φορά στα 3,7 εκατομμύρια Ευρωπαίων από χώρες της Ε.Ε. που ζουν στο Ηνωμένο Βασίλειο, για τις ευρωεκλογές. Για πρώτη φορά λοιπόν μπορώ να ψηφίσω. Αλλά αυτή είναι επίσης η πρώτη φορά που δεν θα ψήφιζα Εργατικούς. Η ψήφος μου θα πάει στους Φιλελευθέρους ή τους Πράσινους.

Ο «μαρξιστής» αρχηγός των Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν, ο οποίος αρνείται επιμόνως να υιοθετήσει την παραμονή της χώρας στην Ε.Ε., κατάφερε να κλείσει τον δρόμο τόσο σε μένα όσο και σε εκατομμύρια άλλων οπαδών του κόμματος στην προτιμητέα επιλογή τους.

Δεν είναι βεβαία ο μόνος. Κατά τον ίδιο τρόπο η αρχηγός των Συντηρητικών και πρωθυπουργός Τερέζα Μέι έχει στερήσει εκατομμύρια οπαδών του κόμματός της από τη δική τους προτιμητέα επιλογή: την άμεση έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ε.Ε. Το χάος που επικρατεί στη Βρετανία είναι, όπως μπορεί κανείς να φανταστεί, ασύλληπτο. Τα δύο μεγάλα κόμματα έχουν χάσει τους οπαδούς τους.

Λαϊκιστών ανάσταση

Ενα μεγάλο μέρος των Εργατικών έχει κάνει στροφή υπέρ των Φιλελευθέρων ή των Πράσινων που ζητούν επίμονα τη διεξαγωγή ενός νέου δημοψηφίσματος που, όπως ελπίζουν, θα κρατήσει τη χώρα στην Ε.Ε. Ενα άλλο, μικρότερο μέρος του, έχει ταχθεί υπέρ του νεοσύστατου Κόμματος Brexit του ακροδεξιού λαϊκιστή Νάιτζελ Φάρατζ.

Υπέρ του Φάρατζ έχει στραφεί και η πλειοψηφία των συντηρητικών, ενώ ένα άλλο τμήμα τους, που εκφράζεται από τον Μάικλ Χέζελταϊν, πρώην αντιπρόεδρο της κυβέρνησης της Μάργκαρετ Θάτσερ, υποστηρίζει τους Φιλελεύθερους. Το 9% που προβλέπεται ότι θα πάρουν οι συντηρητικοί στις ευρωεκλογές δείχνει όσο τίποτε άλλο το μέγεθος της κρίσης που αντιμετωπίζουν.

Αλλά, αν και όχι του ιδίου μεγέθους, σε παρόμοια αποτυχία οδηγούνται και οι Εργατικοί προς όφελος κυρίως των φιλοευρωπαϊκών κομμάτων – οι προβλέψεις είναι ότι θα συγκεντρώσουν μόλις το 20% των ψήφων. Και από τα δύο κόμματα, ας σημειωθεί, έχουν ήδη αποχωρήσει μερικοί βουλευτές που αντιτίθενται στο Brexit και έχουν σχηματίσει ένα νέο κόμμα.

Ο μεγάλος κερδισμένος των ευρωπαϊκών εκλογών θα είναι έτσι ο δημοκόπος λαϊκιστής Φάρατζ, που προβλέπεται ότι θα συγκεντρώσει το 34% των ψήφων, καθώς και τα φιλοευρωπαϊκά κόμματα – στην Αγγλία κυρίως οι Φιλελεύθεροι και οι Πράσινοι.

Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας στροφής θα είναι πιθανότατα εντελώς απρόβλεπτες καθώς ο καθένας θα ερμηνεύσει τα εκλογικά αποτελέσματα όπως τον συμφέρει. Εξίσου απρόβλεπτες θα είναι, όμως, και οι επιπτώσεις των αποτελεσμάτων των ευρωεκλογών στις βουλευτικές εκλογές, που σύντομα ή αργότερα θα προκηρυχθούν και που κυρίως οι Συντηρητικοί αλλά και οι Εργατικοί τις βλέπουν με δέος.

Η πολιτική στις ημέρες μας δεν είναι πια αυτό που ήταν, καθώς το επάνω χέρι παίρνουν ταχέως –όχι μόνο στη Βρετανία αλλά και στην Ευρώπη και πέραν αυτής– οι εθνικιστές δημαγωγοί που μιλούν τη «γλωσσά του λαού».

Ο Φάρατζ θα μπορέσει πιθανότατα να κρατήσει, τουλάχιστον εν μέρει, την υποστήριξη των σημερινών οπαδών του στις βουλευτικές εκλογές ταυτιζόμενος πλήρως με τους «κοινούς ανθρώπους» στον αγώνα κατά της ελίτ. Είναι κατά του «ελέγχου της πολιτικής των δυτικών χωρών από μια φούχτα γιγαντιαίων πολυεθνικών εταιρειών και καριερίστες πολιτικούς».

Το κόμμα του για τους οπαδούς του είναι «το νέο κόμμα της εργατικής τάξης» που εκφράζει την οργή της κατά του «διεφθαρμένου πολιτικού κατεστημένου».

Υπνική παράλυση

Παρ’ όλα αυτά και επίσης παρά τις πολύ πιθανές εξελίξεις που μπορούν να καταστρέψουν τη Βρετανία, ο βρετανικός πολιτικός χώρος παραμένει σε μια κατάσταση υπνικής παράλυσης, κατακερματισμένος. Τρία χρόνια μετά το δημοψήφισμα υπέρ της αποχώρησης και η Βουλή δεν μπορεί να κάνει βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση.

Μείζονα στελέχη της, όπως ο Μπόρις Τζόνσον ή ο Ντόμινικ Ράαμπ, ζητούν την άμεση προετοιμασία της Βρετανίας για μία χωρίς συμφωνία αποχώρηση, και αυτό όταν η ίδια η Μέι τούς λέει δημόσια ότι κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε σοβαρή οικονομική κρίση και ενδεχομένως τη διάλυση του Ηνωμένου Βασιλείου. Η Βόρεια Ιρλανδία μπορεί να ζητήσει ενσωμάτωση με την Ιρλανδία, ενώ η Σκοτία μπορεί να αποχωρήσει από το Ηνωμένο Βασίλειο προκειμένου να παραμείνει στην Ε.Ε.

Για να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη, η πρωθυπουργός Τερέζα Μέι φέρνει την εβδομάδα που αρχίζει στις 3 Ιουνίου για τέταρτη φορά προς ψήφιση στη Βουλή το νομοσχέδιο που η Βουλή έχει ήδη απορρίψει τρεις φορές. Στέλεχός της την προειδοποίησε: «Μπορείς να δεις το φιλμ “Τιτανικός” εκατό φορές, αλλά κάθε φορά το πλοίο στο τέλος βυθίζεται».

Πανικός στην αγορά

Και εάν το νομοσχέδιό της απορριφθεί για τέταρτη φορά, η Βουλή θα βρεθεί αντιμέτωπη με άλλες δύσκολες αποφάσεις: έξοδος από την Ε.Ε. χωρίς συμφωνία, δεύτερο δημοψήφισμα ή πρόωρες εκλογές. Καθώς καμιά από αυτές τις επιλογές δεν έχει εξασφαλισμένη πλειοψηφία, η πιο πιθανή έκβαση της θηριώδους μάχης που διεξάγεται –ειδικά τον τελευταίο χρόνο– είναι η άνευ συμφωνίας αποχώρηση. Την οποία, παρεμπιπτόντως, έχει ήδη αποκλείσει η Βουλή. Εξ ου και ο πανικός στον οποίο υποκύπτει πάλι η αγορά.

Εν τω μεταξύ, την ερχόμενη Κυριακή συντηρητικά στελέχη ζητούν σε κομματική συγκέντρωση την εκδίωξη της Μέι από την πρωθυπουργία. Η απόφαση, συμβολική και όχι δεσμευτική, είναι η πρώτη του είδους στα 185 έτη ιστορίας του συντηρητικού κόμματος. Το σπαθί του Δαμοκλή κρέμεται πάνω από το κεφάλι της. Οι ημέρες της στην πρωθυπουργία είναι μετρημένες.

Αλλά ποιος θα μπει στη θέση της; Οι οιωνοί δεν είναι καλοί ούτε για το συντηρητικό κόμμα ούτε για τη Βρετανία ή την Ε.Ε., η οποία, απηυδισμένη, μπορεί σε μια στιγμή να πει, όπως σχεδόν είπε ο Γάλλος πρόεδρος, «θα είμαστε καλύτερα χωρίς τους Βρετανούς». Ούτε είναι καλοί για τη δημοκρατία. Εξ ου και η κλήση των Ευρωπαίων πολιτικών από τη Γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την άκρα Δεξιά.

Η δουλειά, όπως φαίνεται, δεν τελειώνει ποτέ!