«Αναστολή ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε.: τίνος το συμφέρον υπερτερεί;»

Με την πρόσφατη απόφασή του το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε με ευρεία πλειοψηφία την έκθεση της εισηγήτριας Κάτι Πίρι για την Τουρκία, με την οποία καλείται η Ευρωπαϊκή Ενωση να αναστείλει επίσημα τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Αγκυρα.

Ποια πρέπει να είναι η στάση της Ελλάδας σε ένα τέτοιο ζήτημα;

Να θυμίσω ότι έως τα μέσα της δεκαετίας του 1990, η Ελλάδα ασκούσε βέτο στην ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε., στάση που άλλαξε για δύο λόγους:

• α) διότι υφιστάμεθα τεράστια πίεση από τις άλλες χώρες της Ε.Ε., οι οποίες στην ουσία «κρύβονταν» πίσω από το βέτο μας, ενώ οι ίδιες είχαν σθεναρές αντιρρήσεις για την ένταξη της Τουρκίας (θεωρία της «χριστιανικής Ευρώπης»),
• β) διότι λάβαμε ως αντάλλαγμα την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Ε.Ε. με την Κύπρο (οι οποίες ξεπέρασαν κάθε αισιόδοξο σενάριο τότε και ολοκληρώθηκαν τάχιστα, λόγω της άρτιας νομικής δομής της Κύπρου και κυρίως λόγω της αποφασιστικότητας των τότε ιθυνόντων της Ε.Ε.).

Το αποτέλεσμα της άρσης του βέτο από την Ελλάδα ήταν να ενεργοποιηθούν ποικίλες δυνάμεις εντός της Ε.Ε., η συνισταμένη των οποίων κατέληξε στο εξής σχήμα: απελευθέρωση κονδυλίων προς την Τουρκία, ώστε να πραγματοποιούν οι ευρωπαϊκές εταιρείες μεγάλα έργα στην Ανατολή, άρση των εμποδίων για τη διεξαγωγή εμπορίου εντός της αχανούς αγοράς της Τουρκίας, διατήρηση όμως των φραγμών στην ελεύθερη κυκλοφορία των Τούρκων στην Ε.Ε. και «τρενάρισμα» των ενταξιακών διαπραγματεύσεων… επ’ άπειρον.

Η μεταβολή της στρατηγικής της χώρας μας έχει φυσικά το θετικό ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις τείνουν στο να «εκδημοκρατίσουν» και να «εξευρωπαΐσουν» την Τουρκία, γεγονός που αναμφισβήτητα είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας.

Ομως, η περιστολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τα τελευταία χρόνια στην Τουρκία στο εσωτερικό της, οι αθρόες (προ)φυλακίσεις των αντιφρονούντων, η επιθετική της συμπεριφορά έναντι των περισσότερων γειτόνων της, κατά παραβίαση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου, η περιστολή της ελευθερίας του Τύπου και, κυρίως, η συγχώνευση στο σημερινό καθεστώς των δύο έως τώρα αντικρουόμενων χαρακτηριστικών της Τουρκίας, ήτοι του ισλαμισμού και των στρατοκρατών (γεγονός που δίνει απεριόριστη εξουσία στο σημερινό καθεστώς), καθιστούν την Τουρκία χώρα έξω από κάθε ευρωπαϊκή τροχιά: έχει περάσει κάθε κόκκινη γραμμή κοινοτικού κεκτημένου και κράτους δικαίου και η συνέχιση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων δεν ήταν παρά μια παρωδία.

Μήπως όμως θίγεται το συμφέρον της Ελλάδας με την απόφαση αυτή; αναρωτιούνται ευλόγως πολλοί, μια και, όπως προαναφέραμε, ο εξευρωπαϊσμός της Τουρκίας μόνο προς το συμφέρον μας είναι.

Αλήθεια, πώς θα μας φαινόταν εάν η τότε ΕΟΚ, κατά την επτάχρονη δικτατορία των συνταγματαρχών, δεν ανέστελλε τη διαδικασία σύνδεσης της Ελλάδας, αλλά τη συνέχιζε, επιβραβεύοντας στην ουσία το στρατοκρατικό καθεστώς; Πώς θα φαινόταν τότε στον ελληνικό λαό που δοκιμαζόταν εάν μια χώρα έλεγε «να μην ανασταλεί η ενταξιακή πορεία της Ελλάδας, γιατί αυτό επιτάσσει το συμφέρον της χώρας μας»;

Ναι στην ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, λοιπόν. Ομως ποιας Τουρκίας; Της Τουρκίας που σέβεται το κράτος δικαίου, που σέβεται το ευρωπαϊκό δίκαιο, που σέβεται το διεθνές δίκαιο, που σέβεται τους γείτονές της, μα πάνω απ’ όλα σέβεται τον ίδιο τον τουρκικό λαό.

* βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Ν. Κοζάνης, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, master Νομικής ΑΠΘ στο ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο