«Θα ήθελα να μην ανήκω σε κανένα εθνικό σύνολο»

«Παρομοιάζω το σώμα μου με την πόλη αυτή – είναι, άλλωστε, η γενέτειρά μου και προς αυτήν πάντοτε κατατείνω. Τόσο τυραννικά διακατέχομαι, ώστε, πράγμα αστείο, ίσως, νιώθω καμιά φορά να χαράζεται η τοπογραφία της απάνω μου, με τα σημάδια της, τα σχήματα και τα χρώματά της…». Γιώργος Ιωάννου.

«Selfie: στο βάθος πίσω η πόλη». Ετσι ονομάζει ο Ακύλλας Καραζήσης την ενδιαφέρουσα παράσταση που παρουσιάζει στην Πειραματική Σκηνή – Ι του Εθνικού Θεάτρου, «μια αστική περιπετειώδη αφήγηση» βασισμένη σε κείμενα των Βασίλη Βασιλικού, Γιώργου Ιωάννου και Νίκου-Γαβριήλ Πεντζίκη.

Ενα πολυφωνικό ποίημα, μία σκηνική σύνθεση για τη μεταπολεμική Ελλάδα μέσα από τα μάτια των τριών εμβληματικών συγγραφέων της Θεσσαλονίκης. Κοινό στοιχείο είναι η πόλη, ψηφίδες και σπαράγματα από δύο ταλαιπωρημένες, μίζερες κι όμως μυθολογικά ολοζώντανες δεκαετίες: 1950 και 1960.

Η πόλη, πέρα από τα επίθετα και τις ιδιότητες που κατά καιρούς της προσάπτουν, μοιάζει να έχει τη δική της, κρυμμένη, μυθολογική ζωή. Μπορεί χρονολογικά να κατατάσσεται στο παρελθόν, είναι όμως πανταχού παρούσα σ’ ένα διευρυμένο παρόν.

Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Ακύλλας Καραζήσης περιπλανιέται στην πόλη που μεγάλωσε και ιχνηλατεί την παιδική ηλικία της Θεσσαλονίκης μετά τον πόλεμο: «Τρία αγόρια και τρία κορίτσια με παρόντα επί σκηνής τον μουσικό, επίσης Θεσσαλονικιό, Μιχάλη Σιγανίδη ζωντανεύουν τα πρόσωπα σαν ήρωες μυθιστορημάτων. Η πόλη ανοίγει σαν παλιό ερμάρι εμφανίζοντας πράγματα άλλων εποχών που σε κάνουν να βυθιστείς μέσα τους.

»Ακούς την ιστορία μιας φωτογραφίας, εισχωρείς σ’ ένα διαμέρισμα παρακολουθώντας τον χώρο και τα πρόσωπα, ανεβαίνεις σ’ ένα μπαλκόνι στην Αριστοτέλους, βρίσκεται μέσα σε μια μπουάτ. Μια περιήγηση που σε οδηγεί στο άπειρο του χρόνου. Στη σημερινή Θεσσαλονίκη έχουν μείνει ελάχιστα πράγματα από την εποχή της δεκαετίας του ’50 και του ’60. Σαν να τα σάρωσε όλα ένας οδοστρωτήρας. Αλλά έτσι γίνεται, η νέα γενιά θα δημιουργήσει τη δική της μυθολογία για την πόλη».

Η παράσταση, το κείμενο, η περιπετειώδης αφήγηση είναι μια προσπάθεια κατανόησης ή και εφεύρεσης μιας πόλης σε συσκότιση στις οδούς Εγνατίας και Αγίου Δημητρίου, στην Καμάρα, στη Λέοντος Σοφού, στον Εσπερο, στο «Βακούρα» και στα «Τιτάνια», στα Χίλια Δέντρα, στην Πολίχνη και στο μέτωπο των μεγάρων της παραλίας.

Ολα τα κείμενα πλην του Πεντζίκη ο Ακύλλας Καραζήσης τα είχε διαβάσει πολλά χρόνια πριν, στη διάρκεια της χούντας σε ηλικία 15, 16 χρόνων.

«Εχουν στιγματίσει την εφηβεία μου, με επηρέασαν βαθιά παρ’ όλο που μιλούσαν για μια Θεσσαλονίκη άγνωστή μου, του ’50 και του ’60. Πρόκειται για λογοτέχνες ιδιαίτερους, η ματιά τους είναι ξεχωριστή όπως και το κοινωνικό τους αποτύπωμα, η στάση ζωής τους. Είναι άνθρωποι που φέρουν με τρυφερότητα το στοιχείο του ερμητισμού, του απομονωτισμού. Αυτό το στοιχείο προσπαθεί να αναδείξει η παράσταση, δεν στοχεύει στην ηθογραφία, τον συναισθηματισμό, τη νοσταλγία.

»Μ’ έναν τρόπο επιχειρώ να αναπλάσω εκείνη την αίσθηση που μου δημιούργησε τότε η ανάγνωση των κειμένων, η μυθολογία που μου αποκαλυπτόταν για μια πόλη που την ίδια στιγμή βίωνα διαφορετικά μέσα από την καθημερινότητά μου ως μαθητής. Ο Πεντζίκης είναι το εργαλείο για να καταλάβεις τον κόσμο σαν λογοτέχνημα, σαν μια περιπέτεια που αναδύεται μέσα από τις τυπωμένες γραμμές και ανασταίνεται.

»Και οι τρεις συγγραφείς περιγράφουν τη Θεσσαλονίκη μέσα από τη δική τους ματιά, δημιουργούν μυθοπλαστικές πραγματικότητες που εμπνέει ο ίδιος ο τόπος, η ιστορία του, τα πρόσωπά του. Είναι σαν να φτιάχνουν μια ταινία για χώρους της πόλης στην οποία κάποτε ζούσα κι εγώ. Κάθε κοινότητα φέρει τον μύθο της που όταν κοινοποιηθεί αποκτά μιαν άλλη δυναμική, σαν κάτι προσωπικό που επεκτείνεται στον δημόσιο χώρο».

Ο Ακύλλας Καραζήσης προσεχώς θα ταξιδέψει στη Γερμανία όπου θα σκηνοθετήσει στο Κρατικό Θέατρο του Τίμπιγκεν το έργο της Ανατολικογερμανίδας Αννα Ζέγκερς «Τράνζιτο». Δεν είναι ούτε αισιόδοξος ούτε απαισιόδοξος για την ελληνική πραγματικότητα ούτε στο θέατρο ούτε στην κοινωνία.

«Σήμερα πια η επαγγελματική βιογραφία δεν λέει τίποτα. Ο,τι κι αν κάνεις δεν έχει τη σημασία ενός ακόμα βήματος στην καριέρα σου. Δουλεύω στην Ελλάδα αλλά και στη Γερμανία είτε παίζοντας είτε σκηνοθετώντας, κι εκεί τα πράγματα μη νομίζεις πως είναι ιδανικά.

»Ωστόσο μπορεί κανείς να βρει τη δική του μυθολογία στα βιβλία, στον τρόπο που σκέφτεται, στους ανθρώπους με τους οποίους καταφέρνει να συνεννοηθεί, στη σχέση με τους ανθρώπους του θεάτρου, της σκηνής».

Και μιας και μιλάμε για τη Θεσσαλονίκη, αν και Μακεδόνας δηλώνει πως δεν είναι ειδικός για να κρίνει τη Συμφωνία των Πρεσπών, να ταχτεί υπέρ ή κατά.

«Το να ζεις σε μια χώρα είναι κάτι ενεργητικό. Εμείς δημιουργούμε τον χώρο, δεν είναι μοίρα, νομοτέλεια. Το πώς θα τον διαμορφώσουμε εξαρτάται και από τη δική μας εμπλοκή. Προσπαθώ με τη ζωή και τη δουλειά μου να παρεμβαίνω σ’ αυτό όταν μου δίνεται η ευκαιρία.

»Δεν είμαι ειδικός, δεν με ενδιαφέρει να έχω άποψη οπωσδήποτε. Αυτό που μπορώ να πω είναι πως κάθε είδους εθνικισμός μού είναι αντιπαθέστατος. Θέλω να είμαι Ευρωπαίος, πολίτης του κόσμου. Φυσικά αγαπώ την ελληνική γλώσσα όπως αγαπώ και τη γερμανική γλώσσα. Ωστόσο θα ήθελα να μην ανήκω σε κανένα εθνικό σύνολο».

INFO: Εθνικό Θέατρο – Κτίριο Rex (Πανεπιστημίου 48, τηλ.: 210-3305074). «Selfie: στο βάθος πίσω η πόλη». Σκηνικά: Μαρία Πανουργιά. Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη. Μουσική: Μιχάλης Σιγανίδης. Φωτισμοί: Γιάννης Δρακουλαράκος. Παίζουν: Στέλλα Βογιατζάκη, Ευθύμης Θέου, Σύρμω Κεκέ, Γιώργος Κριθάρας, Κατερίνα Παπανδρέου, Γιώργος Σύρμας. Συμμετέχει live ο μουσικός Μιχάλης Σιγανίδης. Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Τετάρτη-Σάββατο 21.00, Κυριακή 20.00