Η επαφή με την κοινωνία

«Προσπάθησε να μάθεις κάτι απ’ όλα και όλα για κάτι» (Τόμας Χάξλεϋ)

Όταν δεν κυκλοφορείς πολύ, και μάλιστα σε όσο το δυνατόν περισσότερα πεδία της κοινωνικής ζωής, είναι δύσκολο να αφουγκράζεσαι τους ευρύτερους παλμούς με τη δέουσα ευστοχία. Τότε γίνεσαι μάλλον ιδεοληπτικός, αλλά και πιο ευάλωτος σε διάφορες προπαγάνδες που αποσκοπούν να κάνουν το «άσπρο μαύρο» και να σε κατευθύνουν προς συγκεκριμένους «προορισμούς».

Η επαφή με την κοινωνία είναι αυτή η απαραίτητη συνθήκη που εμπλουτίζει τις γνώσεις σου, που δοκιμάζει τα πιστεύω σου, που σε «υποχρεώνει» να κατανοείς τις κινητικότητες των άλλων, που σε σμιλεύει για να αυξηθούν οι πιθανότητες να γίνεις κάποια στιγμή ένας πραγματικά αδέσμευτος άνθρωπος. 

Μιλώντας με αρκετούς ανθρώπους, φερ΄ειπείν για τις εξελίξεις στην πολιτική επικαιρότητα του ελλαδικού χώρου, διαπιστώνεις πολλά. Τις τάσεις σε ενεστώτα χρόνο, το επίπεδο ατομικής και μαζικής συνειδητοποίησης, τα κριτήρια με τα οποία «βαθμολογούν» οι άνθρωποι τους πολιτικούς ηγέτες και τις ασκούμενες πολιτικές τους, το όριο ανθρωπιάς που φιλτράρει τις εξελίξεις και τα αποτελέσματά τους.

Tο πόσο οι άνθρωποι επηρεάζονται από γενικόλογα μυθεύματα που κυκλοφορούν ευρέως, πόσο εμβαθύνουν «διεπιστημονικά» στα δρώμενα, πόσο καθορίζονται από ατομικές επιλογές και συμφέροντα, πόσο (και πώς) αντιλαμβάνονται τη συνέχεια των πραγμάτων μέσα στο χρόνο, το πόσο ικανοί είναι να αναγνωρίζουν τα λάθη «των δικών τους» και τα προτερήματα «των άλλων». 

Πολλές φορές είμαστε κοντά στην αλήθεια, αλλά τελευταία στιγμή «μπουρδουκλωνόμαστε» και απομακρυνόμαστε γιατί δεν ξέρουμε να κάνουμε σωστά το τελευταίο βήμα. Άλλες φορές νομίζουμε πως την «έχουμε φάει τη φάση», ενώ στην πραγματικότητα έχουμε καθ΄ολοκληρία «μαύρα μεσάνυχτα». Σε κάθε περίπτωση, η καλύτερη δημοσκόπηση δεν είναι εκείνη που προκύπτει από παραγγελίες κομμάτων. Αλλά, αντιθέτως, εκείνη που τα συμπεράσματά της ορίζονται από τις ανησυχίες και τις σκέψεις σοβαρών ανθρώπων. Ανθρώπων που κατανοούν πως κάθε τελική επιλογή έχει μία μεγάλη βαρύτητα, που υποχρεώνει σε σοβαρή διερεύνηση μέσα στο χρόνο.

Τις απαντήσεις στα ερωτήματα που τίθενται θα τις βρούμε, όσοι θέλουμε κάτι τέτοιο βέβαια…, μέσα στο πραγματικό ζυμωτήρι της κοινωνικής ζωής. Εκεί δικαιώνονται ή απορρίπτονται προτάσεις. Εκεί καταξιώνονται ή απαξιώνονται πρόσωπα και ιδέες. Εκεί επικυρώνονται ή ακυρώνονται εφαρμοσμένες πολιτικές. Εκεί αναδύονται ή «θάβονται» προοπτικές. Εκεί εκφράζονται ευχαριστίες και παράπονα. Εκεί συμπυκνώνονται οι πόθοι που έχουμε για κάτι καλύτερο και οι όποιοι περιορισμοί προβάλλονται από το πολυσύνθετο των συσχετισμών  Εκεί προσδιορίζονται τα πραγματικά προβλήματα και συζητιούνται οι κατάλληλες λύσεις. Εκεί γράφονται οι νέες σελίδες στο βιβλίο της Ιστορίας ή υποθηκεύονται με άκομψο τρόπο οι νέες γενιές. Εκεί διαμορφώνονται οι γνήσιες ηγεμονίες ή «ξεσκεπάζονται» οι όψιμες λαθροχειρίες.

Όποιοι θέλουν να πορευτούν προοδευτικά, και με γερούς βηματισμούς, οφείλουν να εμπιστευτούν όχι μόνο τους εαυτούς τους, αλλά και την ίδια την πραγματικότητα. Αυτήν τη φοβάται μόνο όποιος έχει να κρύψει κάτι, μονάχα όποιος καταλαβαίνει πως έχει στερέψει η δεξαμενή των ουσιαστικών επιχειρημάτων του. Γιατί, από όποια πλευρά κι αν τη δεις, η πραγματικότητα πάντα αφήνει περιθώρια για να ξεκινήσεις από κάπου για να προχωρήσεις βήμα βήμα προς τα εμπρός.

Αρκεί να καταλάβεις έγκαιρα πως σε κάθε γενική αλλαγή οδηγούν σταδιακά οι μικρές νίκες που κατακτιούνται σε χρονικές συγκυρίες που οι αντίπαλοι έχουν παραδοθεί στην επικράτεια του κοντόφθαλμου. Και αυτές, οι μικρές νίκες, είναι που ορίζουν εν τέλει τις συνειδήσεις περισσότερο ακόμα και από τον όποιο σκοπό έχει θέσει στην αρχή ο οποιοσδήποτε.