Ο αναγεννησιακός και ο βιντεο-άρτιστ

Τραβηγμένη ή όχι από τα μαλλιά, η νέα μεγάλη έκθεση στη Royal Academy of Arts στο Λονδίνο, που ξεκίνησε πριν από λίγες μέρες, πάει για μεγάλο μπλοκμπάστερ, αλλά και για αφορμή θυελλωδών συζητήσεων. Διότι συνδυάζει δύο καλλιτέχνες που τους χωρίζουν αιώνες πολλοί, που καμιά ομοιότητα δεν παρουσιάζουν, αλλά οι διοργανωτές επιμένουν ότι διαθέτουν την ίδια έκσταση και ενδιαφέρον μπροστά στην πνευματικότητα, το θείο, τη θρησκεία.

Ο ένας είναι ο Μιχαήλ Αγγελος της Αναγέννησης, ο άλλος ο σύγχρονός μας Αμερικανός βιντεο-άρτιστ Μπιλ Βαϊόλα, που για όποιον αναρωτιέται για τη σχέση του με το θείο, ας θυμίσουμε ότι πρόσφατα δέχτηκε ανάθεση από τον καθεδρικό ναό του Αγίου Παύλου, στο Λονδίνο, για δύο μόνιμες εγκαταστάσεις του.

Τον είχαν κάποτε αποκαλέσει «Ρέμπραντ της εποχής του βίντεο». Θα βγει από αυτή την έκθεση, αναρωτιούνται πολλοί σαρκαστικά, ως «ο Μικελάντζελο του σήμερα;». Μακριά από εμάς τέτοια πρόθεση, λένε οι διοργανωτές, απλώς θέλαμε να εξερευνήσουμε τις συγγένειες μεταξύ τους όταν και οι δύο πλησιάζουν τις βασικές ερωτήσεις της ζωής και τη σημασία τους.

Η έκθεση (θα διαρκέσει μέχρι 31 Μαρτίου) που έχει τον τίτλο «Life Death Rebirth» συγκεντρώνει στους ίδιους χώρους του Burlington House, στο Πικαντίλι, δεκαπέντε σχέδια του Μιχαήλ Αγγέλου και δώδεκα μεγάλες εγκαταστάσεις του Βαϊόλα (από το 1977 ώς το 2013). Τα σχέδια του πρώτου ανήκουν όλα στη Βασιλική Συλλογή, δεν βγαίνουν συχνά προς τα έξω και αυτά ακριβώς στάθηκαν η αφορμή της πρωτότυπης έκθεσης.

Πριν από δώδεκα χρόνια ο Βαϊόλα, με την προτροπή του γκαλερίστα του, πήγε στο παλάτι του Γουίνδσορ για να δει κυρίως τους πίνακες του Ντα Βίντσι που ανήκουν στη βασίλισσα. Και τότε, ο υπεύθυνος της συλλογής έβγαλε και του έδειξε και τους Μικελάντζελο, επειδή πίστευε ότι είχαν μεγάλη σχέση με τα θέματα της δικής του τέχνης. Είχε δίκιο, ο Βαϊόλα έμεινε με το στόμα ανοιχτό, η ιδέα για μια κοινή έκθεση γεννήθηκε αμέσως και να τη, έστω και με κάποια καθυστέρηση.

Ο Μιχαήλ Αγγελος σχεδιάζει τη Σταύρωση, την Ανάσταση και άλλα γνωστά θρησκευτικά θέματα, ενώ η Royal Academy έχει εξασφαλίσει και το μόνο γλυπτό του από μάρμαρο που βρίσκεται στην Αγγλία, το «Taddei Tondo» (H Παρθένος με το Βρέφος και ο Αγιος Ιωάννης παιδί). Εκτίθενται επίσης και μια σειρά από σχέδια που ο καλλιτέχνης ζωγράφισε και δώρισε το 1530 στον Τομάσο ντέι Καβαλιέρι, νεαρό Ρωμαίο ευγενή με τον οποίο ήταν ερωτευμένος.

Οσοι τον γνωρίζουν, λένε οι αγγλικές εφημερίδες, κυρίως μέσα από την Καπέλα Σιξτίνα ή τον Δαβίδ, θα τα χάσουν με αυτά τα έργα, φτιαγμένα με την ακρίβεια ωρολογοποιού, δείγματα της πιο απόλυτης ομορφιάς, στην οποία έφτασε η σχεδιαστική ικανότητα στην Αναγέννηση.

Οσο για τις εγκαταστάσεις του Βαϊόλα, υπάρχει, φυσικά, στη Royal Academy το θεωρούμενο αριστούργημά του, «Nantes Triptych» (1992), στο οποίο οι οθόνες δείχνουν μια γυναίκα που γεννάει, ένα παράξενο πλάσμα που πλέει σε ημίφως και την ίδια τη μητέρα του καλλιτέχνη να ψυχορραγεί. Εκτίθενται ακόμα οι εγκαταστάσεις του «Five Angels for the Millennium» (2001) και «Fire Woman» (2005), ενώ η «The Messenger» (1996), που χρησιμοποιεί το νερό σαν μια μεταφορά του κύκλου γέννηση-ζωή-θάνατος, εκτίθεται ακριβώς δίπλα στο «Taddei Tondo» του Μικελάντζελο.