Το θέμα στο θέατρο δεν είναι το «πόσο» αλλά το «πώς»

Ανάμεσα στις εκατοντάδες θεατρικές παραστάσεις που παίζονται κάθε χρόνο δεν βλέπουμε συχνά έργα που απευθύνονται σε εφήβους. Γι’ αυτό και έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον που η Εφηβική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου παρουσιάζει στο Μικρό Εθνικό, στο Θέατρο Rex, μια παράσταση για νέους, σύνθεση πάνω σε σύντομες ιστορίες του σύγχρονου Γάλλου συγγραφέα και παιδαγωγού Μπερνάρ Φριό, σε σκηνοθεσία της Μαρίας Σαββίδου.

O Μπερνάρ Φριό έχει γράψει και μεταφράσει περισσότερα από 50 βιβλία για νέους αναγνώστες, αλλά και για ενηλίκους. Κείμενά του έχουν μεταφραστεί στα γερμανικά και στα ιταλικά και έχουν βραβευτεί. Ο Φριό ως εκπαιδευτικός μελέτησε τον τρόπο που τα ίδια τα παιδιά αφηγούνται τις ιστορίες τους. Αυτή η ιδιαίτερη οπτική, το παιχνίδισμα ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία, τον ενέπνευσε.

Οι ιστορίες πηγάζουν από το χάρισμα του συγγραφέα να θίγει τα πιο σημαντικά, τα πιο μεγάλα κι ευαίσθητα ζητήματα με τρόπο ανάλαφρο που όμως δεν στερείται βάθους. Ιστορίες ιδωμένες με τολμηρή και ευαίσθητη ματιά, με ελαφράδα και χιούμορ, που διαπραγματεύονται θέματα της καθημερινής ζωής, των σχέσεων, των ανακαλύψεων, των μυστικών και των συγκρούσεων της νεανικής μας ηλικίας.

Η Μαρία Σαββίδου ζήτησε από τους ηθοποιούς να φέρουν στιγμές της εφηβείας τους στην πρόβα. Η ομάδα μελέτησε τα χαρακτηριστικά και τα μέσα των σύγχρονων εφήβων με την πρόθεση να ανοίξει ένας διάλογος με την εφηβική ηλικία, ανεξαρτήτως εποχής.

«Πρόθεσή μας ήταν να δώσουμε φωνή σε διαφορετικές πτυχές αυτής της ομολογουμένως δύσκολης και συγκρουσιακής περιόδου της ζωής μας», λέει η Μαρία Σαββίδου «ώστε να “διατυπώσουμε”, όσο το δυνατόν, πιο ουσιαστικά ερωτήματα. Η λειτουργία του θεάτρου εξ ορισμού οφείλει να διαπερνά “κλειστές πόρτες” -δωματίων, ανθρώπινων συμπεριφορών και ψυχών. Αντικείμενο μελέτης άλλωστε της τέχνης του θεάτρου είναι ο άνθρωπος και η συμπεριφορά του. Για τη ζωή μιλά, γι’ αυτήν θέτει ερωτήματα».

Αλλά πώς μεταποιούνται σε δραματουργικό υλικό για το θέατρο τα εσωτερικά διλήμματα των εφήβων, οι συγκρούσεις τους με την οικογένεια, το περιβάλλον;

«Η δημιουργία μιας παράστασης που αφορά εφήβους –αλλά όχι μόνο- ήταν για μας μια πόρτα για να επιστρέψουμε στη δική μας εφηβεία, πλησιάζοντας τους σύγχρονους εφήβους. Σε μια περίοδο της ζωής μας που μοιάζει όλα να αλλάζουν, που όλα ισχύουν και τίποτε δεν ισχύει, που αλλάζει το σώμα, οι σχέσεις, η φωνή, οι ανάγκες, που δοκιμάζει κανείς τα όριά του και δοκιμάζεται, που ονειρεύεται, που του ζητείται να αναλάβει ευθύνες, που συγκρούεται με την πραγματικότητα όπως την ήξερε μέχρι πρότινος, τα πράγματα είναι από μόνα τους αιχμηρά.

»Στην παράσταση προσπαθήσαμε, χωρίς τερτίπια αλλά στα “ίσα”, να δώσουμε φωνή στην οπτική του εφήβου όσο και του ενηλίκου, με την ελπίδα να δουν και να νιώσουν ότι δεν είναι μόνοι -και δεν είναι οι μόνοι! Η συνάντηση με αυτό θα μπορούσε πιθανόν να τους δώσει κουράγιο. Πόσο μάλλον αν αποτελέσει η παράσταση αφορμή να αναρωτηθούμε και -γιατί όχι;- να μιλήσουμε για όσα μπορεί να μας δυσκολεύουν ή να μας απασχολούν και για τα οποία ίσως δεν βρήκαμε ακόμη τον τρόπο».

Η Μαρία Σαββίδου, ηθοποιός που συνεργάστηκε με τον Στάθη Λιβαθινό από τα χρόνια της πρώτης Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου, δεν αρκείται στην υποκριτική. Στα είκοσι χρόνια που μετράει στο θέατρο, παίζει και συγχρόνως διδάσκει και σκηνοθετεί.

«Πιστεύω πως όλα αλληλοσυνδέονται, αλληλοτροφοδοτούνται και σε κάθε περίπτωση αποτελούν τον δρόμο μου, αυτόν που πολύ νωρίς στη ζωή μου φανερώθηκε ως ουσιαστικός για να γνωρίσω, να ανακαλύψω και να αναμετρηθώ με όσα θεωρώ σημαντικά. Ετσι εξελίσσεσαι, αναπτύσσεις τα μέσα και τη σκέψη σου, βαθαίνει το βλέμμα σου απέναντι στη ζωή και τους ανθρώπους, μπορείς να μεταφέρεις εργαλεία, μέθοδο αλλά και την αγάπη σου σε νέους ηθοποιούς.

»Πιστεύω στην πολυπρισματική δυνατότητα του ανθρώπου να συνδιαλέγεται με τη ζωή και το θεωρώ εκ των ων ουκ άνευ για τους ανθρώπους του πνεύματος, της επιστήμης και της τέχνης. Μέσα σ’ αυτή την πλουραλιστική παραγωγή παραστάσεων πιστεύω ότι το ουσιαστικό ζήτημα στο θέατρο δεν κρίνεται ποτέ στο “πόσο” αλλά στο “πώς”, που πολλές φορές καθορίζεται και καθορίζει και το “τι”».

Θεωρεί την ύπαρξης μιας Σκηνής που απευθύνεται σε παιδιά και νέους μείζονα στόχο για ένα Κρατικό Θέατρο.

«Η Σκηνή για εφήβους αναφέρεται στο μέλλον της κοινωνίας, προετοιμάζει όχι μόνο αυριανούς θεατές, αλλά και μελλοντικούς καλλιτέχνες. Ο Στάθης Λιβαθινός, προερχόμενος από μια σχολή με μεγάλη παράδοση, σκηνοθέτης και δάσκαλος, με βαθιά αγάπη και έγνοια για τη συνέχεια του θεάτρου, είχε τα τελευταία χρόνια τη δυνατότητα και θεσμικά να πραγματοποιήσει μέρος αυτού του οράματος –σημαντικό άξονα του οποίου αποτελεί η εκπαίδευση των νέων επαγγελματιών του θεάτρου που από τη φετινή χρονιά διευρύνθηκε με την ίδρυση του Τμήματος Σκηνοθεσίας στη Δραματική Σχολή.

»Θεωρώ ότι ώς τώρα έκανε μια σειρά από επιλογές, κινήσεις -ενδεχομένως και κάποια λάθη- στην προσπάθειά του να υπηρετήσει και να δημιουργήσει ένα ενωτικό, ποιοτικό και “πολυφωνικό” θέατρο, τόσο με τις παραστάσεις που παίχτηκαν και παίζονται, αλλά και με μια σειρά από δράσεις του Εθνικού Θεάτρου σε εναλλακτικούς χώρους ή και με συνεργασίες με άλλους φορείς εντός και εκτός Ελλάδος».

Info: Μικρό Εθνικό/Ισόγειο REX (Πανεπιστημίου 48, τηλ.: 210-3305074). «Μικρές ιστορίες για αγρίους» του Μπερνάρ Φριό. Μετάφραση: Μαρία Σαββίδου, Ελσα Ανδριανού. Διασκευή: Ελσα Ανδριανού. Δραματουργική Επεξεργασία – Σκηνοθεσία: Μαρία Σαββίδου. Σκηνικά–Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου. Κίνηση: Φωκάς Ευαγγελινός. Μουσική: Nalyssa Green. Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου. Μουσική Διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου. Παίζουν: Πάρις Αλεξανδρόπουλος, Ασημίνα Αναστασοπούλου, Νίκος Γιαλελής, Αντώνης Γιαννακός, Βασίλης Καλφάκης, Νάντια Κατσούρα, Νεφέλη Μαϊστράλη, Τζίνη Παπαδοπούλου. Παραστάσεις: Παρασκευή, Σάββατο 21.00, Κυριακή 19.30.