-Πότε είναι η παράσταση, απόψε ή αύριο;
-Αύριο είναι, Γιώργο, προλαβαίνουμε.
-Δεν μ’ ενδιαφέρει καλλιτεχνικά το θέμα, θέλω να δω πού πάει ο κόσμος.
Η τελευταία μας στιχομυθία με τον Γιώργο Σκούρτη, που παραμιλούσε, Παρασκευή μεσημέρι, 16 Νοεμβρίου. Την Κυριακή που ξαναπήγα δεν μιλήσαμε, βαριανάσαινε και με δυσκολία άνοιγε τα μάτια.
Οι γιατροί στο «Αγία Ολγα» δεν ήταν καθόλου πρόθυμοι να μας πληροφορήσουν και εννιά μέρες δεν έκαναν και πολλά πράγματα. Οταν αποφασίσαμε να βάλουμε «μέσον», ήταν αργά.
Ο ξεροκέφαλος Σκούρτης, που όλα ήθελε να γίνονται όπως τα είχε σκεφτεί αυτός και που οποιαδήποτε αλλαγή τού προκαλούσε εκνευρισμό και επιθετικότητα και γινόταν άδικος, ήταν παρ’ όλα αυτά ένας πολύ τρυφερός άνθρωπος (είχε δίκιο η τέως σύζυγός του Αγγελική Ελευθερίου – 2015) κι έδειχνε μεγάλο ενδιαφέρον για τους φίλους του, την υγεία και το έργο τους.
Οταν ο Τσικληρόπουλος ήταν στο νοσοκομείο, ο Σκούρτης επί μήνες τού πήγαινε κάθε μέρα, μα κάθε μέρα φαγητό που ‘φτιαχνε ο ίδιος, πίεζε φίλους συγγραφείς και σκηνοθέτες να γυρίσουν ταινίες και να γράψουν βιβλία, πίεζε και ξαναπίεζε εμένα να ξαναγράψω μυθιστόρημα και να αφήσω τα δοκίμια και τις μελέτες, και δεν το ξεχνάω.
Απ’ τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς θεατρικούς συγγραφείς, «Νταντάδες», «Κομμάτια και θρύψαλα», «Εκτελεστές», «Η δίκη του Σωκράτη», «Καραγκιόζης» και πολλά άλλα, ανανέωσε το ελληνικό θέατρο και συνεισέφερε σε όλους τους τομείς του λόγου.
Εγραψε τραγούδια που έμειναν στην Ιστορία, «Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί», Μαρκόπουλος, Ξυλούρης, «Μετανάστες», Μαρκόπουλος, Μοσχολιού, Χαλκιάς, αλλά και «Ανεπανάληπτος», Κώστας Καράλης, Βοσκόπουλος. Εγραψε πεζά με τεράστια επιτυχία, καθιερώνοντας έναν βιωματικό και αθυρόστομο τρόπο γραφής, «Μπαρμπα-Τζωρτζ: μια φορά ήταν ένας μόνος του» (παρατσούκλι που του ‘μεινε και μ’ αυτό ήταν γνωστός στα μπαρ και στα ξενυχτάδικα που γυρόφερνε κάθε βράδυ, δεινός ξενύχτης, πότης και καπνιστής ων, αλλά και δεινός μάγειρας), «Το μυθιστόρημα μιας δολοφονίας ή Πήδημα θανάτου», «Αυτός ο μπάτσος», «Το συμπόσιο της Σελήνης», «Παραλήρημα» (για την απόπειρα αυτοκτονίας Ζαχόπουλου που του κόστισε φιλίες), εμπνευστής του σπονδυλωτού «Το παιχνίδι των τεσσάρων», με τους Μουρσελά, Σουρούνη, και «Global Novel» (σπονδυλωτό με τρεις Ελληνες και έντεκα ξένους συγγραφείς) και πολλά άλλα, έγραψε επίσης αξιόλογες ποιητικές συλλογές.
Συνεργάστηκε με τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες, τον Κάρολο Κουν, κατ’ αρχάς, που τον καθιέρωσε, ηθοποιούς, μουσικοσυνθέτες και εκδοτικούς οίκους (Καστανιώτης, Κέδρος, Πατάκης). Και όπως έλεγε κοινός φίλος: Ηπιε έναν τόνο, κάπνισε έναν τόνο, σπατάλησε όσα έβγαλε, έγραψε μερικά πολύ καλά έργα που θα μείνουν, έζησε πέντε ζωές, τι άλλο θέλει;
Ενδεικτικό της αφοσίωσής του στην κραιπάλη, κατάλαβε ο ίδιος ότι έχει την καρδιά του, γιατί δεν μπορούσε να καπνίσει άλλο, δεν κατέβαινε ο καπνός.
Λόγω του ιδιόρρυθμου και στρυφνού χαρακτήρα του (ακύρωσε, μία μέρα πριν, την παράσταση του έργου του «Ο Σαιξπηρ στο υπόγειο», στο Φεστιβάλ Αθηνών, του ετοιμάσαμε πρόπερσι τιμητική βραδιά στην «Ανοιχτή Τέχνη», την ακύρωσε), ήταν απόλυτος, σκληρός και ενίοτε προσβλητικός, τορπίλισε ο ίδιος πολλές σχέσεις του, αν και ταυτόχρονα ήταν προσεκτικός και ισορροπιστής, ωστόσο το θεατρικό του έργο παραγκωνίστηκε αναίτια και αδικαιολόγητα τα τελευταία χρόνια κι είχε δίκιο να παραπονιέται, αν και ήταν μάχιμος κι έγραφε μέχρι τέλους.
Ομως, έχει έναν κρυφό άσο στο μανίκι του, στο σάβανό του για την ακρίβεια. Ενα συγκλονιστικό θεατρικό έργο που δεν ανέβηκε ποτέ, επειδή το απαγόρευε εμμέσως το ΚΚΕ. Είναι το περίφημο «Υπόθεση Κ.Κ.» (Κώστας Καραγιώργης), για τη δολοφονία στις εκκαθαρίσεις και την εξαφάνιση του πτώματος του κορυφαίου στελέχους του ΚΚΕ από τους συντρόφους του.
Το έργο είναι ευλόγως αφιερωμένο στον Αρη Αλεξάνδρου γιατί πρόκειται για ένα αντίστοιχο θεατρικό «Κιβώτιο», συνταρακτικό θέατρο που σκιαγραφεί όλο τον κομματικό βούρκο και τους εγκληματίες κομισάριους, και επιτέλους ας βρει λίγο θάρρος να το ανεβάσει κάποιος. Κι ας ρωτήσει τον Γεωργουσόπουλο για την αξία του.
Χρόνια φίλοι με τον Σκούρτη, από το «Global Novel» και μετά, δυο λόγια έχω μόνο να του πω: Σε αγαπήσαμε, ρε ξεροκέφαλε γεροξεκούτη.
Αλλά μας κατευόδωσε κι εκείνος, λίγο πριν από το φευγιό του. Προσπαθούσαμε με τη φίλη του Ελένη να του δώσουμε λίγο φαΐ, είχε να φάει δεκαπέντε μέρες και τις τελευταίες δύο μέρες δεν έπαιρνε και τα φάρμακά του επιλέγοντας και μεθοδεύοντας ο ίδιος το τέλος του, και με μια αιφνιδιαστική κίνηση και με μεγάλη δύναμη σπρώχνει τα χέρια μας και φωνάζει:
-Αντε γαμηθείτε και οι δύο!
Μπαρμπα-Τζωρτζ με τα όλα του, όχι αστεία. Αυτές ήταν μάλλον οι τελευταίες του λέξεις. Οταν αργότερα το βράδυ τον επισκέφθηκε η Λιλή Ελευθερίου δεν την αναγνώρισε ούτε αντέδρασε καθόλου.
Και πια η τριάδα του παλιού Νταντά, όταν τα Εξάρχεια ήταν Εξάρχεια, συμπληρώθηκε: Μήτσος Ευθυμιάδης, Μπάμπης Τσικληρόπουλος (χαϊδευτικά, το πρόβατο), Γιώργος Σκούρτης. Αντε να δούμε τι θα σκαρώσετε τώρα, εκεί στην μπάρα του γερο-Αδη. Ουίσκι, νερό, σε ξεχωριστά ποτήρια (!), πάγο σε κολονάτο κι από ένα σφηνάκι Γιαγκερμάιστερ στα παιδιά, παρακαλώ, Περσεφόνη. Απόψε κερνάει ο Σκούρτης.
Καλό σου ταξίδι, Γιώργο.
* Συγγραφέας, συντονιστής της σχολής σεμιναρίων «Ανοιχτή Τέχνη»
● Η κηδεία του συγγραφέα θα γίνει σήμερα Τετάρτη (21/11), στις 15.00 στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, δημοσία δαπάνη.
