Καθώς η Συντηρητική κυβέρνηση της Βρετανίας δημοσιεύει την πρόταση για το μεταναστευτικό νομοθετικό πλαίσιο μετά την αποχώρηση από την Ε.Ε., το οποίο αναμένεται να έχει καταστροφικές συνέπειες για πανεπιστήμια, νοσοκομεία, σχολεία και επιχειρήσεις, στελέχη των Εργατικών αυξάνουν τις πιέσεις προς την ηγεσία, προτρέποντας το κόμμα να πάρει θέση υπέρ ενός νέου δημοψηφίσματος, επιθυμία του 86% των μελών του.
Η δημοτικότητα του Τζέρεμι Κόρμπιν έχει αρχίσει να πέφτει στις δημοσκοπήσεις ειδικά τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς απέφυγε να καταθέσει πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης.
Από την άλλη, η πρόταση μομφής κατά της ίδιας της πρωθυπουργού Τερέζα Μέι έχει καθαρά συμβολικό χαρακτήρα και δεν δύναται να οδηγήσει σε νέες εκλογές.
Δεν θέλει, λοιπόν, ο Κόρμπιν νέες εκλογές, όπως διατείνεται τους τελευταίους μήνες; Αν δεν θέλει εκλογές, γιατί δεν υποστηρίζει την επιθυμία της πλειονότητας των μελών για δεύτερο δημοψήφισμα;
Τι σημαίνει «θα σεβαστεί την απόφαση του πρώτου δημοψηφίσματος», όταν η Ε.Ε. έχει ξεκαθαρίσει ότι η Συμφωνία Αποχώρησης δεν είναι προς διαπραγμάτευση; Εχει θέση η ηγεσία των Εργατικών ως προς το Brexit;
Η μέχρι τώρα τακτική των Εργατικών, να παραμένουν στα παρασκήνια περιμένοντας τις διαφορετικές ενδοκομματικές φράξιες να καταστρέψουν το Συντηρητικό Κόμμα, έχει αρχίσει να φτάνει στο τέλος της.
Η Συμφωνία Αποχώρησης που προβλέπεται να έρθει για ψήφιση στη βρετανική Βουλή την εβδομάδα μεταξύ 14 και 21 Ιανουαρίου, την τελευταία δυνατή στιγμή δηλαδή, θα θέσει το εξής δίλημμα ή, καλύτερα, εκβιασμό: Ή ψηφίζετε αυτή τη συμφωνία ή κινδυνεύουμε να αποχωρήσουμε χωρίς συμφωνία.
Οι Εργατικοί σκοπεύουν να καταψηφίσουν, όπως θέλει και το μεγαλύτερο μέρος των ψηφοφόρων τους. Το ερώτημα όμως είναι τι γίνεται μετά.
Αν και πολλοί πιστεύουν ότι ο ευρωσκεπτικιστής Κόρμπιν υποστηρίζει μια άναρχη αποχώρηση από την Ε.Ε., αυτό θα κατέστρεφε το Εργατικό Κόμμα, τα δύο τρίτα του οποίου είναι υπέρ της παραμονής στην Ενωση.
Ιστορικά, το Εργατικό Κόμμα έχει φτιαχτεί (με την υποστήριξη των εργατικών συνδικάτων) με έναν σκοπό: να κερδίζει εκλογές.
Μέχρι το 1995 το άρθρο IV του καταστατικού του κόμματος ανέφερε ρητά ότι σκοπός ήταν η κοινή ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, διανομής και ανταλλαγής. Αυτή η σαφής αναφορά στον σοσιαλισμό που καταργήθηκε επί Τόνι Μπλερ επανεμφανίζεται εμμέσως –και σε μια λιγότερο ριζοσπαστική μορφή– στο οικονομικό πρόγραμμα του Τζον ΜακΝτόνελ, οικονομικού «γκουρού» της σκιώδους κυβέρνησης του Τζέρεμι Κόρμπιν.
Αυτό που πρεσβεύει σήμερα το Εργατικό Κόμμα, πέρα από το να δώσει ένα τέλος στη λιτότητα –που σύμφωνα με πρόσφατη σχετική έκθεση των Ηνωμένων Εθνών έχει διαλύσει τον κοινωνικό ιστό της χώρας, καταδικάζοντας δεκατέσσερα εκατομμύρια Βρετανούς στα όρια της φτώχειας, ενώ οι αλλαγές στις κοινωνικές παροχές έχουν οδηγήσει στον θάνατο εκατόν είκοσι χιλιάδες ανθρώπους από το 2010–, είναι οι κρατικοποιήσεις τομέων όπως οι σιδηρόδρομοι και τμημάτων του Εθνικού Συστήματος Υγείας που οι Συντηρητικοί ξεπουλάνε στον ιδιωτικό τομέα κομμάτι-κομμάτι.
Ομως, το μεγάλο δίλημμα για τον Κόρμπιν παραμένει το Brexit. Το Brexit που σε κάθε άλλη περίπτωση, εκτός της παραμονής στην Ε.Ε., εικάζεται ότι μπορεί να στοιχίσει στην οικονομία μέχρι και το 25% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος, σύμφωνα με την Τράπεζα της Αγγλίας.
Ο Κόρμπιν, που θεωρείται ότι ενσαρκώνει την ιδεολογική κληρονομιά του Τόνι Μπεν και κατά συνέπεια τη δυσπιστία προς την Ε.Ε., φαίνεται να φοβάται ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία περί κρατικών ενισχύσεων και κρατικοποιήσεων θα σταθεί εμπόδιο στο πρόγραμμά του.
Οι απόψεις διίστανται, αν και η νομοθεσία αυτή καθαυτή δεν απαγορεύει τις κρατικοποιήσεις ούτε την κρατική βοήθεια προς τομείς της εγχώριας παραγωγής. Από την άλλη, η λογική πίσω από αυτή τη νομοθεσία πρεσβεύει ότι τόσο τα αγαθά όσο και οι υπηρεσίες παράγονται καλύτερα από ιδιωτικές εταιρείες που λειτουργούν σε μια ανταγωνιστική αγορά.
Οσοι υποστηρίζουν ότι είναι καιρός να υπάρξει μια αριστερή «εξέγερση» κατά πολλών κανόνων τις Ε.Ε. –«εξέγερση» που όμως αυτή τη στιγμή διαμορφώνεται από την Ακρα Δεξιά της Ευρώπης, με εθνικιστική, ρατσιστική και φασιστική κατεύθυνση (βλέπε Ιταλία)– πιστεύουν ότι το Εργατικό Κόμμα υπό την ηγεσία του Κόρμπιν θα είχε σημαντικό ρόλο σε αυτό το σχέδιο.
Παρά τις ανάλογες εξαγγελίες του Κόρμπιν σε συναντήσεις με Ευρωπαίους Σοσιαλιστές ηγέτες, δυστυχώς ο ηγέτης των Εργατικών δεν φαίνεται να έχει ούτε τη διάθεση ούτε την ικανότητα να ενστερνιστεί αυτόν τον ρόλο. Αυτή τη στιγμή, προέχει να αποφασίσει ποια είναι η θέση του κόμματός του στο κεντρικό θέμα του Brexit.
Αν και όταν γίνει κυβέρνηση, και αν μέχρι τότε η Βρετανία έχει αποχωρήσει από την Ε.Ε., ο Κόρμπιν θα έχει να αντιμετωπίσει τις οικονομικές επιπτώσεις της αποχώρησης, που ίσως τότε να υπονομεύουν τις οικονομικές του εξαγγελίες.
Για όσους από εμάς ζήσαμε τις διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και της Ε.Ε., οι ομοιότητες είναι συνταρακτικές.
Οχι φυσικά επειδή η Βρετανία έχει την ίδια διάσταση και δυναμική με την Ελλάδα μέσα στην Ενωση, βρισκόμαστε, όμως, μπροστά στις ίδιες δύσκολες αποφάσεις.
Αποφάσεις που είναι πάνω απ’ όλα πολιτικές και που σε τελευταία ανάλυση δεν καθορίζονται κυρίως ούτε από οικονομικές αναλύσεις ούτε από νομοθετικά πλαίσια.
*επίκουρη καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών και Πολιτικών Επικοινωνιών στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας
