Σταμφάνη: το μικροσκοπικό νησάκι νοτίως της Ζακύνθου που μαζί με τη νησίδα Αρπυια σχηματίζει το σύμπλεγμα των Στροφάδων. Παρότι άγνωστο στους περισσότερους Ελληνες, φιλοξενεί ένα μοναδικό μνημείο, ένα οχυρωμένο μοναστηριακό συγκρότημα με εκκλησία που έχει τις ρίζες του στον 13ο αιώνα. Το μοναστήρι υπέστη σοβαρές ζημιές στους σεισμούς του 1997 αλλά και στους πολύ πρόσφατους του Οκτωβρίου του 2018.
Σήμερα στέκει εγκαταλειμμένο. Ο τελευταίος μοναχός, ο πατέρας Γρηγόριος, πέθανε το 2017, μετά από 38 χρόνια αφοσίωσης και σχεδόν απομόνωσης. Το ακρωτηριασμένο «κουκούλι» του καστρομονάστηρου το επιτηρεί πια μόνο ένας επιστάτης.
«Αν δεν στερεωθεί ο Πύργος πιο μόνιμα, στον πρώτο σεισμό θα καταρρεύσει. Κι αν πέσει τώρα, είναι χαμένη υπόθεση. Αυτά δεν μπορούν να ξαναχτιστούν». Προφητικά αποδεικνύονται τα λόγια του πατέρα Γρηγορίου, που έχουν καταγραφεί στο νέο βιβλίο «Ο τελευταίος μοναχός των Στροφάδων. Αναφορά από ένα άγνωστο νησί του Ιονίου» (εκδόσεις Πατάκη), με εικόνες του διάσημου Αμερικανού φωτογράφου Ρόμπερτ ΜακKέιμπ και κείμενα της δημοσιογράφου Κατερίνας Λυμπεροπούλου.
Ωστόσο, κάποια αρχή για την αποκατάσταση του μνημείου διαφαίνεται. Εχουν εξασφαλιστεί 3,5 εκατ. ευρώ από εθνικούς πόρους για την αναστήλωση του πύργου, όπως δήλωσε εκπρόσωπος του υπουργείου Πολιτισμού στην παρουσίαση του βιβλίου, χθες, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ενώ συνεχίζεται η προσπάθεια εξεύρεσης και άλλων πόρων.
«Ο Ρόμπερτ ΜακΚέιμπ αγαπάει τη χώρα μας όσο λίγοι. Εχει οργώσει την Ελλάδα σπιθαμή προς σπιθαμή, αιχμαλωτίζοντας με τον φακό του τις πιο άγνωστες και απομακρυσμένες γωνιές της», είπε η πρόεδρος του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Συνοδοιπόρος στο ταξίδι στις Στροφάδες η Κατερίνα Λυμπεροπούλου, «που με την έρευνα, τις συνεντεύξεις, τη διεισδυτική της πένα έδωσε λόγο και φωνή στις φωτογραφίες, τις ζωντάνεψε. Οι μαρτυρίες του πατέρα Γρηγόρη, του τελευταίου μοναχού του νησιού, λίγο πριν πεθάνει, συγκλονίζουν. Το ίδιο και οι ιστορίες του βαρκάρη που έφερνε προμήθειες, όπως κι αυτές του φαροφύλακα και των άλλων πρωταγωνιστών του βιβλίου».
Ο ίδιος ο ΜακΚέιμπ τόνισε πως στόχος της έκδοσης είναι «να δοθεί προσοχή σε ένα πολύ σημαντικό, σήμερα εγκαταλειμμένο, μνημείο, αλλά και ένας φόρος τιμής στον πατέρα Γρηγόριο, καθώς και μία αίσθηση του πώς μπορεί να ήταν η ζωή στο μοναστήρι μέσα από τις μαρτυρίες που καταγράφονται στο βιβλίο».
Στην εκδήλωση παρέστη και ο Σταύρος Μαμαλούκος, αν. καθηγητής του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πάτρας, που πρωτοστάτησε από το 2006 έως το 2008 στη μελέτη αποκατάστασης του ιστορικού καστρομονάστηρου. «Μια μελέτη αρτιότατη, την οποία πέρασε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο αυθημερόν», όπως είπε ο μητροπολίτης Δωδώνης, πρώην Ζακύνθου, Χρυσόστομος, ωστόσο μέχρι σήμερα το κράτος δεν έχει βρει τα χρήματα για να εφαρμοστεί.
Τέλος, η δρ Χαρίκλεια Μινώτου, μέλος του Δ.Σ. του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου, αναφέρθηκε στην οικολογική σημασία των Στροφάδων, που έχουν καταχωριστεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NATURΑ 2000.
