Αρωμα Οσκαρ και μαζί art house είχε το βράδυ της Τετάρτης η πρεμιέρα του Φεστιβάλ Νύχτες Πρεμιέρας στην αίθουσα Τριάντη του Μεγάρου Μουσικής. Και ήταν από τις πιο επιτυχημένες στην ιστορία του θεσμού, που έφτασε, ακμαίος και ορμητικός, στην 24η διοργάνωση.
Η συντριπτική πλειονότητα των θεατών (ανάμεσα στους οποίους βρισκόταν και η ηγεσία του ΥΠΠΟ Μυρσίνη Ζορμπά και Κώστας Στρατής) βρήκε την ταινία έναρξης αριστουργηματική, έστω και «αν δεν ήταν σαν την Ida», όπως άκουγες να λένε. Ενώ ο ίδιος ο σκηνοθέτης της, περιβεβλημένος την προσωπική γοητεία και δόξα του, αποθεώθηκε όταν ανέβηκε στη σκηνή να την παρουσιάσει.
Ηταν, φυσικά, ο Πολωνός Πάβελ Παβλικόφσκι, Οσκαρ Ξένης Ταινίας 2015 με την «Ida» που κι εδώ πολύ αγαπήθηκε. Πολύ περισσότερο θα αγαπηθεί, αφού είναι πιο ανοιχτή, επικοινωνιακή, συγκινητική αλλά και απλή, και η καινούργια του ταινία, ήδη με ένα βραβείο σκηνοθεσίας τον Μάιο στις Κάνες: ο «Ψυχρός Πόλεμος», που άνοιξε τις «Νύχτες Πρεμιέρας», αλλά θα βγει στις αίθουσες από τη Strada στις 25 Οκτωβρίου.
Αν εμείς τον θεωρούμε λίγο και δικό μας παιδί τον υπερταλαντούχο Πάβελ, μιας και θέλουμε να πιστεύουμε ότι ο Χρυσός Αλέξανδρος, που δώσαμε το 2000 στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης στην ουσιαστικά πρώτη του ταινία, «To Tελευταίο Καταφύγιο», ήταν η αρχή της μεγάλης καριέρας του και ο ίδιος φαίνεται να μας ανταποδίδει τα αισθήματα.
Οχι μόνο γιατί ενδιαφέρθηκε να μάθει τι γίνεται ο Μισέλ Δημόπουλος, που ως διευθυντής του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης είχε ανακαλύψει την ταινία του, αλλά και γιατί δήλωσε εντυπωσιασμένος με το Μέγαρο Μουσικής («τέτοια αίθουσα ούτε στις Κάνες», είπε) και αποκάλυψε ότι έχει σπίτι στην Υδρα, που τη βρίσκει πανέμορφη και προφανώς την επισκέπτεται με την καλλονή δεύτερη συζυγό του, μοντέλο και ηθοποιό Μαλγκορζάτα Μπέλα -ήρθε μαζί του στην Αθήνα.
Η προσωπική του ζωή δεν είναι μυστικό. Περνάει έμμεσα στις ταινίες του. Ο Παβλικόφσκι, γεννημένος το 1957 στη Βαρσοβία, στα 14 του χρόνια ακολούθησε στην Αγγλία τους γονείς του που δραπέτευσαν από το κομμουνιστικό καθεστώς. Εκεί μεγάλωσε και εκεί ξεκίνησε καλά την καριέρα του με ντοκιμαντέρ στο BBC και φίξιον ταινίες. Επρεπε, όμως, να μετακομίσει στη Βαρσοβία, μετά τον ξαφνικό θάνατο της πρώτης του γυναίκας, για να φτάσει η τέχνη του στο πικ της με την «Ida» και τον «Ψυχρό Πόλεμο».
Εχουν και οι δύο πολωνικά, αιχμηρά θέματα. Η πρώτη για το πώς μερίδα των συμπατριωτών του εξόντωνε Εβραίους στην διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η δεύτερη για έναν θυελλώδη, αλλά και τραγικό έρωτα ανάμεσα σε έναν μουσικό και μια πανέμορφη κοπέλα, σταρ ενός από τα περιβόητα φολκλορικά συγκροτήματα που καλλιεργούνταν καθ’ υπερβολή σε όλες τις σοσιαλιστικές χώρες (ενώ τζαζ και ροκ εν ρολ ήταν υπό διωγμόν).
Η σχέση τους εκτυλίσσεται μετ’ εμποδίων από το 1946 έως το 1964, εντός και εκτός Πολωνίας, πότε στο Παρίσι, πότε στις φυλακές και το σκοτάδι του κομμουνισμού. Την ίδια στιγμή αυτό το μαυρόασπρο κινηματογραφικό διαμάντι, πάντα με το τετράγωνο κάδρο του Παβλικόφσκι, είναι πλημμυρισμένο από μουσική -παραδοσιακη, τζαζ, ρομαντική, ακόμα και λάτιν (στο σοσιαλιστικό τους κιτς).
Ο Παβλικόφσκι δεν κρύβει ότι το ζευγάρι του «Ψυχρού Πολέμου» είναι εμπνευσμένο από την ιστορία των γονιών του, ο πατέρας του γιατρός, η μαμά του μπαλαρίνα. «Τρομερά δύσκολη σχέση, με χωρισμούς και επανασυνδέσεις, αλλά και με έναν τρελό έρωτα», είπε χθες. Αποφάσισε να την κάνει ταινία μόνο μετά τον θάνατό τους. «Κάποτε, που είχα αναλάβει να γυρίσω μια χολιγουντιανή ταινία για τη Σίλβια Πλαθ και τον Τεντ Χιουζ, δυο ανθρώπους που πολέμησαν ο ένας τον άλλο μέχρι θανάτου, είπα, “το ξέρω εγώ αυτό το θέμα, το έχω ζήσει”. Δεν άντεξα να το ακουμπήσω και την εγκατέλειψα».
Ο έρωτας και η τραγωδία του ζευγαριού εκτυλίσσεται σε μια πολύ ταραγμένη εποχή. Από τον ακραίο σταλινισμό στον ήπιο κομμουνισμό, οι ήρωες του Παβλικόφσκι καταπιέζονται, δραπετεύουν, επιστρέφουν, φυλακίζονται, ακρωτηριάζονται. Μέχρι την τελική τους ήττα. Πολλοί στάθηκαν ήδη στο πολιτικό, ιστορικό στοιχείο της ταινίας.
Ο Παβλικόφσκι τα βλέπει τα πράγματα λίγο διαφορετικά. «Δεν ασχολούμαι με την Ιστορία, αλλά με τους ανθρώπους. Μόνο έμμεσα υπάρχει η Ιστορία, σαν πλαίσιο. Είναι αλήθεια, πάντως, πως όσο ζούσα στην Αγγλία μού έλειπε αυτό το στοιχείο γύρω μου, ενώ στην Πολωνία το παρελθόν είναι παρόν. Και μου αρέσει όταν μου λένε ότι με τις ταινίες μου καταλαβαίνουν περισσότερο την Ιστορία από τις καθαρά ιστορικές ταινίες. Αυτό είναι και το λάθος του πολωνικού σινεμά.
Παγιδεύτηκε στην αφήγηση και την εξήγηση της Ιστορίας, αντί να στρέψει τη ματιά του στη ζωή και τους ανθρώπους». Οπως είπε, τέτοια, ανορθόδοξη, γι’ αυτό και «παρεξηγήθηκε από πολλούς», ήταν η προσέγγισή του και στα πολλά ντοκιμαντέρ που γύρισε για το BBC. «Eδινα στην Ιστορία μια διαχρονική προοπτική. Με εκνευρίζει η απλούστευση της Ιστορίας από τα μίντια, ίσως γιατί η δικιά μου η ζωή σημαδεύτηκε από την Ιστορία».
info: Οι «Νύχτες Πρεμιέρας» συνεχίζονται έως 23 Σεπτεμβρίου σε Δαναό 1 και 2, Odeon Οπερα 1 και 2, Αστορ, Ιντεάλ, Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, Ταινιοθήκη και Παλλάς
-320x213.png)
