«Δεν μπορώ να πιστέψω πως πέρασαν σχεδόν εννέα χρόνια από τον θάνατο του Γιάννη Μόραλη. Toν θυμάμαι στο ατελιέ της Αίγινας, στο σπίτι που σχεδίασε γι’ αυτόν ο αρχιτέκτονας Αρης Κωνσταντινίδης, να ζωγραφίζει ατέλειωτες ώρες…
»Επίμονος, τελειομανής, πάντα όμως ευγενικός και αξιοπρεπής. Οταν όμως πηγαίναμε στη γειτονική ταβέρνα, γινόταν άλλος άνθρωπος, πνευματώδης, γοητευτικός, χαμογελαστός. Μια μέρα τον ρώτησα τι θα έλεγε αν του ζητούσαν να εξηγήσει τη δουλειά του. “Η δουλειά μου είναι αυτή που βλέπετε” μου απάντησε… Απέφευγε τη φλυαρία!»
Η γκαλερίστα Πέγκυ Ζουμπουλάκη έχει πολλές ιστορίες να διηγηθεί για τον σπουδαίο ζωγράφο, με τον οποίο συνδέθηκε με φιλία ζωής. Τα μυστικά των έργων του και του εργαστηρίου του, όμως, θα τα ανακαλύψουν οι επισκέπτες της αναδρομικής εκθεσής του στο Μουσείο Μπενάκη – Κτίριο οδού Πειραιώς, συνέχεια εκείνης που είχε διοργανώσει η Εθνική Πινακοθήκη το 1988.
Περίπου 200 έργα ζωγραφικής, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται πρώτη φορά –ιδιαίτερα τα νεανικά του– και άλλα 200 σχέδια, χαρακτικά, εικονογραφήσεις βιβλίων, συνθέσεις σε κεραμικά πλακίδια, γλυπτά, κοστούμια και μακέτες σκηνικών, φωτογραφίες συνθέτουν την προσωπική και εικαστική βιογραφία ενός ταλαντούχου, ευγενικού και μοναχικού καλλιτέχνη.
Ο τίτλος της έκθεσης, που επιμελείται ο Νίκος Παΐσιος, είναι λιτός: «Γιάννης Μόραλης». Οσοι όμως τον γνώρισαν ή μελετούν το έργο του, μιλούν σε υπερθετικό βαθμό για τον «κλασικό του 20ού αιώνα». «Δεν χρειάζεται να του στήσουμε άγαλμα, το άγαλμά του ήταν ήδη στημένο όταν ζούσε» είπε η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης.
«Ηταν ένας ολοκληρωμένος Ευρωπαίος ζωγράφος. Αναρωτιέμαι όμως γιατί ούτε μια συλλογή στο εξωτερικό δεν έχει έργο του και τι κάνει η ελληνική πολιτεία για να βρει διεθνώς τη θέση που του αξίζει» συμπλήρωσε ο Διονύσης Καψάλης, διευθυντής του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, όπου βρίσκεται το αρχείο Μόραλη.
Στο αίθριο τρία μνημειώδη γλυπτά, ενώ οι εκθεσιακές αίθουσες, χωρισμένες σε ενότητες και με τα χαρακτηριστικά χρώματα της παλέτας του φημισμένου ζωγράφου, όπως το γαλάζιο ή το καφεκκόκινο, ακολουθούν την εξελικτική πορεία του, από τη δεκαετία του 1930 μέχρι τη δεκαετία του 2000: τα φοιτητικά του χρόνια στην Καλών Τεχνών, οι σπουδές του στη Ρώμη και το Παρίσι μαζί με τον επιστήθιο φίλο του Νίκο Νικολάου, τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, η αρχική αναγνώριση από το κοινό, η εκλογή του ως καθηγητή στην ΑΣΚΤ, όπου έγινε θρύλος.
Η συνεργασία του με τη Ραλλού Μάνου, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Κάρολο Κουν, η συμμετοχή του στην Μπιενάλε Βενετίας το 1958, πώς φιλοτέχνησε τις όψεις του ξενοδοχείου «Χίλτον», πώς γεννήθηκαν οι μνημειακές «Επιτύμβιες Συνθέσεις», οι εικόνες που έκανε για την ποίηση του Σεφέρη και του Ελύτη. Πρώτη φορά εκτίθενται φωτογραφίες από το πάντα άψογα τακτοποιημένο εργαστήριό του στην Αθήνα.
«Ο Μόραλης ωρίμασε στην ατμόσφαιρα της γενιάς του ’30. Στο Παρίσι φτάνει το 1937, τη χρονιά που παρουσιάζεται στη Διεθνή Εκθεση η “Γκερνίκα” του Πικάσο. Τη βλέπει αλλά δεν επηρεάζεται. Είναι γνήσιος ο προσανατολισμός του προς τον ελληνικό μοντερνισμό» είπε η Μ. Λαμπράκη-Πλάκα, επισημαίνοντας ότι ο έρωτας και ο θάνατος είναι οι δύο άξονες που κυριαρχούν στο έργο του, όλη του τη ζωή: τα επιτύμβια και τα επιθαλάμια. «Οσο προχωρούσε προς το γήρας τόσο επικρατούσε ο έρωτας. Το αίσθημα που αποπνέει είναι το “μακάριο πένθος”, όπως έλεγε ο Σικελιανός».
Η έκθεση ανοίγει σήμερα για το κοινό και θα διαρκέσει έως τις 5 Ιανουαρίου 2019. Σύντομα θα είναι διαθέσιμη σε δύο γλώσσες (ελληνικά και αγγλικά) ηχητική ξενάγηση (σε κινητά και τάμπλετ) βασισμένη σε 23 επιλεγμένα έργα του Γ. Μόραλη. Επιπλέον, θα πραγματοποιηθούν ξεναγήσεις και εργαστήρια για παιδιά 6-10 χρόνων. Πρωτότυπα είναι και τα χρηστικά και διακοσμητικά αντικείμενα εμπνευσμένα από το έργο του, που βρίσκονται σε όλα τα πωλητήρια του Μουσείου Μπενάκη και στο benakishop.gr.
-320x213.jpg)
