Ο Τζαμάλ και η γάτα

Η φωτογραφία ήρθε στα χέρια μου -για την ακρίβεια στην οθόνη του υπολογιστή- ενώ αναζητούσα μία για να εικονογραφήσω άλλο ένα θέμα για τις έρευνες που διεξάγονται στην Τουρκία για τη δολοφονία του Σαουδάραβα δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι. Είναι τραβηγμένη μήνες πριν, στο διάλειμμα μιας συνέντευξης σε κάποιον τόπο που δεν ορίζεται στη λεζάντα της, ίσως στο υπόγειο υδραγωγείο στην Κωνσταντινούπολη, ίσως κάπου αλλού.

Ο Κασόγκι κάθεται χαλαρός, γελάει. Στην αγκαλιά του είναι μια γάτα, απρόσκλητος επισκέπτης της συνέντευξης, που ανέβηκε στην «ποδιά» του, ελπίζοντας προφανώς σε μερικά χάδια.

Πόσο παράταιρη φαινόταν η φωτογραφία με το κείμενο, ένα κείμενο που περιέγραφε πώς δολοφονήθηκε ο δημοσιογράφος, τι δείχνουν τα στοιχεία των ερευνών και πώς έγινε η προσπάθεια συγκάλυψης του φρικιαστικού θανάτου του –την άφησα στην άκρη. Διάλεξα μια άλλη, από την ίδια συνέντευξη, αλλά χωρίς τη γάτα.

Τα χρόνια στη δουλειά αυτή συχνά σε κάνουν κυνικό –η μάχη να το αποφύγεις είναι πολλές φορές χαμένη. Ισως πρέπει να είναι, για να μπορείς να αντέχεις τη σκληρότητα των γεγονότων και να κερδίσεις κάτι από την αναγκαία ψυχραιμία να τα περιγράψεις όσο περισσότερο αληθινά γίνεται.

Θυμάμαι, όταν πρωτοδιαβάσαμε και πρωτογράψαμε για την περίεργη «εξαφάνιση» του Κασόγκι, που ήταν γνωστό ότι με τη δουλειά του είχε ενοχλήσει -συνήθως αυτό είναι ένδειξη ότι πιθανότατα την έκανε καλά-, σκεφτήκαμε ότι κάτι κακό του συνέβη. Το πιο αισιόδοξο σενάριο -αν μπορείς να το χαρακτηρίσεις έτσι- ήταν η απαγωγή και η αποστολή του «πακέτο» στο Ριάντ, όπου θα δικαζόταν με συνοπτικές διαδικασίες και θα κατέληγε σε κανένα ανήλιαγο μπουντρούμι στην πιο ζεστή χώρα του κόσμου. Το άλλο, το κακό σενάριο, ήταν ο θάνατος.

Αυτός που έπειτα από μια σειρά αρνήσεις, ψέματα και παλινωδίες, παραδέχθηκαν τελικά και οι αρχές της πατρίδας του –αυτές που όπως ο ίδιος είχε καταγγείλει τον είχαν απειλήσει αναγκάζοντάς τον να φύγει για την Αμερική.

Οι ανατριχιαστικές λεπτομέρειες του θανάτου του, που έρχονται σιγά σιγά στο φως, είναι αρκετές για να κάνουν κάποιον να χάσει τον ύπνο του. Οι δικοί του άνθρωποι άραγε πώς αντέχουν να τις ακούνε; Θα συνέλθουν ποτέ; Θα ξεχάσουν;

Αναρωτιέσαι: Τι άνθρωπος ήταν ο Τζαμάλ Κασόγκι; Καλός; Κακός; Δύστροπος; Καλόβολος; Τι; Μέχρι προχθές δεν τον ήξερε σχεδόν κανείς μας, ίσως μόνο οι συνάδελφοι που παρακολουθούν επισταμένως τα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή.

Αραγε, πώς συμπεριφερόταν στον γιο και στη σύντροφό του; Ποιες ήταν οι σχέσεις με τους συναδέλφους του; Πώς περνούσε όταν έκανε παρέα με τους φίλους του; Τι τους άφησε ως ανάμνηση και τι τους υποσχέθηκε που όσο και αν το επιθυμούσε δεν μπόρεσε να υλοποιήσει; Κανείς μας δεν θα μάθει ποτέ.

Η υπόθεση κάποτε θα φτάσει στο τέλος της, θα αποκαλυφθεί -ή δεν θα αποκαλυφθεί- η αλήθεια. Φοβάμαι ότι θα μάθουμε όσα επιτρέψουν μια σειρά από παράγοντες, όπως οι οικονομικές και διπλωματικές σχέσεις των εμπλεκόμενων μεγαθήριων στην ιστορία αυτή, που μοιάζει με σενάριο ταινίας κατασκοπίας. Οι ένοχοι, έστω τα εκτελεστικά όργανα του εγκλήματος, θα βρεθούν στο εδώλιο, θα λογοδοτήσουν, θα τιμωρηθούν και οι ιθύνοντες -το πιο πιθανό- θα βρεθούν καθαροί και άσπιλοι σαν άμωμες περιστερές. Κι η ζωή θα συνεχιστεί.

Αλλωστε, δεν είναι ο πρώτος δημοσιογράφος που «πέφτει» στον αγώνα για την ενημέρωση, για το δικαίωμα στην ελευθερία της γνώμης. Δεκάδες είναι οι δημοσιογράφοι που δολοφονούνται κάθε χρόνο σε κάθε γωνιά του πλανήτη, στη Λατινική Αμερική, στην Ασία, στην Αφρική, ακόμη και στην «πολιτισμένη και δημοκρατική» Ευρώπη. Φοβάμαι να τους μετρήσω, μην τρομάξω πρώτη απ’ όλους εγώ.

Ομως βρήκα έναν λόγο να θυμάμαι τον Τζαμάλ Κασόγκι όταν όλα θα τελειώσουν, θα έχει λάμψει (;) η αλήθεια και εμείς θα καλύπτουμε άλλες ειδήσεις. Το χαμόγελό του όταν η γάτα πήδηξε στην αγκαλιά του. Δεν μπορεί, θα ήταν καλός άνθρωπος, σκέφτομαι.