Σε μια συμβολική κίνηση με έντονο ιστορικό αποτύπωμα προχώρησε χθες η Βουλή των Ελλήνων, δίνοντας για πρώτη φορά στη δημοσιότητα τον -για χρόνια κλειστό- «Φάκελο της Κύπρου».
Εχουν περάσει 44 χρόνια από την κυπριακή τραγωδία του 1974, 30 χρόνια από τότε που ολοκλήρωσε τις εργασίες της η Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής (1986-1988) και 2,5 χρόνια από τότε που ξεκίνησε με επιστημονικό τρόπο η συλλογή, καταγραφή και ανάδειξη όλου του απόρρητου αρχειακού υλικού που φυλασσόταν αταξινόμητο για δεκαετίες.
Τους τέσσερις πρώτους τόμους, 600 σελίδων ο καθένας, από τους περίπου 32 που συνολικά θα τυπωθούν, παρέδωσε χθες ο πρόεδρος της Βουλής Νίκος Βούτσης με τον πλέον επίσημο τρόπο στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο και στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα. «Η δημοσιοποίηση του «Φακέλου της Κύπρου» είναι το ελάχιστο χρέος για τη διαμόρφωση συλλογικής εθνικής συνείδησης μνήμης για την κυπριακή τραγωδία», τόνισε μεταξύ άλλων ο κ. Βούτσης.
Το υλικό παραδόθηκε και στα κόμματα, ενώ αναρτήθηκε ολόκληρο στην ιστοσελίδα του Κοινοβουλίου. Κάθε μήνα θα δίνεται και ένας ακόμη τόμος στη δημοσιότητα.
Στον πρώτο τόμο περιλαμβάνονται όλα τα πορίσματα, πλειοψηφίας και μειοψηφίας, από την Εξεταστική Επιτροπή, στον δεύτερο τα διαδικαστικά ζητήματα που την απασχόλησαν και στους δύο επόμενους καταθέσεις μαρτύρων, κατά κύριο λόγο στρατιωτικών.
Συνολικά εξετάστηκαν 86 μάρτυρες, αξιωματικοί, πολιτικοί και διπλωμάτες που ενεπλάκησαν στα γεγονότα, τα οποία ξεκινούν από την ανάκληση της Μεραρχίας από την Κύπρο (Νοέμβριος 1967-Ιανουάριος 1968) μέχρι και τα γεγονότα του Αυγούστου 1974, τον Αττίλα ΙΙ.
Το πόρισμα δεν ψηφίστηκε ποτέ από την Ολομέλεια της Βουλής, καθώς τα κόμματα δεν συμφώνησαν σε κοινό κείμενο. Στην εισαγωγή της έκδοσης περιγράφονται η ατιμωρησία των υπευθύνων για την τουρκική εισβολή και η αναστολή των ποινικών διώξεων.
«Ο κύριος λόγος για τον οποίο δεν χωράνε διώξεις είναι διότι γνωρίζουμε τον υπεύθυνο. Είναι καταδικασμένος σε ισόβια»», έλεγε στην επιτροπή ο υπουργός Αμυνας επί Αττίλα ΙΙ, Ευάγγελος Αβέρωφ. Η τότε πλειοψηφία του ΠΑΣΟΚ απέδιδε ευθύνες για τον Αττίλα ΙΙ στους Κωνσταντίνο Καραμανλή και Ευάγγελο Αβέρωφ, αλλά και σε ΗΠΑ και Μεγάλη Βρετανία, θέσεις με τις οποίες η Ν.Δ. ήταν αντίθετη.
Το πρωτογενές υλικό έχει παραδοθεί ήδη από το ελληνικό Κοινοβούλιο στη Βουλή των Αντιπροσώπων της Κύπρου, με τους προέδρους των δύο Σωμάτων, Νίκο Βούτση και Δημήτρη Συλλούρη, να εκφράζουν στον πρόλογο της έκδοσης την ελπίδα «να χυθεί κάποτε άπλετο φως στην πλέον σκοτεινή σελίδα της σύγχρονης ιστορίας μας και το «Δεν Ξεχνώ» της νεότητάς μας να μην παραμείνει κενό γράμμα».
Παραδίδοντας τους τέσσερις τόμους στον κ. Παυλόπουλο, ο κ. Βούτσης υπογράμμισε την ανάγκη να αποκατασταθεί η ιστορική μνήμη, με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να σημειώνει τη σημασία να ενημερωθεί η εγχώρια και η διεθνής κοινή γνώμη για την κυπριακή τραγωδία.
«Η Κύπρος εξακολουθεί να είναι ένα τραύμα στον εθνικό κορμό μας», τόνισε ο κ. Παυλόπουλος και πρότεινε να γίνουν αντίστοιχες κινήσεις για όλα τα εθνικά θέματα: «Πρέπει να δημοσιοποιούνται όλα εκείνα τα οποία αφορούν εσφαλμένους χειρισμούς εθνικών θεμάτων».
Αμέσως μετά το Προεδρικό Μέγαρο ο πρόεδρος της Βουλής κατευθύνθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου ζήτησε από τον πρωθυπουργό να κάνουν αντίστοιχη ερευνητική δουλειά τα υπουργεία Εξωτερικών και Εθνικής Αμυνας.
Από την πλευρά του ο Αλέξης Τσίπρας έκανε λόγο για ιστορική στιγμή και σημείωσε μεταξύ άλλων:
Να πάψει πια αυτός ο φάκελος και αυτά τα κρίσιμα γεγονότα να αποτελούν το μαύρο κουτί της νεότερης ιστορίας μας. Η απόλυτη γνώση της ιστορίας μας, ακόμη κι αν η ιστορία μάς πληγώνει, είναι σχολείο για τις επόμενες γενιές και για την πολιτική ζωή του τόπου, που πρέπει να συνειδητοποιήσει από τα λάθη που έγιναν στο παρελθόν πώς θα τα αποφύγει στο μέλλον
