Η συμμετοχή είναι το αποτέλεσμα

Αποστολή στα Σκόπια 

Το φάντασμα της αποχής πλανιόταν από το πρωί της Κυριακής πάνω από τα Σκόπια. Οταν φτάσαμε στις 8.30 το πρωί στο εκλογικό κέντρο όπου θα ψήφιζε ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκολα Ντιμίτροφ, περιμέναμε πάνω από δέκα λεπτά για να εμφανιστεί ένας ψηφοφόρος. Η εικόνα τής πολύ μικρής συμμετοχής ήταν έντονη και στα άλλα εκλογικά κέντρα στις συνοικίες όπου συγκεντρώνεται ο σλαβικός πληθυσμός. Αντίθετα, στην παλιά πόλη, στις αλβανικές γειτονιές, στον τσιγγάνικο μαχαλά, οι πολίτες έκαναν ουρές για να ψηφίσουν. Ομως η πλειοψηφία των Σλαβομακεδόνων φαινόταν καθαρά πως είχε επιλέξει την αποχή.

Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν γνωστό ήδη από την ημέρα που εξαγγέλθηκε, ένα συντριπτικό υπέρ της κυβερνητικής πρότασης, ιδίως μετά και τη στάση της εθνικιστικής αντιπολίτευσης να απέχει από τις κάλπες, χωρίς επισήμως να το διακηρύσσει.

Κατά συνείδηση το VMRO

Ο πρόεδρος του VMRO-DPMNE κάλεσε τους πολίτες και τα μέλη του κόμματος, πιεζόμενος από τη Δύση, να πράξουν κατά συνείδηση κι όχι να ψηφίσουν κατά συνείδηση. Μόνο ο πρόεδρος της χώρας, Γκιόργκι Ιβάνοφ, βγήκε ανοιχτά και κάλεσε τον λαό να απέχει.

Ετσι, από πολύ νωρίς το πολιτικό διακύβευμα μετακινήθηκε όχι στο αποτέλεσμα, αλλά στο ποσοστό συμμετοχής, με τον ηγέτη της αντιπολίτευσης Χρίστιαν Μίτσκοσκι να βάζει εκ του ασφαλούς ιδιαίτερα ψηλά τον πήχη και να δηλώνει πως θα αναγνωρίσει έγκυρο και δεσμευτικό αποτέλεσμα μόνο αν η συμμετοχή υπερβεί το 50%, επικαλούμενος τη συνταγματική πρόβλεψη η οποία ωστόσο ισχύει ρητά για ένα δεσμευτικό δημοψήφισμα.

Η κυβέρνηση αμέσως απάντησε πως το δημοψήφισμα είναι συμβουλευτικό, όπως το είχε άλλωστε τονίσει από την πρώτη στιγμή, και πως δεν απαιτείται να υπερβεί κάποιο όριο συμμετοχής για να είναι έγκυρο το αποτέλεσμα.

Ο Ζόραν Ζάεφ, στην τελευταία του συνέντευξη την Πέμπτη, υπογράμμισε ότι τα δημοψηφίσματα τα αποφασίζουν αυτοί που ψηφίζουν κι όχι αυτοί που απέχουν. Οσο περνούσαν οι ημέρες και φτάναμε στην τελευταία εβδομάδα, τόσο χαμήλωναν οι προσδοκίες της κυβέρνησης. Την περασμένη Δευτέρα άρχισε να διαρρέει ότι ένα ποσοστό συμμετοχής πάνω από 40% θα θεωρηθεί πολιτικά διαχειρίσιμο καθώς -και αυτό είναι πράγματι αλήθεια- ένα μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος -ίσως και μισό εκατομμύριο, έλεγαν- έχει μεταναστεύσει όλα αυτά τα χρόνια και παραμένουν εγγεγραμμένοι, αφού δεν έχουν εκκαθαριστεί οι εκλογικοί κατάλογοι εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες. Επίσης, η τελευταία απογραφή έγινε το 2002, με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται πάρα πολύ το πραγματικό εκλογικό σώμα. Την ίδια ώρα, ο πάντα ενεργός και πολύ δραστήριος δυτικός παράγοντας στα Σκόπια άφηνε να διαρρεύσει ότι αν ψηφίσουν θετικά πάνω από 600.000 πολίτες, αυτό θα θεωρηθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ε.Ε. και σημαντικές ευρωπαϊκές χώρες έγκυρο αποτέλεσμα το οποίο αντανακλά τη λαϊκή βούληση για να ανοίξει ο δρόμος για τη συμμετοχή της χώρας στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε.

Ο Ζάεφ θεωρούσε ότι με ένα ποσοστό πάνω από 40% θα μπορούσε να το διαχειριστεί πολιτικά και να πείσει ορισμένους βουλευτές της αντιπολίτευσης να στηρίξουν τη συνταγματική αναθεώρηση.

Αλλωστε, υπάρχει ένα μικρό κομμάτι του VMRO-DPMNE το οποίο διαφωνούσε με τη σκληρή ηγετική γραμμή και ήθελε τη συμμετοχή του κόμματος στις εκλογές. Χθες, τουλάχιστον δύο βουλευτές του κόμματος και ένας δήμαρχος προσήλθαν να ψηφίσουν, για να ακολουθήσει εκ μέρους των ακραιφνών εθνικιστών καταιγισμός υβριστικών σχολίων στα κοινωνικά δίκτυα.

Για να επιτευχθεί η απαραίτητη πλειοψηφία στη Βουλή για την αλλαγή του Συντάγματος, απαιτούνται 80 σε σύνολο 120 ψήφων. Για να συμβεί αυτό θα απαιτηθεί να ψηφίσουν θετικά και τουλάχιστον πέντε, ίσως και περισσότεροι, βουλευτές του VMRO-DPMNE. Το ερώτημα είναι πλέον αν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος τους δίνει το πολιτικό άλλοθι να το κάνουν.