Περί διαφάνειας και άλλων δαιμόνων

Η ιστορία της προκήρυξης 1Κ/2017 του ΑΣΕΠ: Από το αυτονόητο στο αδιανόητο

Η Ελλάδα δεν είναι η μοναδική χώρα στην οποία η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς της πολιτείας έχει διαρραγεί. Η ιδιαιτερότητα της χώρας έγκειται στην σημειολογία που πολλές φορές εκπέμπεται από τους ίδιους τους θεσμούς με την έκδοση ανισοβαρών αποφάσεων οι οποίες εντείνουν την ήδη κλονισμένη σχέση μεταξύ πολίτη και πολιτείας.

Ο βαθμός αυτής της «κοινωνικής εμπιστοσύνης» βρίσκεται σήμερα πιο χαμηλά από κάθε άλλη περίοδο της μεταπολίτευσης όπως συνηγορούν όλες οι σχετικές μελέτες. Στην έρευνα «Τι Πιστεύουν οι Έλληνες το 2018» οι Ανεξάρτητες Αρχές βρίσκονται στη 16η θέση της σχετικής κατηγορίας (μόλις μια θέση ψηλότερα από τα πολιτικά κόμματα!), καθώς το 55,1% των συμμετεχόντων εμπιστεύονται λίγο έως καθόλου τον συγκεκριμένο θεσμό (1).

Η στάση του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού (ΑΣΕΠ) στην προκήρυξη για την πρόσληψη 404 ατόμων πανεπιστημιακής εκπαίδευσης σε θέση γραμματέων δικαστηρίου σε όλη την επικράτεια (προκήρυξη 1Κ/2017) και η αναταραχή που αυτή έχει δημιουργήσει στους 31.221 υποψηφίους αλλά και σε νομικούς και πολιτικούς κύκλους, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα στο πως και γιατί η δυσπιστία των πολιτών προς τους θεσμούς αυξάνεται διαρκώς.

Ο σάλος που έχει ξεσπάσει με τον χειρισμό της υπόθεσης από την αρμόδια αρχή, έχει ήδη καταγραφεί λεπτομερώς με σειρά άρθρων και δημοσιευμάτων στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο (2, 3, 4) και δεν θα αναφερθώ εκτενώς. Πέρα όμως από τα παράδοξα που απορρέουν από τις αντιδράσεις μετά την ανάρτηση των οριστικών πινάκων διορισμού και την άνιση μοριοδότηση ίδιων ή αντίστοιχων τίτλων σπουδών και εργασιακής εμπειρίας, αξίζει κανείς να ανατρέξει στην ακολουθία των γεγονότων:

Η προκήρυξη δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στις 23/01/2017 για να ανακληθεί μερικές μέρες αργότερα (6). Στη συνέχεια δημοσιεύθηκε εκ νέου, στις 10-03-2017, με τη μοναδική διαφορά να εντοπίζεται στη διεύρυνση των αποδεκτών τίτλων σπουδών, κατόπιν σχετικού αιτήματος του Υπουργείου Δικαιοσύνης και κατ’ εφαρμογή των κείμενων διατάξεων και αποφάσεων (7).

Στις 20/10/2017 δημοσιεύτηκαν οι προσωρινοί πίνακες και σύμφωνα με την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής Διαγωνισμού (ΚΕΔ) του ΑΣΕΠ όπως αναφέρει το πρακτικό το οποίο δημοσίευσε ο ιστότοπος dikastiko.gr «Εφόσον οι διδακτορικοί και μεταπτυχιακοί τίτλοι σπουδών εμπίπτουν στο ίδιο επιστημονικό πεδίο με τους τίτλους σπουδών που απαιτούνται ρητά στην οικεία προκήρυξη, τεκμαίρεται ότι εμπίπτουν στο γνωστικό αντικείμενο της θέσης δεδομένου ότι θα αποτελούσαν τυπικό προσόν διορισμού για τις προκηρυσσόμενες θέσεις του οικείου κλάδου. Για το λόγο αυτό πρέπει να τύχουν της αντίστοιχης μοριοδότησης» (8).

Με άλλα λόγια δηλαδή, η ΚΕΔ θεωρεί συναφές για τις προκηρυσσόμενες θέσεις κάθε μεταπτυχιακό και διδακτορικό τίτλο ο οποίος έχει συνάφεια με το κύριο πτυχίο κάθε υποψηφίου στο μέτρο που αυτό αποτέλεσε σαφώς καθορισμένο τυπικό προσόν διορισμού.

Προκειμένου να δημοσιευθούν οι οριστικοί πίνακες χρειάστηκε να περάσει ένας ολόκληρος χρόνος (διάστημα που αποτελεί ρεκόρ για το ΑΣΕΠ καθώς ακόμα και σε προκηρύξεις πολύ μεγαλύτερες το διάστημα ήταν αρκούντως μικρότερο) και έτσι στις 04/10/2018 δημοσιεύτηκαν οι οριστικοί πίνακες μεταβληθέντες κατά 35% περίπου ως προς τους επιτυχόντες και κατά 70% ως προς την γενικότερη κατάταξη (άλλο ένα ρεκόρ για τον ΑΣΕΠ όπου οι συνήθης διαφορές μεταξύ προσωρινών και οριστικών πινάκων κυμαίνονται περίπου στο 5%).

Ο κύριος όγκος των μεταβολών αυτών προκύπτει από την διαφορετική εφαρμογή μοριοδότησης που ακολούθησε το ΑΣΕΠ μεταξύ προσωρινού και οριστικού πίνακα ως προς την συνάφεια μεταπτυχιακού και διδακτορικού τίτλου καθώς και την αντίστοιχη συνάφεια της εργασιακής εμπειρίας.

Είναι το λιγότερο προφανές ότι αυτές οι μεταβολές δεν προήλθαν από «διαφορετική ερμηνεία» στους όρους της προκήρυξης όπως διέρρεαν πριν την δημοσίευση των οριστικών πινάκων «πηγές» του ΑΣΕΠ, αλλά για αλλαγή των ίδιων των όρων της προκήρυξης.

Αυτή η αλλαγή στους «κανόνες του παιχνιδιού», ενώ αυτό έχει ήδη αρχίσει είναι απαράδεκτη και καταχρηστική, θυμίζοντας τις εποχές των ημέτερων ενώ ταυτόχρονα καταστρατηγεί και τον καταστατικό θεμέλιο λίθο της ανεξάρτητης αρχής: «Το δικαίωμα προς εργασία στο δημόσιο τομέα με συνθήκες απόλυτης διαφάνειας, δημοσιότητας, αντικειμενικότητας και αξιοκρατίας επιβάλλει την ουδετερότητα της Διοίκησης και τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών για όλους τους πολίτες. Θεσμικό εγγυητή της τήρησης των αρχών αυτών αποτελεί το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού» (10).

Θα πρέπει εδώ να αναφερθεί, ότι έξι και πλέον μήνες μετά την δημοσίευση των προσωρινών πινάκων και εξαιτίας της τεράστιας καθυστέρησης του ΑΣΕΠ στην έκδοση των οριστικών, το Υπουργείο Δικαιοσύνης αποφάσισε την πρόσληψη των επιτυχόντων στους προσωρινούς πίνακες με συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου μέχρι την έκδοση των οριστικών αποτελεσμάτων (ή κατά μέγιστο 8 μήνες) για να καλύψουν τις άμεσες ανάγκες σε προσωπικό και φυσικά να κερδηθεί ο απαιτούμενος χρόνος της ομαλής ένταξης τους στις υπηρεσίες μέχρι την οριστικοποίηση των πινάκων που το ΑΣΕΠ σκοπίμως ή μη, κωλυσιεργούσε.

Οι προσλήψεις έγιναν, άνθρωποι άφησαν τις δουλειές που έως εκείνη την στιγμή κατείχαν, άλλοι άλλαξαν μέχρι και τόπο κατοικίας ενώ όπως είναι αυτονόητο, το σύνολο των συμβασιούχων έκανε τον οικογενειακό προγραμματισμό του με βάση τον προσωρινό –μέχρι να οριστικοποιηθεί- διορισμό του.

Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των ανθρώπων οι οποίοι τελικά εργάστηκαν για διάστημα 2-4 μηνών είτε έμεινε εκτός των πινάκων ή άλλαξε ο τόπος διορισμού. Αμφότερα έπεσαν σαν κεραυνός εν αιθρία τόσο για τις υπηρεσίες όσο -πολύ περισσότερο- για τους ίδιους.

Αν από όλα τα παραπάνω φαίνεται κάτι να λείπει, δεν είναι άλλο από την τοποθέτηση του ίδιου του ΑΣΕΠ για τα τεκταινόμενα. Παρ’ όλες τις παλινωδίες που έλαβαν χώρα στην συγκεκριμένη προκήρυξη, τις φήμες που από νωρίς κυκλοφορούσαν σε διάφορους κύκλους αλλά και τις τοποθετήσεις των ίδιων των υπαλλήλων της αρχής προς τους υποψήφιους της εν λόγω προκήρυξης, γεγονότα δηλαδή που ενέτειναν την σύγχυση χιλιάδων ανθρώπων που άκουγαν και διάβαζαν πράγματα εντελώς αντιφατικά, η ανεξάρτητη αρχή σφύριζε αδιάφορα.

Αυτή η ανακοίνωση που εναγωνίως περίμεναν οι υποψήφιοι για την ενημέρωση τους, εκδόθηκε από το ΑΣΕΠ με τη μορφή δελτίου τύπου κατόπιν εορτής, στις 17/10/2018 (10), δηλαδή 632 ημέρες μετά την πρώτη δημοσίευση της προκήρυξης. Από την ανάγνωση του δελτίου Τύπου, μπορεί κανείς να εξάγει δύο κύρια συμπεράσματα: Πρώτον, ότι η ανακοίνωση ήταν αποτέλεσμα της έκτασης που πήρε η υπόθεση στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο αλλά και σε βουλευτικά και υπουργικά γραφεία και ουδεμία σχέση έχει με την διαφάνεια, την δημοσιότητα και την αντικειμενικότητα που οφείλει μια ανεξάρτητη αρχή προς του πολίτες. Εξάλλου είχε όλο το χρόνο -για την ακρίβεια 21 ολόκληρους μήνες- να γράψει λίγες γραμμές για την ενημέρωση όσων η ζωή, η αξιοπρέπεια και η επιβίωση, εξαρτώνται από την δουλειά τους, μα δυστυχώς δεν το έκανε. Το δεύτερο συμπέρασμα, είναι η ανεπανόρθωτη ζημία που προκαλεί η συγκεκριμένη ανακοίνωση του ΑΣΕΠ στο κύρος και την αξιοπιστία του ίδιου του εαυτού του.

Η ανακοίνωση επί της ουσίας αναφέρει ότι η ομόφωνη απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής Διαγωνισμού, ανατράπηκε από τα αρμόδια τρία τμήματα του ΑΣΕΠ, τα οποία ομόφωνα αποφάνθηκαν, επί των Μεταπτυχιακών και Διδακτορικών τίτλων σπουδών των υποψηφίων και ειδικότερα, ως προς το εάν αυτοί εμπίπτουν ή όχι στο γνωστικό αντικείμενο των προκηρυχθεισών θέσεων της ειδικότητας «ΠΕ Γραμματέων».

Προσπερνώντας την υπόνοια της ανακοίνωσης ότι η ΚΕΔ είναι αναρμόδια επί του ζητήματος, τίθεται το ερώτημα, με βάση ποια αντικειμενικά κριτήρια προσμετρήθηκαν οι συνάφειες μεταπτυχιακών και διδακτορικών τίτλων. Διότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τα «αρμόδια τρία τμήματα του ΑΣΕΠ» έκριναν ότι ένας μεταπτυχιακός τίτλος στο πεδίο της πληροφορικής είναι συναφής με τη θέση του γραμματέα δικαστηρίων, ενώ αντίθετα ένα μεταπτυχιακός τίτλος στην φιλολογία μη συναφής.

Επειδή «ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον» στην εποχή της πληροφορίας και των social media, υπάρχουν ήδη καταγεγραμμένες πλήθος περιπτώσεων υποψηφίων οι οποίοι αδικήθηκαν από την επιλεκτική στέρηση της συνάφειας με τρόπο τέτοιο που τελικά κατέληξαν εκτός πινάκων διορισμού.

Η αξίωση εδώ δεν μπορεί παρά να είναι μια και μοναδική: Η δημοσίευση από το ΑΣΕΠ της λίστας με τα τμήματα, τις σχολές ή τα επιστημονικά πεδία για τα οποία θεωρεί ότι πληρείται το κριτήριο της συνάφειας για την θέση του γραμματέα δικαστηρίων όπως αυτή περιγράφεται στην προκήρυξη που η ίδια η αρχή συνέταξε.

Η δε αναφορά που κάνει το δελτίο Τύπου σχετικά με την κρίση και την συμμόρφωση των αρμοδίων τμημάτων του ΑΣΕΠ σε μια απόφαση του διοικητικού εφετείου προ δεκαετίας, προκαλεί το κοινό περί δικαίου αίσθημα καθώς θα μπορούσε να ανατρέξει κάποιος σε απόφαση πολύ πιο πρόσφατη του διοικητικού εφετείου (2017) στην οποία ρητά αναφέρεται ότι η συνάφεια τεκμαίρεται από τους βασικούς τίτλους σπουδών των υποψηφίων αντικρούοντας τον ως άνω ισχυρισμό του (11).

Εξάλλου πρόκειται για το ίδιο ακριβώς επιχείρημα που επικαλείται στο πρακτικό για την έκδοση των προσωρινών πινάκων η Κεντρική Επιτροπή Διαγωνισμού του ΑΣΕΠ (βλ. 8).

«Σε κάθε περίπτωση, η ορθότητα των προσβαλλόμενων αποφάσεων του ΑΣΕΠ θα κριθεί οριστικά και επί της ουσίας με απόφαση του αρμοδίου δικαστηρίου» καταλήγει η ανακοίνωση.

Αυτή η καταφανώς επιπόλαιη αναφορά τοποθετεί του πολίτες των οποίων τα συμφέροντα θα έπρεπε να εξυπηρετεί η αρχή, απέναντι της και μάλιστα με την δικαστική οδό ως τη μοναδική επιλογή που έχουν. Επειδή η θεσμική μνήμη υπάρχει, μάλλον αμέλησε ο συντάκτης της ανακοίνωσης να αναφερθεί στις πλείστες των περιπτώσεων όπου οι πολίτες έχουν τελικά δικαιωθεί σε αντιδικία με το ΑΣΕΠ.

Με τον «λογαριασμό» των δικαιωθέντων (σε πολλές περιπτώσεις προσλαμβάνονται ως πλεονάζον προσωπικό καθώς οι προκηρυχθείσες θέσεις έχουν ήδη καλυφθεί μέχρι την τελεσιδικία) να βαραίνει τα δημόσια ταμεία και όχι το ΑΣΕΠ του οποίου «Τα μέλη του είναι ανώτατοι κρατικοί λειτουργοί, απολαμβάνουν προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία, δεν ευθύνονται, δεν διώκονται και δεν εξετάζονται για γνώμη που διατύπωσαν ή πράξη που διενήργησαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους» (άρθρα 3 παρ. 5Α ν. 3051/2002, 1 παρ. 2 ν. 3094/2003 και 1 ν. 3613/2007).

Κλείνοντας με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, είμαι βέβαιος ότι όσοι υποψήφιοι αδικήθηκαν από την αδικαιολόγητη ανατροπή –εν τω μέσω της προκήρυξης- του μέτρου κρίσεως του ΑΣΕΠ σε σχέση με τον έλεγχο συνάφειας μεταπτυχιακών/διδακτορικών τίτλων σπουδών και της προϋπηρεσίας, θα δικαιωθούν.

Διότι μπορεί το ΑΣΕΠ να διέπραξε το αδιανόητο, η δικαιοσύνη ωστόσο θα εφαρμόσει το αυτονόητο: Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος.

* Επιστήμονας Δεδομένων (data analyst)

1. Έρευνα της MRB για λογαριασμό της διαΝΕΟσις με τίτλο “Τι Πιστεύουν Οι Έλληνες”, Ιαν.-Φεβ. 2018 (https://www.dianeosis.org/2018/03/greeks-believe-2018/)

2. Εφημερίδα συντακτών, έντυπη και ηλεκτρονική έκδοση 11/10/2018: Προσλήψεις-μπάχαλο μέσω ΑΣΕΠ (http://www.efsyn.gr/arthro/proslipseis-mpahalo-meso-asep)

3. Εφημερίδα συντακτών, ηλεκτρονική έκδοση 19/10/2018: Σύγκρουση δύο «γραμμών» στο ΑΣΕΠ (https://www.efsyn.gr/arthro/sygkroysi-dyo-grammon-sto-asep)

4. Protagon.gr, 17/10/2018: πέτυχαν στο ΑΣΕΠ, διορίστηκαν και μετά απολύθηκαν! (https://www.protagon.gr/epikairotita/kataggelia-petyxan-sto-asep-dioristikan-kai-meta-apolythikan-44341707552)

5. Εφημερίδα συντακτών, ηλεκτρονική έκδοση 15/10/2018: Προτιμώνται υποψήφιοι με μεταπτυχιακό στο… εγκεφαλογράφημα! (https://www.efsyn.gr/arthro/protimontai-ypopsifioi-me-metaptyhiako-sto-egkefalografima)

6. Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, 13/02/2017, Τεύχος ΑΣΕΠ, Αρ. Φύλλου 6, Αριθμ. 2227, ΑΔΑ:ΩΓ6Θ6Η6-Ψ1Ω

7. Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, 03/03/2017, Τεύχος ΑΣΕΠ, Αρ. Φύλλου 10

8. Πρακτορείο Ειδήσεων dikastiko, 19/10/2018: ΑΣΕΠ εναντίον ΑΣΕΠ για τον διαγωνισμό των 404 δικαστικών γραμματέων!

(https://www.dikastiko.gr/πρωτο-θεμα/ασεπ-εναντίον-ασεπ-για-τον-διαγωνισμό/

9. Ο Θεσμός του ΑΣΕΠ: https://goo.gl/f1ggz6

10. Δελτίο τύπου ΑΣΕΠ για την Προκήρυξη 1Κ/2017: https://bit.ly/2ySuPOB

11. Πρακτορείο Ειδήσεων dikastiko, 22/10/2018: Η απόφαση του 2017 που «ξέχασε» το ΑΣΕΠ (https://bit.ly/2S9flOZ)