Τα νούφαρα που άνθισαν στη Νέα Υόρκη

Για την εκατοστή επέτειο από τη δημιουργία του αριστουργηματικού έργου του Κλοντ Mονέ, «Νoύφαρα», το παρισινό Μουσείο Ορανζερί παρουσιάζει την έκθεση «Νυμφαία-Αμερικανική αφαίρεση και το τελευταίο έργο του Mονέ».

Η έκθεση αυτή (μέχρι 20 Αυγούστου) μάς δίνει την ευκαιρία να ανακαλύψουμε πώς ο σπουδαίος Γάλλος ζωγράφος συνέβαλε στην εξέλιξη του ρεύματος της αφαίρεσης στο δεύτερο ήμισυ του εικοστού αιώνα.

Η αποκάλυψη της συγγένειας των Αμερικανών ζωγράφων με την εικαστική έκφραση του Μονέ ξεκίνησε το 1955. Ο Aλφρεντ Μπαρ, διευθυντής του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη, που ενδιαφερόταν για τις πρωτοποριακές τάσεις, εισήγαγε στις συλλογές του μουσείου ένα έργο από τη σειρά «Νούφαρα» του Κλοντ Moνέ.

Οι Αμερικανοί καλλιτέχνες ανακαλύπτουν έτσι το μεγαλείο του έργου του Γάλλου ζωγράφου και τη ρευστότητα της εικονογραφικής αφήγησής του. Εκείνη την εποχή, η αμερικανική τέχνη διανύει μια τάση αναζήτησης και εκφράζεται με κλασικά πορτρέτα και τοπία, πριν εισβάλει δυναμικά στον εικαστικό χώρο η επανάσταση της pop art.

Το έργο του Μονέ εισάγεται στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης την κατάλληλη στιγμή και προκαλεί ένα σοκ σε πολλούς νέους Αμερικανούς ζωγράφους. Για τους καλλιτέχνες της Νέας Υόρκης ο Μονέ με το έργο του δημιουργεί «μια γέφυρα μεταξύ του νατουραλισμού, της πρωτοπορίας του ιμπρεσιονισμού και της αφηρημένης τέχνης». Τα έργα του τοποθετούνται σε παραλληλισμό με τους πίνακες του Πόλοκ.

Η θετική υποδοχή του Μονέ συμπίπτει με την είσοδο στα μουσεία του κινήματος του αμερικανικού «αφηρημένου εξπρεσιονισμού».

Το 1956, ο κριτικός Λουίς Φινκελστέιν εφηύρε τον όρο «αφηρημένος ιμπρεσιονισμός» για να προβάλει ένα καλλιτεχνικό ρεύμα νέων Αμερικανών ζωγράφων, που ενδιαφέρονται πολύ για τον Moνέ, αλλά θέλουν να πάνε ακόμα πιο πέρα από τον άρχοντα του Ζιβερνί.

Ποια είναι η θέση του Moνέ στην εξέλιξη της αμερικανικής τέχνης; Η έκθεση του παρισινού Μουσείου Ορανζερί επιδιώκει να μας δώσει μια απάντηση, επισημαίνοντας ότι ένας Γάλλος ζωγράφος επηρέασε σημαντικά την αμερικανική ζωγραφική της Σχολής της Νέας Υόρκης.

Στην έκθεση του Ορανζερί παρουσιάζονται τα αριστουργήματα της σειράς «Νούφαρα» που απεικονίζουν την οργιαστική φύση, τον κήπο του Μονέ στο Ζιβερνί με τα πιο διάσημα νούφαρα στον κόσμο.

Σε παραλληλισμό εκτίθενται έργα Αμερικανών καλλιτεχνών που έχουν κοινά στοιχεία με τον Γάλλο ζωγράφο παρά τις διαφορές στην τεχνοτροπία: Jackson Pollock, Mark Rothko, Barnett Newman, Clyfford Still, Helen Frankenthaler, Morris Louis, Philip Guston, Joan Mitchell, Mark Tobey, Sam Francis, Jean-Paul Riopelle, Ellsworth Kelly.

Οι πίνακες που βλέπουμε στην έκθεση διαπνέονται από μια αίσθηση «δόνησης». Ο Μονέ και ο Πόλοκ αναζητούν την ανάλαφρη απεικόνιση της ζωής.

Σε όλους είναι κοινή η δύναμη του χρώματος όπως και κοινή η πρόθεση να εξυμνήσουν τη φύση με τρυφερότητα και ευαισθησία. Αλλά υπάρχει και ένα ακόμα κοινό σημείο.

Αν ο Γάλλος ιμπρεσιονιστής θέλησε πάνω από όλα να αποδώσει με έξαρση τις εικόνες της φύσης, ένιωθε επίσης στο τέλος της ζωής του την ανάγκη να εκφράσει στους πίνακές του έναν ευρύτερο πνευματικό συλλογισμό.

Αυτή την ενδόμυχη τάση εκφράζουν και οι Αμερικανοί «αφηρημένοι ιμπρεσιονιστές» προβάλλοντας στα έργα τους τη «λυρική αφαίρεση». Το φως σαν να προέρχεται από το βάθος του πίνακα.