Παλιές αμαρτίες πληρώνουν εδώ και πολλούς μήνες περισσότεροι από 16.000 συνταξιούχοι της Εθνικής Τράπεζας καθώς ο ΛΕΠΕΤΕ, ο Ειδικός Λογαριασμός που «πληρώνει» τις επικουρικές τους συντάξεις, έχει πάψει να είναι βιώσιμος.
Ο ΛΕΠΕΤΕ (Λογαριασμός Επικούρησης Προσωπικού Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας), που θεσμοθετήθηκε το 1949 με απόφαση του γενικού συμβουλίου της Εθνικής (ΕΤΕ) ύστερα από συμφωνία με τη Συνδικαλιστική Εκπροσώπηση των Εργαζομένων στην ΕΤΕ, ήταν επί σειρά δεκαετιών οικονομικά βιώσιμος.
Ωστόσο τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν από το 1996 και μετά και σήμερα οι ετήσιοι πόροι του ΛΕΠΕΤΕ είναι περίπου 30 εκατ. ευρώ, ενώ οι παροχές 130 εκατ. ευρώ.
Ετσι τα μηνιαία οικονομικά ανοίγματα καλύπτονται από την ΕΤΕ με μορφή δανείων ή ταμειακών διευκολύνσεων και ανέρχονται πλέον σωρρευτικά στα 650 εκατ. ευρώ.
Τρεις ήταν οι λόγοι που έφτασε ο επί δεκαετίες εύρωστος ΛΕΠΕΤΕ σε οικονομικό αδιέξοδο:
1. Το 1996 η διοίκηση της Εθνικής, με τη σύμφωνη γνώμη της πλειοψηφίας του διοικητικού συμβουλίου του ΣΥΕΤΕ, προχώρησε στην αναδρομική αύξηση κατά 58% των καταβαλλόμενων επικουρήσεων, στην αναπροσαρμογή της χορηγούμενης επικούρησης (έκτοτε υπολογίζεται σε ευρύτερη βάση των μηνιαίων αποδοχών των ασφαλισμένων, ενώ από το 1996 μέχρι και το 2008 οι ετήσιες αυξήσεις είναι ίδιες με εκείνες που προβλέπονται από τις κλαδικές ΣΣΕ της ΟΤΟΕ για τους εν ενεργεία υπαλλήλους της ΕΤΕ).
Η ρύθμιση του 1996 ήταν «αποτέλεσμα» του πλασματικού οικονομικού πλεονάσματος του ΛΕΠΕΤΕ, το οποίο δημιουργήθηκε την περίοδο ΑΤΑ (1982-1990). Ειδικότερα, η καταβαλλόμενη ΑΤΑ από τον ΛΕΠΕΤΕ μεταφερόταν στη διαχείριση του Ταμείου Κύριας Ασφάλισης, τα οικονομικά ανοίγματα του οποίου –με βάση τον νόμο 810/1978– κάλυπτε η ΕΤΕ. Ετσι, προέκυψε ένα πλασματικό οικονομικό πλεόνασμα στον ΛΕΠΕΤΕ, της τάξεως των 2 δισ. δραχμών. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι παροχές του ΛΕΠΕΤΕ που το 1995 ήταν 6.490.110.554 δραχμές, το 1996 εκτινάχθηκαν στα 10.250.613.817 δραχμές.
2. Για τις εθελούσιες συνταξιοδοτήσεις που άρχισαν το 1999 κανένα ποσό δεν καταβλήθηκε από την τράπεζα στον ΛΕΠΕΤΕ, παρά τα όσα προβλέπει ο νόμος 3371/2005 (άρθρο 69). Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις από την πλευρά τους δεν διεκδίκησαν την καταβολή των ποσών που προβλέπει ο νόμος.
3. Η ρύθμιση του νόμου 3371/2005, που προβλέπει ότι από 1/1/2005 οι νεοπροσλαμβανόμενοι δεν ασφαλίζονται στον ΛΕΠΕΤΕ, αλλά στο Επικουρικό του ΙΚΑ. Σταματά δηλαδή η είσοδος νέων ασφαλισμένων –άρα και νέων πόρων– και ο ΛΕΠΕΤΕ οδηγείται ήδη από το 2005 σε αδιέξοδο.
Το πρόβλημα των «εγγυημένων παροχών»: Ενώ με βάση τα παραπάνω το μέλλον το ΛΕΠΕΤΕ είναι διαγεγραμμένο, στις αρχές του 2008 οργανώνεται από τον ΣΥΕΤΕ, με πρωτοβουλία της ΠΑΣΚΕ ημερίδα για τον ΛΕΠΕΤΕ ο οποίος «βαφτίζεται» ειδικός λογαριασμός «εγγυημένων παροχών», χωρίς ωστόσο να έχει θεσμοθετηθεί ποτέ ο όρος αυτός και μάλλον είναι δύσκολο να τεκμηριωθεί.
Εμεινε εκτός ΕΤΑΤ
Δύο χρόνια νωρίτερα, το 2006, επιχειρήθηκε να ενταχθούν οι ασφαλισμένοι στον ΛΕΠΕΤΕ στο Επικουρικό Ταμείο Ασφάλισης Τραπεζοϋπαλλήλων (ΕΤΑΤ) το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί για την κατεδάφιση των ασφαλιστικών σχημάτων όλων των υπόλοιπων τραπεζών (της πρώην Εμπορικής και της πρώην Πίστεως, Αγροτικής, Πειραιώς κ.ά.).
Τελικά η αντίδραση των ασφαλισμένων και οι υποσχέσεις των διοικήσεων της τράπεζας ότι θα χρηματοδοτούν τον θνησιγενή ΛΕΠΕΤΕ άφησαν εκτός ΕΤΑΤ τους συνταξιούχους της Εθνικής. Κανείς ωστόσο και κυρίως οι διοικήσεις δεν είχαν ένα σχέδιο που θα διασφάλιζε το μέλλον του.
Σημειώνεται ότι οι συνταξιούχοι των άλλων τραπεζών με την ένταξή τους στο ΕΤΑΤ και στη συνέχεια στο ΕΤΕΑΕΠ (νόμος Κατρούγκαλου) έχουν υποστεί μεγάλες μειώσεις στις επικουρικές τους συντάξεις (το μεγάλο μαχαίρι έπεσε με τον νόμο Αλογοσκούφη το 2006) έχοντας καταβάλει ανάλογες εισφορές με αυτές των συναδέλφων τους στην Εθνική που δεν έχουν δει μειώσεις. Και δεν έχουν υπολογιστεί ακόμα οι μειώσεις που θα προβλέπονται από τον νόμο Κατρούγκαλου.
Γεγονός είναι ότι από τα μέσα του 2008, όταν ξεκίνησε να είναι ελλειμματικός ο ΛΕΠΕΤΕ, οι διοικήσεις της ΕΤΕ έκρυβαν κάτω από το χαλί των «ταμειακών διευκολύνσεων» το πρόβλημα. Ετσι η Εθνική καλύπτει με περίπου 110 εκατ. ετησίως τα ελλείμματα του ΛΕΠΕΤΕ.
Το έλλειμμα αυτό όμως αυξάνεται συνεχώς καθώς οι περίπου 4.900 εργαζόμενοι που είναι στον ΛΕΠΕΤΕ (έχουν προσληφθεί πριν από την 1/1/2005) και πληρώνουν τις εισφορές τους κανονικά σταδιακά συνταξιοδοτούνται.
Τον Οκτώβριο του 2016, ο τότε διευθύνων σύμβουλος της ΕΤΕ, Λεωνίδας Φραγκιαδάκης, καλεί τον ΣΥΕΤΕ και τον Σύλλογο Συνταξιούχων ΕΤΕ σε διάλογο για να λύσουν το «πρόβλημα ΛΕΠΕΤΕ» καθώς μπορεί να οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση την τράπεζα.
Για περίπου 10 μήνες διεξάγεται διάλογος –με ευθύνη όλων των πλευρών, όπως υποστηρίζουν πολλοί– και τον Οκτώβριο του 2017 η διοίκηση της ΕΤΕ σταματάει τη χρηματοδότηση του ΛΕΠΕΤΕ και 16.500 συνταξιούχοι μένουν χωρίς επικουρική σύνταξη.
Και μέσα σ’ όλα εμφανίζεται και η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ε.Ε. (DGcomp) που απευθύνει σειρά ερωτημάτων προς την Εθνική Τράπεζα, ώστε να διαπιστώσει αν υφίσταται θέμα κρατικής ενίσχυσης.
Αναζητώντας λύσεις στο πρόβλημα
Δύο λύσεις φαίνεται να υπάρχουν, αλλά καμία αναίμακτη. Η πρώτη είναι να ενταχθούν όλοι οι συνταξιούχοι του ΛΕΠΕΤΕ στο ΕΤΕΑΕΠ, που σημαίνει ότι οι περικοπές των επικουρικών συντάξεων θα είναι μεγάλες, αλλά το κόστος πληρωμής των επικουρικών από την Εθνική σημαντικά μικρότερο από αυτό που καταβάλλει.
Η άλλη λύση είναι η ίδρυση επαγγελματικού Ταμείου με τη σύμφωνη γνώμη διοίκησης και εργαζομένων.
Και οι δύο λύσεις ωστόσο απαιτούν τη συναίνεση των δύο πλευρών.
Οι παροχές του ΛΕΠΕΤΕ στους σημερινούς συνταξιούχους:
◼ μέχρι 500 ευρώ μηνιαίως, 6.500 δικαιούχοι
◼ 501-700 ευρώ μηνιαίως, 3.700 δικαιούχοι
◼ 701-1.000 ευρώ μηνιαίως, 4.700 δικαιούχοι
◼ άνω των 1.001 ευρώ μηνιαίως, 1.100 δικαιούχοι
