Συμφώνησαν σε πρόταση που ίσως οδηγήσει σε συμφωνία

Η νύχτα της Τετάρτης προς Πέμπτη αποδείχθηκε μακριά για τους Αλέξη Τσίπρα και Ζόραν Ζάεφ στη Σόφια, καθώς εκεί παίχτηκε το σκληρό πόκερ της διαπραγμάτευσης Ελλάδας και ΠΓΔΜ σχετικά με το μεγάλο ζήτημα του ονόματος της γειτονικής χώρας.

Ο πρωθυπουργός είχε στο πλευρό του μόνο τον διπλωματικό του σύμβουλο Ευάγγελο Καλπαδάκη καθ’ όλη τη διάρκεια της συνάντησης που κράτησε έως τις 4 το πρωί της Πέμπτης. Συμφωνία δεν υπήρξε, ωστόσο αυτό που υπάρχει είναι το γεγονός ότι οι δύο ηγέτες, αφού εξέτασαν διάφορες εναλλακτικές, κατέληξαν σε μια πρόταση, την οποία θα κληθούν να συζητήσουν στο εσωτερικό των χωρών τους και η οποία δυνητικά μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας συμφωνίας.

Οι δύο άνδρες συναντήθηκαν και χθες το πρωί για μία ώρα και ακολούθως υπήρξε ξεχωριστή συνάντηση τόσο του κ. Τσίπρα όσο και του κ. Ζάεφ με τη Γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ. Αργά χθες το μεσημέρι, ο Αλέξης Τσίπρας έδωσε συνέντευξη Τύπου, στην οποία αναφέρθηκε τόσο στη συνάντηση με τον κ. Ζάεφ όσο και στα αποτελέσματα της συνόδου της Σόφιας, υποστηρίζοντας πως στόχος μας είναι να ανακτηθεί ο ηγετικός ρόλος της Ελλάδας στην περιοχή των Βαλκανίων.

Βήμα βήμα

Σε ό,τι αφορά την ουσία της διαπραγμάτευσης, ο πρωθυπουργός είπε πως «έχουμε διανύσει μεγάλο μέρος της απόστασης αλλά υπάρχει ακόμα απόσταση να διανυθεί», χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία «δύσκολη και με απαιτήσεις που προχωράει βήμα βήμα». «Δεν είμαστε σε θέση να πούμε πως υπάρχει συμφωνία» πρόσθεσε ο κ. Τσίπρας, λέγοντας πως «ο πήχης είναι ψηλά» και ότι στόχος δεν είναι μια «εύθραυστη συμφωνία αλλά μια συμφωνία που θα αντέξει στο χρόνο». «Εχουμε φτάσει στο πιο κρίσιμο σημείο», κατέληξε ο πρωθυπουργός.

Στις επίμονες ερωτήσεις που του έγιναν στη συνέχεια από τους δημοσιογράφους, ο Αλέξης Τσίπρας έμοιαζε με… Σφίγγα. «Προτού έχουμε στα χέρια μας την τελική στάση της άλλης πλευράς, οφείλω να μη δώσω διευκρινίσεις», είπε, απαντώντας έτσι σε πλήθος ερωτήσεων αναφορικά με το όνομα, τη συμφωνία «έναντι όλων» και γενικότερα τις πτυχές της διαπραγμάτευσης.

Το σημείο-κλειδί, πάντως, των απαντήσεων που έδωσε ο Αλέξης Τσίπρας εστιάζεται στη φράση «εμείς αισθανόμαστε την πίεση της ιστορικής ευθύνης που έχουμε, δεν αισθανόμαστε την πίεση του χρόνου», για να συμπληρώσει με νόημα στη συνέχεια πως «υπάρχει όμως και η κλεψύδρα του χρόνου της ενταξιακής διαδικασίας που τελειώνει», συνδέοντας έτσι άμεσα τη λύση του ονόματος με την ευρωπαϊκή προοπτική της γειτονικής χώρας. Ο πρωθυπουργός εξέφρασε την ευχή να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος πριν από την επόμενη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. στα τέλη του Ιούνη, μη αποκλείοντας νέα συνάντηση με τον Ζόραν Ζάεφ στις αρχές του ίδιου μήνα στις Πρέσπες.

Από την πλευρά του νωρίτερα, σε συνέντευξη Τύπου, ο Ζόραν Ζάεφ ανέφερε μεταξύ άλλων:

● «Με τον πρωθυπουργό Τσίπρα πιστεύουμε ότι θα βρούμε μια λύση για να διασφαλίσουμε την αξιοπρέπεια των πολιτών και στις δύο χώρες».

● «Συζητήσαμε διάφορες δυνατότητες. Μια από τις δυνατότητες είναι μια λύση αποδεκτή και από τις δύο πλευρές. Μελετάμε σχετικούς παράγοντες στο εσωτερικό και θα δούμε με τους θεσμούς εάν αυτή η λύση είναι εφαρμόσιμη. Εάν είναι, πιθανότατα έχουμε λύση».

● «Η συμφωνία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως οι πολιτικές συνθήκες, η αντιπολίτευση στις δύο χώρες κ.ά. Και να μην υπάρξει συμφωνία, θα συνεχίσουμε να έχουμε με την Ελλάδα φιλία, χωρίς προϋποθέσεις».

● «Εύχομαι πριν από τη Σύνοδο Ιουνίου να έχουμε λύση».

● «Στο τέλος της ημέρας, η συμφωνία εξαρτάται και από τους ίδιους τους πολίτες».

Η τελευταία δήλωση σηματοδοτεί την απόφαση του πρωθυπουργού της ΠΓΔΜ να προχωρήσει σε δημοψήφισμα στη χώρα του, τους επόμενους μήνες – το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι το ερώτημα θα αφορά μια λύση-πακέτο για το όνομα, την αλλαγή του Συντάγματος της χώρας και τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις σε Ε.Ε. και ΝΑΤΟ.

Σε ό,τι αφορά, τέλος, τα της ελληνικής πλευράς, ο Αλέξης Τσίπρας απέδωσε τα εύσημα στον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη στάση που κράτησε στη Σόφια και για τις δηλώσεις που έκανε και οι οποίες σε μεγάλο βαθμό συναινούσαν με την κυβερνητική πολιτική.

Πέφτουν και άλλα ονόματα στο τραπέζι

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι και εξέτασαν οι δύο πρωθυπουργοί καλύπτει και τους δύο όρους που θέτει η Αθήνα, χωρίς να σημαίνει ότι αυτή είναι και η οριστική πρόταση, καθώς θα χρειαστεί περισσότερη επεξεργασία αλλά και εσωτερική πολιτική διαβούλευση στο εσωτερικό και των δύο χωρών. Ωστόσο, το ίδιο το όνομα παραμένει ανοιχτό και δεν αποκλείεται να εξετάζονται με πρωτοβουλία της ΠΓΔΜ και άλλες εναλλακτικές από τις πέντε που πρότεινε ο Μάθιου Νίμιτς.

Σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε ο Ζόραν Ζάεφ στη Σόφια μετά τις συναντήσεις του με τον Αλέξη Τσίπρα, εμφανίστηκε κατά τι πιο αισιόδοξος από τον Ελληνα ομόλογό του.

Ο κ. Ζάεφ, αφού επισήμανε την πρόοδο που έχουν κάνει όλους αυτούς τους μήνες οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Νίκολα Ντιμιτρόφ και Νίκος Κοτζιάς, υπογράμμισε ότι οι δύο πρωθυπουργοί εξέτασαν πιθανές εκδοχές για δημιουργικές λύσεις τις οποίες παρουσίασε η «μακεδονική» πλευρά στην τελευταία φάση των διαπραγματεύσεων και ότι θα ακολουθήσουν διαβουλεύσεις στο εσωτερικό των δύο χωρών «για να διαπιστωθεί αν συναινούν οι θεσμοί του συστήματος και αν είναι πρακτικά δυνατή η υλοποίηση αυτής της λύσης».

«Αν είναι πρακτικά δυνατή, τότε πιθανά θα έχουμε λύση» δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός της ΠΓΔΜ και κατέληξε πως «επιβεβαιώσαμε μια εκδοχή που μπορεί να είναι αποδεκτή από τις δύο πλευρές. Μόνο που εγώ είμαι ο Ζόραν και ο ομόλογός μου είναι ο Αλέξης, είμαστε μόνο πρόσωπα και πρέπει να είμαστε προσεκτικοί σε σχέση με το πώς αυτό θα υλοποιηθεί θεσμικά. Πρέπει να συζητήσουμε με τους προέδρους των δύο χωρών, με τους άλλους πολιτικούς ηγέτες της αντιπολίτευσης».

Από τις δηλώσεις Ζάεφ, αλλά και από πληροφορίες διαφόρων πηγών στη Σόφια, στην Αθήνα και τα Σκόπια, προκύπτει ότι πράγματι οι δύο πλευρές έχουν φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο, καθώς στα χέρια των δύο πρωθυπουργών υπάρχει μια συνολική πρόταση η οποία αποτυπώνεται σε ένα κείμενο περί τις 19 σελίδες και απαιτείται κάποιος χρόνος αφομοίωσης, περαιτέρω επεξεργασία, ιδίως για το όνομα και, βεβαίως, διαβούλευση και συναίνεση για να έχουμε την τελική συμφωνία που θα τεθεί σε δημοψήφισμα στα Σκόπια και σε κύρωση από τη Βουλή στην Αθήνα, μετά την αλλαγή του Συντάγματος της ΠΓΔΜ.

Ο Μητσοτάκης πέρασε… δύσκολα στη Σόφια

Η δήλωση του κ. Μητσοτάκη, η οποία συμπυκνώθηκε σε προσωπικό του tweet αναφέρει ότι «Η επίλυση του προβλήματος του ονόματος των Σκοπίων έχει ως απαραίτητη προϋπόθεση, όχι μόνο το erga omnes, αλλά & τη συνταγματική αλλαγή στη γειτονική χώρα. H συνταγματική αλλαγή είναι μια προϋπόθεση, από την οποία η χώρα μας δεν μπορεί να κάνει πίσω ούτε ένα χιλιοστό».

Πρόκειται για μια δήλωση που απέχει από τον αρνητικό τόνο προγενέστερων δηλώσεων και που πλησιάζει αν δεν ταυτίζεται με την κόκκινη γραμμή της κυβέρνησης περί erga omnes και αλλαγή του Συντάγματος. Ισως σε αυτή τη λεπτή μετατόπιση συνέβαλαν και οι συναντήσεις που είχε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης στη Σόφια, τόσο με τον πρόεδρο του Συμβουλίου της Ε.Ε., Ντόναλντ Τουσκ, όσο και στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες από τη Σόφια, οι συναντήσεις αυτές δεν ήταν εύκολες για τον αρχηγό της Ν.Δ., ο οποίος τώρα αρχίζει να κατανοεί ότι τόσο οι Βρυξέλλες όσο και ισχυρές συμμαχικές χώρες επικροτούν την προσπάθεια της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής για μια οριστική λύση του ονοματολογικού προβλήματος και δεν θα ανεχτούν μικροκομματικές πολιτικές που μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την επίτευξη μιας συμφωνίας.

ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ

Σε άλλο μήκος κύματος ο αρχηγός της, σε άλλο η Νέα Δημοκρατία

Σε άλλον τόνο από τη δήλωση του αρχηγού της Νέας Δημοκρατίας στη Σόφια και με στόχο το εσωτερικό ακροατήριο, το γραφείο Τύπου της Ν.Δ. ανακοίνωσε: «Αργά τη θυμήθηκε τη συναίνεση ο κ. Τσίπρας, όταν επί μήνες διαπραγματεύεται εν κρυπτώ, διχάζοντας τον ελληνικό λαό και χλευάζοντας τις ευαισθησίες του. Η Νέα Δημοκρατία έχει εξ αρχής επισημάνει ότι δεν νοείται καμία συμφωνία, χωρίς την ικανοποίηση όλων ανεξαιρέτως των προϋποθέσεων που έχει θέσει».

Το ΚΚΕ

Σε ανακοίνωσή του το γραφείο Τύπου της Κ.Ε. του ΚΚΕ επαναλαμβάνει την πάγια θέση του κόμματος πως αντιτάσσεται «στην ένταξη της FYROM και συνολικά των Δυτικών Βαλκανίων στη λυκοσυμμαχία του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., καθώς πρόκειται για μια εξέλιξη εχθρική για τους λαούς της περιοχής» και τονίζει ότι «παρά την προσπάθεια καλλιέργειας κλίματος αισιοδοξίας, οι εξελίξεις και τα παζάρια δείχνουν πως βασικός στόχος της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛΛ. και της αντίστοιχης πλευράς της FYROM, είναι η επίσπευση της ένταξης της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε. και όχι η επίλυση των κρίσιμων ζητημάτων.

Μέσα από αυτόν τον στόχο, της ευρωατλαντικής ολοκλήρωσης των Δυτικών Βαλκανίων, υπηρετούνται και τα συμφέροντα τμημάτων του ελληνικού κεφαλαίου για αναβάθμιση της θέσης του στην περιοχή, όπως είπε άλλωστε και ο πρωθυπουργός στις δηλώσεις του». Στην ανακοίνωσή του το Κίνημα Αλλαγής επισημαίνει ότι «Η προώθηση της ευρωπαϊκής προοπτικής της ΠΓΔΜ προϋποθέτει την τήρηση της αρχής της καλής γειτονίας και την εξεύρεση λύσης.

Στόχος, όπως άλλωστε μας έχει ενημερώσει και η Κυβέρνηση, για την επίλυση του θέματος, είναι μία ολοκληρωμένη συμφωνία που περιλαμβάνει σύνθετη ονομασία για όλες τις χρήσεις (erga omnes), την αλλαγή του συντάγματος, μια συμφωνία με όλες τις δεσμευτικές ρυθμίσεις που θα ακυρώνουν τον αλυτρωτισμό και την παραχάραξη της ιστορίας.

Μια συμφωνία που θα αντέξει στο χρόνο και δεν θα επηρεάζεται από πολιτικές ανακατατάξεις». Ο επικεφαλής του Ποταμιού Σταύρος Θεοδωράκης μιλώντας χθες στην τηλεόραση του ALPHA σημείωσε ότι «σήμερα υπάρχει μια φιλο-ευρωπαϊκή ηγεσία στα Σκόπια και δεν πρέπει να χάσουμε και αυτή την ευκαιρία. Αν η λύση που θα έρθει έχει τη σφραγίδα της Ευρώπης, πρέπει να τη στηρίξουμε όλοι».