Προς «συνδεσιμότητα» και όχι «ένταξη»

Στη σύνοδο κορυφής στη Σόφια οι ηγέτες των «28» της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Δυτικών Βαλκανίων θα επιδιώξουν σήμερα να δείξουν ότι εξακολουθούν να δεσμεύονται μεταξύ τους, 15 χρόνια μετά την τελευταία τους συνάντηση, και να επιβεβαιώσουν την ευρωπαϊκή προοπτική των έξι χωρών. 

Για τις βαλκανικές χώρες, Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Σερβία, Μαυροβούνιο, πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και Κόσοβο, σημαίνει ότι θα πρέπει να αναλάβουν τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται, και για την Ε.Ε. ότι η πόρτα της είναι ανοιχτή.

Όμως, μπορεί οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις της Ε.Ε. και η Κομισιόν να συμφωνούν ότι επιθυμούν να εμβαθύνουν τις σχέσεις τους με τα Δυτικά Βαλκάνια, ωστόσο δεν έχουν συμφωνήσει σχετικά με τον τρόπο επίτευξης του στόχου και πλέον μιλούν για «συνδεσιμότητα» και όχι «ένταξη».

Στο σχέδιο του τελικού ανακοινωθέντος της συνόδου με τον όρο «συνδεσιμότητα» οι Ευρωπαίοι εννοούν επενδύσεις στις υποδομές στον τομέα των μεταφορών, εκπαιδευτικές και πολιτιστικές ανταλλαγές και ενίσχυση των δεσμών απέναντι «στις κοινές προκλήσεις» , όπως η ασφάλεια και η μετανάστευση.

Για την αποφυγή της χρήσης των λέξεων «ένταξη» ή «διεύρυνση», που φαίνεται πως αποτελούν «αγκάθια» στο εσωτερικό της Ένωσης, Ευρωπαίος αξιωματούχος υποστήριξε ότι «αυτό δεν είναι θέμα της συνόδου».

Ο ίδιος υπενθύμισε ότι οι «28» θα έχουν άλλα ραντεβού τον Ιούνιο για να συζητήσουν το θέμα των «εισιτηρίων» και ειδικότερα για την Αλβανία και την ΠΓΔΜ, όπως προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ η Γαλλία και η Ολλανδία να εκφράζουν τις περισσότερες αντιρρήσεις.

«Αγκάθι» και το Κόσοβο

Επίσης, δεν υπάρχει ομοφωνία για το ζήτημα του Κοσόβου με τον Μαριάνο Ραχόι να «μποϊκοτάρει» την προενταξιακή πορεία του, καθώς η Μαδρίτη δεν έχει αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός παρευρέθηκε μεν στο χθεσινό δείπνο, αλλά δεν θα είναι σήμερα στις εργασίες της συνόδου λόγω του «ευαίσθητου» για τη χώρα του θέμα δεδομένου του αποσχιστικού κινήματος της Καταλονίας μέσα στα δικά του σύνορα.

Ακόμα τέσσερα κράτη μέλη, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Σλοβακία και η Ρουμανία, δεν αναγνωρίζουν την μονομερή κήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπέδιου το 2008.  

Σύμφωνα με πληροφορίες, ως αμοιβαία υποχώρηση η τελική διακήρυξη δεν θα αναφέρεται σε «χώρες», αλλά σε «εταίρους» των Δυτικών Βαλκανιών, για να μην αναγνωριστεί έστω κι με αυτόν τον τρόπο το Κόσοβο ως κράτος.

Ζητούν χαμηλούς ρυθμούς

Τα Βαλκάνια έχουν ανέβει στην ατζέντα της Ε.Ε. λόγω των επιρροών, που προσπαθεί να ασκήσουν στις χώρες των Βαλκανίων η Ρωσία και Τουρκία, όπως επίσης για γεωπολιτικούς και οικονομικούς λόγους. Πρόκειται για χώρες με σχεδόν «παρθένες» αγορές και με διαρθρωτικές «ελλείψεις» που οι μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις είναι έτοιμες να αναλάβουν με κατάλληλες «επενδύσεις» και χαμηλό εργοδοτικό κόστος.

Προς το παρόν, οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις δεν έχουν ξεκινήσει παρά με την Σερβία (2014) και το Μαυροβούνιο (2012), χώρες για τις οποίες ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ θεωρεί ότι θα γίνουν μέλη «μέχρι το 2025».

Χωρίς «ευρωπαϊκή προοπτική» για τα Βαλκάνια, «θα ξαναζήσουμε τα δεινά που γνωρίσαμε κατά την διάρκεια της δεκαετίας του ΄90», προειδοποίησε χθες ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ αναφερόμενος τους πολέμους που αιματοκύλισαν την περιοχή. 

Έτσι κι αλλιώς φαίνεται δύσκολο είναι να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των Ευρωπαίων σχετικά με την πολιτική στάση στους βαλκάνιους γείτονες της, που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα, όπως η διαφθορά, αδυναμία στους δημοκρατικούς θεσμούς και ανεπίλυτες διμερείς διαφορές.

Άλλωστε, πολλές ευρωπαϊκές χώρες από τις 27 που θα μείνουν μετά την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου το 2019 ζητούν χαμηλούς ρυθμούς στην διαδικασία ένταξης. 

Πρέπει να έχουμε «σχέσεις με τα Βαλκάνια που να μην είναι αποκλειστικά επικεντρωμένες στο θέμα μίας μακρινής διεύρυνσης», δήλωσε διπλωματική πηγή επισημαίνοντας ότι «δεν είναι λογικό» να αντιμετωπίζεται η προοπτική ένταξης σε μία Ένωση «που δεν έχει ακόμη βρει το μοντέλο λειτουργίας της στα 28 μέλη».

Μεταξύ αυτών που αντιδρούν και ο Εμανουέλ Μακρόν, που είναι αντίθετος στη διερεύνηση έχοντας τις δικές του προτάσεις για τη μεταρρύθμιση της Ένωσης και την ενίσχυση της ευρωζώνης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τον περασμένο μήνα η Άνγκελα Μέρκελ επέβαλε τη δική της ατζέντα και έβαλε στον πάγο τις πιο αιχμηρές προτάσεις του Γάλλου προέδρου.

Απόφαση για διατήρηση της συμφωνίας με Ιράν

Χθες βράδυ στη σύνοδο οι ηγέτες των «28» αποφάσισαν να ακολουθήσουν ενιαία προσέγγιση για να διατηρηθεί σε ισχύ η συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αποχωρήσουν από αυτήν οι Ηνωμένες Πολιτείες, την οποία επέκρινε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ κάνοντας λόγο γι α«καπριτσιόζικη συμπεριφορά» της αμερικανικής κυβέρνησης.

Σύμφωνα με ευρωπαϊκή πηγή, συμφώνησαν ότι θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν αυτή τη συμφωνία, «για όσο το Ιράν θα την τηρεί», καθώς και ότι θα αναλάβουν πρωτοβουλίες προκειμένου «να προστατεύσουν τις ευρωπαϊκές εταιρείες οι οποίες πλήττονται από την αμερικανική απόφαση», εξήγησε η πηγή αυτή στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες διαβεβαίωσαν ότι «θα δώσουν απαντήσεις στις (σ.σ. αμερικανικές) ανησυχίες όσον αφορά τον ρόλο του Ιράν στην περιοχή (της Μέσης Ανατολής) και όσον αφορά το πρόγραμμά του για την ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων», συνέχισε η ίδια πηγή.

Επίσης, οι 28 συμφώνησαν να αμυνθούν από κοινού μπροστά την απειλή του Λευκού Οίκου να επιβάλλει δασμούς στον ευρωπαϊκό χάλυβα και στο ευρωπαϊκό αλουμίνιο που εισάγουν οι ΗΠΑ, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται να διαπραγματευθούν «με το πιστόλι στον κρόταφο».

Η Ε.Ε. έχει εξαιρεθεί μέχρι τα μεσάνυχτα της 31ης Μαΐου από τους αμερικανικούς δασμούς στον εισαγόμενο χάλυβα (25%) και στο εισαγόμενο αλουμίνιο (10%). Οι Βρυξέλλες αξιώνουν να υπάρξει μόνιμη εξαίρεση του ευρωπαϊκού χάλυβα και του ευρωπαϊκού αλουμινίου από τους αμερικανικούς δασμούς.

Για να υπάρξει μόνιμη εξαίρεση, η Ουάσινγκτον απαιτεί μεγαλύτερο άνοιγμα της ευρωπαϊκής αγοράς στις αμερικανικές εταιρείες. Στην περίπτωση που οι δασμοί των ΗΠΑ εφαρμοστούν τελικά, η Ένωση έχει προετοιμαστεί να επιβάλλει αντίποινα.

Αντίθετα, εάν εξαιρεθεί, η Ε.Ε. είναι διατεθειμένη να πάρει μέτρα «εθελοντικής ρυθμιστικής συνεργασίας» με τις ΗΠΑ, να συνεργαστεί για να προωθηθούν μεταρρυθμίσεις στον ΠΟΕ και να διευρύνει «την αμοιβαία πρόσβαση» στις αγορές για «βιομηχανικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων», διαβεβαίωσε η ευρωπαϊκή πηγή στο Γαλλικό Πρακτορείο.