Μπορεί στα μάτια μας, τα συνηθισμένα στη μικρή και τη μεγάλη οθόνη, και άρα στον νου μας φέρνουμε τον Χριστό περισσότερο με τα γαλανά μάτια και την ήρεμη σοφία του Ρόμπερτ Πάουελ, στον «Ιησού από τη Ναζαρέτ» του Φράνκο Τζεφιρέλι – που, ναι, παίζεται και φέτος Μεγάλη Εβδομάδα στην ελληνική τηλεόραση, σαράντα χρόνια μετά τη δημιουργία του κι αφότου έχουμε αποστηθίσει κάθε επεισόδιο, κάθε διάλειμμα για διαφημίσεις.
Ή με το αιχμηρό πρόσωπο και τα βασανιστικά, φιλοσοφικά και σαρκικά πάθη του Γουίλεμ Νταφό στον «Τελευταίο Πειρασμό» του Μάρτιν Σκορσέζε, όταν τουλάχιστον το είδαμε, λίγο καιρό αφότου προσπάθησε να βγει στις ελληνικές αίθουσες το 1988, αλλά οι ορθόδοξες οργανώσεις μάς εμπόδιζαν την είσοδο στο σινεμά.
Ή, έστω, με το πιο ανθρώπινο, ρομαντικό του πρόσωπο, όπως τον ενσάρκωσε ο Τζιμ Καβίζελ στα «Πάθη του Χριστού» του Μελ Γκίμπσον το 2004. Ωστόσο, μέσα στην ιστορία του, το σινεμά έχει επιλέξει να παρουσιάσει τον Ιησού Χριστό και με τρόπους μάλλον αντισυμβατικούς, μιλώντας για μια προσωπικότητα που, έτσι κι αλλιώς, κάθε άλλο παρά συμβατική ήταν. Τα παρακάτω οκτώ παραδείγματα δίνουν τροφή για σκέψη και αφορμή για μια επανάληψη στις ταινίες, τις ημέρες των πασχαλινών διακοπών.
■ Ο κατά λάθος / Στο «Life of Brian» («Ενας Προφήτης… μα τι Προφήτης!», Τέρι Τζόουνς, 1979), οι Μόντι Πάιθον δίνουν τη δική τους… υπαρξιακή διάσταση στο Θείο Δράμα. Ο Γκρέιαμ Τσάπμαν είναι το φτωχό αγόρι που μεγάλωσε δίπλα στον Ιησού, χωρίς ποτέ ν’ αποκτήσει το μεγαλείο και τη φήμη του, καταλήγοντας κι εκείνος, ωστόσο, να σηκώσει τον Σταυρό του. Κι όσο ο Μπράιαν βρίσκει το κουράγιο, εσταυρωμένος, να παραδώσει ένα από τα απολαυστικότερα μουσικά νούμερα στην ιστορία του σινεμά, το «Always Look on the Bright Side of Life», δεν μπορούμε παρά να σκεφτόμαστε ότι οι Μόντι Πάιθον είχαν καταλάβει από νωρίς τη Μεγάλη Αλήθεια!
■ Ο μαυροντυμένος ροκ / Στο «Gospel Road» που σκηνοθέτησε το 1973 ο Ρόμπερτ Ελφστρομ, ταινία με σκοπό ν’ αναδείξει το ομότιτλο άλμπουμ, ο Τζόνι Κας εξιστορεί την πορεία του Ιησού με μια φωνή πιο καθηλωτική από τα δώδεκα Ευαγγέλια. Ο ίδιος, με τη χαρακτηριστική μαυροντυμένη φιγούρα του, υποδύεται μια μετενσάρκωση του Χριστού, ενώ η τότε γυναίκα του, η τραγουδίστρια Τζουν Κάρτερ, ενσαρκώνει τη Μαρία Μαγδαληνή. Η ταινία έμεινε στην ιστορία όχι μόνο για τους θαυμαστές της μουσικής του Τζόνι Κας, αλλά και γιατί γυρίστηκε ολόκληρη στο Ισραήλ, πάνω στον Πόλεμο του Γιομ Κιπούρ.
■ Ο ελαφρώς τσιγκούνης / Στην «Τρελή ιστορία του κόσμου» («History of the World: Part I», 1981), ο Μελ Μπρουκς φρόντισε να δώσει στον Ιησού μια πιο… ανθρώπινη διάσταση. Με τον Τζον Χερτ στον ρόλο, ο Χριστός μαζεύει τους Αποστόλους του σ’ ένα πανδοχείο για ένα δείπνο που μπορεί να είναι και… το τελευταίο τους.
Ο Μελ Μπρουκς παίρνει παραγγελία, προσπαθώντας να ξεφορτωθεί το χαλασμένο κρασί του εστιάτορα, ο Ιησούς φροντίζει να διευκρινίσει ότι ο καθένας θα πληρώσει ξεχωριστά κι ένας ζωγράφος της περιοχής, ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι, απαθανατίζει τη συγκέντρωση, βάζοντας όμως όλους τους κυρίους να καθίσουν από τη μια πλευρά του τραπεζιού, για να χωρέσουν καλά στον πίνακά του και να μην τον ταλαιπωρήσουν με την προοπτική της εικόνας. Τα υπόλοιπα είναι Ιστορία.
■ Ο τόσο now / Δεν είναι ο Χοακίν Φίνιξ στη «Μαρία Μαγδαληνή» του Γκαρθ Ντέιβις, αν και πλησιάζει αρκετά τη σημερινή επιθυμία για μια πιο hip, πιο επίκαιρη για τους νέους εικόνα του Ιησού στην οθόνη. Είναι ο… Τζον Λέτζεντ, που ανέλαβε το βάρος να υποδυθεί (τραγουδώντας, φυσικά) τον Χριστό στη νέα παραγωγή τού «Jesus Christ Superstar», που παρουσιάστηκε ζωντανά (με Ηρώδη τον Αλις Κούπερ!) στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, ανήμερα την Πρωταπριλιά και Κυριακή του Πάσχα στην Αμερική, ενώ αναμεταδόθηκε στο NBC και θα συνεχίσει να προβάλλεται στο κανάλι και στην πλατφόρμα του Hulu. Είναι πολύ νωρίς για να έχουμε προσωπική άποψη, αλλά σύμφωνα με τις κριτικές, ο Αφροαμερικανός μουσικός, πάντα πολιτικά ηχηρός, τα κατάφερε περίφημα.
■ Ο ονειρικός / – Είμαστε στ’ αλήθεια εδώ μαζί, ή είναι όνειρο; – Είναι όνειρο. – Δεν σε πιστεύω. – Κανείς δεν με πιστεύει. Στο «Ο Τζόνι πήρε τ’ όπλο του» του 1971, που σκηνοθέτησε ο ίδιος ο Ντόναλντ Τράμπο, βασισμένος στο μνημειώδες αντιπολεμικό μυθιστόρημά του, ο οπλίτης Τζόνι (Τίμοθι Μπότομς) νοσηλεύεται, τραυματισμένος σε μάχη του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου.
Σταδιακά θα συνειδητοποιήσει ότι είναι πλήρως ακρωτηριασμένος, μόνο ένα μυαλό, με μνήμες και σκέψεις, χωρίς καθόλου σώμα ή πρόσωπο. Στα ταξίδια του μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας, θα συναντήσει τον ξυλουργό Ιησού του Ντόναλντ Σάδερλαντ και θα του ζητήσει βοήθεια. Εκείνος δεν θα μπορέσει να τον συντρέξει, κανείς δεν μπορεί ν’ ανατρέψει τη φρίκη του πολέμου. «Είσαι άτυχος» θα του πει. «Καλύτερα ζήσε μέσα στο όνειρό σου».
■ Ο χίπης / Στο «Godspell», το 1973, ο Ντέιβιντ Γκριν παρουσιάζει έναν Ιησού… ηγέτη της εποχής των λουλουδιών – την ίδια στιγμή, άλλωστε, που ένας άλλος Ιησούς, πιο δραματικός και μελωδικός, αυτός του «Jesus Christ Superstar», μεταπηδά από τη σκηνή στη μεγάλη οθόνη. Ο Χριστός που ενσαρκώνει ο Βίκτορ Γκάρμπερ κηρύσσει κι αυτός το μήνυμα της αγάπης, αλλά περισσότερο στο πλαίσιο του κοινόβιου, του LSD, της ταραγμένης Νέας Υόρκης και του μακιγιάζ-καρικατούρα.
■ Ο χειροποίητος / Το «The Miracle Maker» του 2000, που σκηνοθέτησαν μαζί ο Βρετανός Ντέρεκ Χέιζ και ο Ρώσος Στανισλάβ Σοκόλοφ, είναι μια συμβατική εξιστόρηση της πορείας του Ιησού Χριστού, από τα παιδικά του χρόνια ώς την Ανάσταση, με αφηγήτρια ένα μικρό, άρρωστο κορίτσι, την Ταμάρ. Με τη διαφορά ότι ο Χριστός (με τη φωνή του Ρέιφ Φάινς) και όλοι οι ήρωες της ιστορίας είναι ζωγραφισμένοι στο χέρι, μικροσκοπικές κούκλες σε stop-motion animation, με εκφραστικά μάτια, σε μια χάρτινη Γαλιλαία.
■ Ο Κόναν / Στον πρώτο και αυθεντικό «Κόναν τον Βάρβαρο» του 1982, ο Αρνολντ Σβαρτσενέγκερ ως Κόναν περνά τη δική του σταύρωση, σε μια απευθείας αναφορά στην άλλη, την εμβληματική και χριστιανική. Θύμα του Θούσλα Ντουμ, ο Κόναν βασανίζεται με σταύρωση σ’ ένα δέντρο αλλά, ως πολύ μυώδης, αντέχει κι επιβιώνει, σ’ ένα μαρτύριο με εξασφαλισμένο, αυτή τη φορά, happy end.
