Λάτρευα -και λατρεύω- την ποίηση

Βιβλία στο προσκέφαλο: Πολυαγαπημένα, πολυδιαβασμένα, βιβλία που μας διαμόρφωσαν ή μας στήριξαν σε δύσκολες στιγμές. Πρόσωπα της γραφής ξεφυλλίζουν την «αυτοβιογραφική» βιβλιογραφία του

Η γραφή του πολυσχιδούς και χαλκέντερου (και εξακολουθητικά σεμνού) Φιλίππου εν πολλοίς έλκεται από τη μυθιστορηματική βιογραφία και τη νουάρ λογοτεχνία, αλλά και τη μελέτη και τη βιβλιοκριτική (τελευταία στο «Βήμα» σε αστυνομική βιβλιογραφία). Ο Καβάφης, ο Ελύτης, ο Καββαδίας, ο Καζαντζάκης, ο Θεοτόκης, ο Γιάννης Μαρής δεν αποτελούν μόνο κάποια εμβληματικά οδόσημα της λογοτεχνικής του διαδρομής, ταυτόχρονα είναι και αυτοβιογραφικοί καθρέφτες του Κερκυραίου συγγραφέα που νεότατος ταξίδεψε ως μηχανικός σε φορτηγά καράβια.  Ο σημερινός φιλοξενούμενος της στήλης μάς ξεναγεί στη βιβλιοθήκη του και αντικριστά σε καθοριστικές στιγμές της ζωής του, μέσα από βιβλία που εκτείνονται σ’ ένα ευρύ αναγνωστικό φάσμα –σελίδες και μέρες οι οποίες σμιλεύουν από κοινού το πρόσωπο του αναγνώστη που γράφει.

Επιμέλεια: Μισέλ Φαϊς

Τη δεκαετία του ’50, μαθητής του Δημοτικού στην Κέρκυρα, διάβαζα Μικρό Ηρωα, Γκρέκο και Γκαούρ-Ταρζάν.

Την ίδια εποχή ο πατέρας μου διάβαζε τη Μάσκα, οπότε είχε αρχίσει η μύησή μου στα σκληρά αναγνώσματα για μεγάλους.

Ενας από τους αγαπημένους μου ήρωες ήταν ο Ζορό. Ωστόσο διάβαζα και ξένα βιβλία, π.χ. Μιχαήλ Στρογκόφ του Ιούλιου Βερν, Αθλιοι του Ουγκό, Χωρίς οικογένεια του Εκτορα Μαλό. Αυτά είχαν πέσει στα χέρια μου, αυτά διάβαζα, μαζί με το Ρωμαίος και Ιουλιέτα του Σέξπιρ.

Τη δεκαετία του ’60 στην Αθήνα, γνώρισα τον αστυνόμο Μπέκα του Γιάννη Μαρή, αγοράζοντας τα βιβλία τσέπης του οίκου Ατλαντίς-Πεχλιβανίδης. Βιβλίο τσέπης ήταν και το αισθηματικό μυθιστόρημα του Αντρέ Μορουά Αξέχαστα χρόνια.

Στο Γυμνάσιο είχα διαβάσει την Ασκητική του Καζαντζάκη, τα διηγήματα και τα ποιήματα του Πόε, την Πάπισσα Ιωάννα του Ροΐδη, τα Γράμματα σ’ ένα νέο ποιητή του Ρίλκε, τα οποία έλαβα σοβαρά υπόψη μου. Διότι ως μαθητής έγραφα έμμετρα ποιήματα, γραμμένα για κάποια κορίτσια που με συγκινούσαν. Επιπλέον ήμουν οπαδός του Παναθηναϊκού, ομάδα για την οποία έγραφα επίσης ποιήματα. Ενα από αυτά δημοσιεύτηκε το 1962 στο περιοδικό Τριφύλλι –ποιος το θυμάται πια.

Στο τέλος του ’60 κι ενώ ήμουν τακτικός αναγνώστης του περιοδικού των Λαμπράκηδων Η γενιά μας, που το έκλεισε η δικτατορία και τα τεύχη τα πέταξαν οι γονείς μου από φόβο, μπαρκάρισα σε φορτηγά καράβια. Μερικά είχαν βιβλιοθήκες με λεξικά, εγκυκλοπαίδειες και κλασικά βιβλία Ελλήνων και ξένων. Εκεί, σε κάποια εγκυκλοπαίδεια γνώρισα τον Αρθουρ Σοπενάουερ. Ετσι με την πρώτη ευκαιρία έσπευσα ν’ αγοράσω το Αφορισμοί για τη φρόνηση στη ζωή, βιβλίο που με σημάδεψε: το θεωρώ ως το ευαγγέλιό μου κι ας έλεγε μια φίλη με αντιχουντική δράση πως αν πρέπει να διαβάσω φιλοσοφία θα ήταν καλύτερα να επιλέξω τον Μαρξ.

Στις αρχές του ’80, όταν παράτησα τη θάλασσα, άρχισα να μπαινοβγαίνω στα βιβλιοπωλεία, οπότε κατάφερα να σχηματίσω μια μικρή βιβλιοθήκη –προηγουμένως έβαζα τα βιβλία μου σε χαρτόκουτες. Τα πρώτα βιβλία που τοποθέτησα εκεί ήταν αστυνομικά (Κρίστι, Χάμετ, Τσάντλερ) μαζί βεβαίως με τα βιβλία του Καζαντζάκη, του Ντοστογιέφσκι, του Ιούλιου Βερν, του Αρθουρ Σοπενάουερ, και ποικίλες Ιστορίες της Ελλάδας: Κορδάτος, Βουρνάς, Κέδρος.

Λάτρευα -και λατρεύω- την ποίηση. Ο Καβάφης, ο Αναγνωστάκης, ο Καββαδίας, ο Ελύτης, ο Αρης Αλεξάνδρου, με είχαν σημαδέψει. Αναζητώντας επιβεβαίωση είχα πάρει μέρος σε ποιητικούς διαγωνισμούς και μάλιστα με είχαν βραβεύσει –κάπου φυλάω τα σχετικά διπλώματα.

Τη δεκαετία του ’70 άρχισα να αγοράζω παλιά βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες από το Μοναστηράκι. Ετσι απέκτησα μερικά τεύχη του περιοδικού Οικογένεια όπου ο Γιάννης Μαρής είχε δημοσιεύσει σε συνέχειες το Εγκλημα στο Κολωνάκι. Επηρεασμένος από τα αναγνώσματά μου, τη δεκαετία του ’80, έγραψα τα πρώτα μου αστυνομικά μυθιστορήματα και αργότερα δημοσίευσα κείμενα για την αστυνομική λογοτεχνία. Στις αρχές του εικοστού αιώνα άρχισα να ενδιαφέρομαι για τη ζωή και το έργο του Mαρή. Τότε ξεκίνησα να επισκέπτομαι βιβλιοθήκες ερευνώντας έντυπα, κρατώντας σημειώσεις.

Εχω αμέτρητα βιβλία στο σπίτι μου, κάμποσα μου στέλνουν οι εκδότες, άλλα τα αγοράζω. Ομως εκείνα που με κάνουν χαρούμενο, εκείνα που έχουν φωτίσει τον δρόμο μου, είναι όσα απέκτησα στη διάρκεια της μεγάλης αναγνωστικής μου πορείας. Στα ράφια των βιβλιοθηκών μου (ένα δωμάτιο του διαμερίσματός μου, μαζί με τις ντουλάπες για τα ρούχα, είναι βιβλιοστάσιο) ξεχωρίζουν τα βιβλία που αγάπησα ως νέος.

Είναι Η δίκη του Κάφκα, η Βάρδια του Καββαδία, οι Ακυβέρνητες Πολιτείες του Τσίρκα, το Κιβώτιο του Αλεξάνδρου. Μαζί τους βρίσκονται ο Αλέξης Ζορμπάς του Καζαντζάκη, το Υπόγειο του Ντοστογιέφσκι, Ο θάνατος του Αρτέμιο Κρους του Φουέντες, Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας του Μάρκες. Αυτά και άλλα πολλά, μαζί κι η Λυσιστράτη του Αριστοφάνη στην τολμηρή μετάφραση του Κερκυραίου Φώτου Γιοφύλλη, αποτελούν τον ανεκτίμητο θησαυρό μου.

Τελευταίο βιβλίο του Φ. Φιλίππου είναι η μελέτη «Ιστορία της αστυνομικής λογοτεχνίας. Ο Γιάννης Μαρής και οι άλλοι» (Πατάκης, 2018)