Ακολουθώντας ξανά τη μέθοδο «λίγα σε πολλούς»

Ως είθισται τέτοια εποχή, ανακοινώθηκαν οι επιχορηγήσεις από το υπουργείο Πολιτισμού (ΥΠΠΟ) βάσει του προγράμματος «Δημιουργική Ελλάδα – Επιχορηγήσεις Σύγχρονου Πολιτισμού 2025»: για θεατρικές παραγωγές, φεστιβάλ, περιοδείες και θεατρικές εκδηλώσεις δόθηκαν συνολικά 2.000.000 ευρώ –όσα δηλαδή δίνονται περίπου κάθε χρόνο, τα τελευταία χρόνια. Τα οποία φυσικά είναι ελάχιστα, καθώς αναγκαστικά τα περισσότερα μετατρέπονται σε επιδότηση 15.000 ακόμα και 10.000 ευρώ ανά παράσταση/φεστιβάλ/περιοδεία, ενώ κάποια από αυτά φτάνουν τις 25.000, και υπάρχουν μόνο τρεις παραστάσεις που έλαβαν από 35.000 ευρώ: οι «Πηνελόπες» του Θεάτρου Τέχνης σε σκηνοθεσία Μαριάννας Κάλμπαρη, το μεγαλεπήβολο εγχείρημα του Μάνου Καρατζογιάννη (θέατρο Σταθμός) για το ανέβασμα του καζαντζακικού «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» και η παράσταση «Τα χρόνια» από την ομάδα ΠΥΡ (Ιώ Βουλγαράκη, Αργύρης Ξάφης, Δέσποινα Κούρτη - θέατρο Θησείον), τρία σχήματα που έχουν ξεχωρίσει για τις δουλειές τους.

Εκκινώντας συμπερασματικά, θα πούμε εξ αρχής πως η έγκριση αυτών των μικρών ποσών επιχορήγησης με τη μέθοδο «λίγα σε πολλούς» οδηγεί στο φαινόμενο που έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, ειδικά μετά τον κορονοϊό: βλέπουμε δεκάδες έργα να ανεβαίνουν το πολύ για έναν μήνα και πάντως για μικρό αριθμό παραστάσεων, οι οποίες ακόμα κι αν είναι πολύ καλές (και οι περισσότερες είναι) δεν μπορούν να συνεχίσουν γιατί τα χρήματα φτάνουν μετά βίας για αυτό το χρονικό διάστημα, ενώ οι θίασοι δεν μπορούν να πληρώσουν περαιτέρω ούτε το ενοίκιο των θεατρικών σκηνών.

Επιπρόσθετα, παρατηρούμε το φαινόμενο της καθιέρωσης δύο ή τριών μεγάλων θεατρικών παραγωγών, οι οποίοι δεσπόζουν στον χώρο, αναδιαμορφώνοντάς τον (με ό,τι κι αν σημαίνει αυτό), ενώ ιστορικότεροι χώροι/θεατρικές σκηνές που ανεβάζουν καλές παραστάσεις και μεγάλες παραγωγές, όπως για παράδειγμα το Θέατρο του Νέου Κόσμου, αποκλείονται ακόμα και από αυτές τις μικρές επιχορηγήσεις (δεν θα θέλαμε να φανταστούμε καν ότι αυτό μπορεί να ισχύει για μικροπολιτικούς λόγους).

Το σίγουρο είναι ένα: με 10, 15 και 20 χιλιάδες ευρώ ακόμα, είναι πολύ δύσκολο να ανεβάσεις ένα έργο με περισσότερους από δύο ή τρεις ηθοποιούς, για περισσότερο από έναν μήνα, σε ένα θέατρο που να εξασφαλίζει κάποιες βασικές προϋποθέσεις, τόσο για τους καλλιτέχνες όσο και για τους θεατές. Εκτός αν δεν πληρώσεις την ασφάλιση ή δώσεις πολύ λίγα χρήματα στους συντελεστές. Θυμίζουμε ότι το ενοίκιο ενός μικρού θεατρικού χώρου (πολλές φορές και δίχως ταξιθεσία ή/και τεχνικό ήχου) κυμαίνεται μεταξύ 250-400 ευρώ την ημέρα. Βάσει αυτής της κυβερνητικής πολιτικής, το να ανεβάσεις μία παράσταση αξιώσεων είναι πολύ δύσκολο – γίνεται με κόπο και προσωπικά έξοδα τις περισσότερες φορές. Και φυσικά είναι δύσκολο να γίνει η όποια δημόσια κριτική από τον καλλιτεχνικό χώρο, καθώς το αντεπιχείρημα «δεν πήραν χρήματα, γι’ αυτό και κατηγορούν» περιμένει στη γωνία.

Πάντως, το ΥΠΠΟ θεωρεί πως «το πρόγραμμα “Δημιουργική Ελλάδα - Επιχορηγήσεις Σύγχρονου Πολιτισμού 2025” υποστηρίζει έμπρακτα τον Σύγχρονο Πολιτισμό σε όλη τη χώρα, στην κατεύθυνση ενίσχυσης και ανάδειξης αξιόλογων πολιτιστικών εκδηλώσεων, δράσεων και πρωτοβουλιών σε όλους τους τομείς» και η ίδια η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε πως «πάγια πολιτική μας, στο Υπουργείο Πολιτισμού, είναι να στηρίζουμε ουσιαστικά το θέατρο και να βρισκόμαστε δίπλα στους δημιουργούς του. Αυτό πράττουμε, μέσα από το πρόγραμμα “Δημιουργική Ελλάδα”, με επιχορηγήσεις ύψους 2.000.000 ευρώ σε επαγγελματικά σχήματα θεάτρου, για να υλοποιήσουν παραγωγές, φεστιβάλ, περιοδείες και εκδηλώσεις. Μέσω του Μητρώου των Πολιτιστικών Φορέων του Υπουργείου Πολιτισμού κατατίθενται οι υποψηφιότητες, ενώ ανεξάρτητη γνωμοδοτική επιτροπή ειδικών και εμπειρογνωμόνων αξιολογεί και προτείνει τα σχήματα και το ποσόν της επιχορήγησης. Ενισχύουμε έμπρακτα την εξωστρέφεια της ελληνικής θεατρικής δημιουργίας σε ευρύτερα κοινά και εξασφαλίζουμε στους δημιουργούς βέλτιστες συνθήκες για τη διάχυση του έργου και της έμπνευσής τους, καθιστώντας τον Πολιτισμό παράγοντα κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης και διασφαλίζοντας απασχόληση στον δημιουργικό τομέα».

Οσο για τον υφυπουργό Σύγχρονου Πολιτισμού, κ. Φωτήλα, όπως πάντα ήταν πιο λυρικός στα λόγια του: «Το θέατρο μας προσφέρει την ανεξάντλητη χαρά της συλλογικής εμπειρίας: κάθε χειροκρότημα, κάθε ανάσα που μοιραζόμαστε στις σκοτεινές αίθουσες, ενισχύει την αίσθηση του ανήκειν και της κοινότητας. Στους μήνες που έρχονται, όταν ξανασυναντηθούμε στις σκηνές των ελληνικών θεάτρων, ας εισέλθουμε με ανοικτές καρδιές και ανήσυχα πνεύματα. Ας επιτρέψουμε στις παραστάσεις των δημιουργών μας να μας ταξιδέψουν, να μας αφυπνίσουν, να μας κάνουν να ονειρευτούμε και να δράσουμε. Κάθε νέος θεατρικός θίασος, κάθε περιοδεία στην περιφέρεια και στα νησιά, αντανακλά την ποικιλία και τον πλούτο της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».

Συνολικά εξετάστηκαν 249 αιτήματα, που κατετέθησαν εμπρόθεσμα στο Μητρώο Πολιτιστικών Φορέων του ΥΠΠΟ. Και από αυτά, λιγότερο από τα μισά, 113 συγκεκριμένα, έλαβαν επιχορήγηση και 57 από τα τελευταία, μπήκαν και υπό την αιγίδα του ΥΠΠΟ. Οσο για τη Γνωμοδοτική Επιτροπή, αυτή αποτελούνταν από τους: Γιάννη Παπαδάκη-Μετζικώφ (ζωγράφο, σκηνογράφο, ενδυματολόγο), Γαβριέλλα-Πηνελόπη Τριανταφύλλη (διευθύντρια Καλλιτεχνικού Προγραμματισμού & Παραγωγής, Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος), Αμαλία Κοντογιάννη (δόκτορα Θεατρολογίας, προϊσταμένη του Τμήματος Καλλιτεχνικού Εργου και Δραματολογίου του ΚΘΒΕ), δρα Κωνσταντίνο Μπούρα (θεατρολόγο, μεταφρασεολόγο, κριτικό), Γιάννη Μαργαρίτη (σκηνοθέτη), Ανδρέα Σκούρτη (αρχιτέκτονα, σκηνογράφο, αναπληρωτή καθηγητή και διευθυντή του Τμήματος Σκηνογραφίας στη Royal Central School of Speech and Drama - University of London) και Πέγκυ Σταθακοπούλου (ηθοποιό).

Οι επιχορηγούμενοι θίασοι

Παρατηρούμε με ευχαρίστηση πως αρκετά σχήματα που έχουν κάνει αισθητή την παρουσία τους στον χώρο, με ιδιαίτερη δυναμική (ίσως όχι πάντα όλα με πολύ καλές παραστάσεις, αλλά τα περισσότερα φέρνοντας πραγματικά κάτι νέο στον σύγχρονο πολιτισμό) έχουν ενταχθεί στις φετινές επιχορηγήσεις, όπως οι C FOR CIRCUS, LOXODOX, The Young Quill, Passatempo, TheArtes, Sforaris, RMS MATAROA κ.ά. Επιχορηγήθηκαν και θεατρικά σχήματα γνωστών ηθοποιών και σκηνοθετών όπως ο Θανάσης Σαράντος (εταιρεία «Ηθικόν Ακμαιότατον») ή η Δήμητρα Χατούπη («Πάνδημος») κ.ά. Συνολικά, από τους 113 επιχορηγούμενους θιάσους, οι 80 επιχορηγήθηκαν με 15.000, τρεις με 35.000 ευρώ, τέσσερις με 10.000, ένας με 20.000 και οι υπόλοιποι με 25.000 ευρώ.