Διαβάζω στην efsyn.gr άρθρο για τον πόλεμο στην Ουκρανία με τίτλο «Ο Λαβρόφ "έκανε τάληρα" τους ρωσικούς όρους για εκεχειρία». Εννοεί βέβαια ότι τους ανέλυσε, τους εξήγησε, τους εξέθεσε λεπτομερώς – όπως όταν αλλάζουμε ένα χαρτονόμισμα μεγάλης αξίας με ψιλά, που είναι πιο εύχρηστα. Η έκφραση δεν καταγράφεται σε γενικό λεξικό, αλλά είναι οικεία στους περισσότερους. Καμιά φορά λέμε «ταλιράκια». Συχνή είναι στα σόσιαλ η ατάκα: «Το κατάλαβες ή να σου το κάνω ταλιράκια;»
Τάλιρο βέβαια (ή και τάληρο, όπως προτιμά ο συνάδελφος, και παλιότερα τάλληρο) ήταν το νόμισμα των πέντε δραχμών, τότε που είχαμε δραχμή. Τέτοια τάλιρα δεν υπάρχουν πια παρά μόνο στα μουσεία ή ξεχασμένα σε κάποιο συρτάρι μαζί με τις φωτογραφίες από τα ηλιοβασιλέματα του κ. Σκέρτσου. Τώρα έχουμε ευρώ και το χαρτονόμισμα των πέντε ευρώ λέγεται πεντάευρο (προτιμώ αυτή τη γραφή και όχι «πεντάευρω», και το κλίνω). Οι παλιότεροι όμως λέμε τάλιρα και για τα 5 ευρώ και έτσι η λέξη πήρε μια νέα ζωή. Αλλωστε η γλώσσα είναι συντηρητική· ακόμα επιζούν στην ομιλία μας οι παράδες και τα φράγκα.
Η λέξη τάλιρο είναι δάνειο από το ιταλικό tallero ή από το βενετικό talaro, αλλά η ετυμολογία της λέξης μάς πηγαίνει αρκετά βορειότερα. Tal στα γερμανικά είναι η κοιλάδα. Λοιπόν στην κοιλάδα του Αγίου Ιωακείμ, που σήμερα βρίσκεται στην Τσεχία και λέγεται Jachymov αλλά τότε λεγόταν Joachimsthal στα γερμανικά, υπήρχε ασήμι, από το οποίο έκοψαν το 1519 ωραία αστραφτερά ασημένια νομίσματα που τα είπαν Joachimsthaler. Τα νομίσματα αυτά είχαν ως φαίνεται μεγάλο σουξέ και η συγκεκομμένη λέξη thaler περνάει στις άλλες γερμανικές διαλέκτους, ανεβαίνει και στις σκανδιναβικές χώρες, αλλά και κατηφορίζει στην Ιταλία ως tállero, από την οποία την πήραμε και εμείς, τάλιρο, αρχικά για διάφορα ξένα νομίσματα.
Αλλά το thaler συνέχισε τα ταξίδια του και προς Δυσμάς. Πέρασε και στα ολλανδικά ως daler και από εκεί το πήραν οι Εγγλέζοι ως dollar. Μετά τη νίκη της Αμερικάνικης Επανάστασης, το 1786 το dollar καθιερώθηκε ως όνομα του νομίσματος του νεαρού κράτους. Και έτσι «καλώς ήρθε το δολάριο», αλλά εμείς θα επιστρέψουμε στο τάλιρο.
Το τάλιρο χρησιμοποιείται και ως γενικός όρος για το χρήμα, συνήθως στον πληθυντικό. Λέμε για κάποιον πλούσιο ότι «κολυμπάει στα τάλιρα». Και ο Μανώλης ο Τραμπαρίφας έπρεπε να βάλει τη διπλή ταρίφα, διότι «απόψε που υπάρχουνε τα τάλιρα, βρε μάγκες θα οργώσουμε τα Φάληρα». Και βέβαια «ανάθεμα τα τάλαρα» είναι η επωδός στο διήγημα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη «Η τιμή και το χρήμα», που έγινε ταινία από την Τώνια Μαρκετάκη.
Επομένως ακόμα υπάρχουν τάλιρα, παρ' όλο που μια πρόχειρη σφυγμομέτρηση που έκανα στο Τουίτερ δείχνει ότι οι περισσότεροι προτιμούν τον όρο «πεντάευρο». Αλλά επειδή «τάλιρα» σημαίνουν και τα χρήματα γενικώς, το κακό είναι ότι υπάρχουν ακόμα τάλιρα, αλλά τάλιρα δεν υπάρχουν!
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας