Ρεμπέτες, συγγραφείς και σκηνοθέτες για την Τρούμπα

Αφιέρωμα: Τα σοκάκια της Τρούμπας- Μέρος 4o

Η Τρούμπα υπήρξε για πολλά χρόνια «κυψέλη» δημιουργίας για το ρεμπέτικο τραγούδι και πηγή έμπνευσης για συγγραφείς, σκηνοθέτες, λογοτέχνες.

Από την περίοδο του Μεσοπολέμου μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1950 πέρασαν από διάφορα μαγαζιά της συνοικίας τα μεγαλύτερα ονόματα του ρεμπέτικου.

Ο Μάρκος Βαμβακάρης δούλεψε, μετά τον Εμφύλιο, στο μαγαζί του Λινάρη στην παραλία, ο Μιχάλης Γενίτσαρης ανέλαβε ένα μαγαζί στην Τρούμπα και ήταν μαζί του ο Παπαϊωάννου, ο Κερομύτης και ο Πουνέντης, αλλά με αφορμή ένα επεισόδιο με έναν μεθυσμένο Εγγλέζο το έκλεισε η αστυνομία.

Αυτοί και πολλοί άλλοι που πέρασαν από αυτά τα στέκια του Πειραιά τραγούδησαν τους έρωτες, το κυνήγι από την αστυνομία, τις δικές τους ιστορίες, όπως περιγράφει ο Μάρκος Βαμβακάρης στο «Χρόνια μες στην Τρούμπα» ή ο Γιώργος Μητσάκης στο «Κατοχή στην Τρούμπα» κ.ά.

Το εμπόριο του αγοραίου έρωτα στη λογοτεχνία

Η ίδια περιοχή έδωσε δημιουργικά ερεθίσματα και σε συγγραφείς.

Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στον Νίκο Τσιφόρο, που με χρονογραφήματα και βιβλία του έβαλε σε κάθε σπίτι «Τα παιδιά της πιάτσας».

Από τους πιο σύγχρονους η Χρυσηίδα Δημουλίδου στο βιβλίο της «Τα δάκρυα του Θεού» (εκδόσεις Ψυχογιός) περιγράφει την Τρούμπα του ’60 και την ατμόσφαιρα της εποχής, με αναφορές σε ιστορίες γυναικών.

Μια ιστορική «περιήγηση» κάνει ο πειραιώτης Βασίλης Πισιμίσης στο βιβλίο «Βούρλα-Τρούμπα. Μια περιήγηση στο χώρο του υποκόσμου και τη πορνείας του Πειραιά (1840-1968)» (εκδόσεις Τσιαμαντάκη).

Πολλά στοιχεία για την περιοχή και την ανθρωπογεωγραφία της υπάρχουν στο «Εκ Πειραιώς Διαδρομή 1947-1967)» του Διονύση Χαριτόπουλου (εκδόσεις Τόπος) ενώ αξιόλογο είναι και το βιβλίο «Η Τρούμπα» της Σπεράντζας Βρανά.

Κλείνοντας πρέπει να γίνει αναφορά και στο ημιτελές έργο του Καραγάτση το «10», με πολύ παραστατική περιγραφή του Πειραιά της δεκαετίας του 1950.

Ο Β. Αθανασόπουλος γράφοντας για το «10» στο περιοδικό «Νέα Εστία» (τεύχος 1.729, Δεκέμβριος 2000) σημειώνει:

«Στον Πειραιά, τη νύχτα η ζωή αναστρέφεται. Οι πολύκοσμες και βοερές περιοχές της ημέρας -το λιμάνι, η αγορά κι οι ολόγυροι εμπορικοί δρόμοι σχεδόν ερημώνουν. (…) Ενας μονάχα δρόμος, σ’ όλη τη χειμωνιάτικη πολιτεία συνεχίζει τη ζωή της ημέρας, και σε πιο έντονο ρυθμό, η οδός Φίλωνος, όπου έχει συγκεντρωθή όλο το εμπόριο του αγοραίου έρωτα, πρόχειρα πλαισιωμένο με το συμβατικό καμουφλάρισμα του καμπαρέ».

Από το «Ποτέ την Κυριακή» και τα «Κόκκινα φανάρια» στη λογοκρισία

«Κόκκινα φανάρια» (1963) «Κόκκινα φανάρια» (1963) |

Ο κινηματογράφος έδωσε στην Τρούμπα μυθικές διαστάσεις.

Ομως, όταν ήρθε η δικτατορία του 1967, με το υποκριτικό πρόσχημα της υπεράσπισης των... χρηστών ηθών, ξεκίνησε μια προσπάθεια να εξαφανιστεί ακόμα και η λέξη «Τρούμπα»!

Είναι χαρακτηριστικό ότι η κλασική ταινία «Καλώς ήρθε το δολάριο», με τον Γιώργο Κωνσταντίνου στον ρόλο του καθηγητή Αγγλικών σε μπαρ της Τρούμπας, χαρακτηρίστηκε, στις 13 Οκτωβρίου 1967, από την Πρωτοβάθμια Επιτροπή Ελέγχου Κινηματογραφικών Ταινιών «ακατάλληλη για ανηλίκους»!

Η παραγωγός εταιρεία «ΑΝΖΕΡΒΟΣ» έκανε προσφυγή στη Δευτεροβάθμια Επιτροπή, η οποία δέχτηκε να χαρακτηριστεί η ταινία ως «κατάλληλη» με τον απίστευτο όρο ότι θα διαγραφεί η λέξη «Τρούμπα» και όπου χρειάζεται θα αντικατασταθεί «με ετέραν μη κακόηχον»! [Πηγή, Γενικά Αρχεία του Κράτους/ Αταξινόμητα Αρχεία/ ΓΓΤΠ «Αδειες προβολής κινηματογραφικών ταινιών].

Αλλο παράδειγμα αποτελεί η απόφαση, που λήφθηκε το 1973, και απαγόρευσε στην εταιρεία «Μίνως Μάτσας» να κυκλοφορήσει σε δίσκο το «μουσικό τεμάχιο» με τίτλο «Στην Τρούμπα», σε στίχους και μουσική του Γιώργου Μητσάκη! [ΓΑΚ, ο.π.].

Ευτυχώς, πριν από τη δικτατορία του 1967, δεν υπήρχε η ίδια εμμονική δαιμονοποίηση της Τρούμπας και έτσι έμειναν αναλλοίωτες υπέροχες ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου.

Κάποιες απ’ αυτές προβλήθηκαν με μεγάλη επιτυχία και στο εξωτερικό διεκδικώντας ένα Οσκαρ, όπως τα «Κόκκινα φανάρια» (1963), ή ακόμα και κερδίζοντάς το, όπως το «Ποτέ την Κυριακή» (1960) με την αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη, που έκανε παγκοσμίως γνωστό τον Πειραιά με το τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά», σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι. [Το 1961 η ταινία ήταν υποψήφια για 5 Οσκαρ, μεταξύ των οποίων για τον Πρώτο Γυναικείο Ρόλο για τη Μελίνα Μερκούρη (βραβείο το οποίο έχασε από την Ελίζαμπεθ Τέιλορ), για τα ενδύματα για τη Θεώνη Βαχλιώτη-Ολντριτζ αλλά και σεναρίου και σκηνοθεσίας για τον Ζυλ Ντασσέν. Κέρδισε Οσκαρ για τη μουσική του Χατζιδάκι.]

Βέβαια υπήρξαν και άλλες ταινίες που γυρίστηκαν με θεματολογία γύρω από την Τρούμπα.

Από τις πιο γνωστές είναι «Η Αγνή του λιμανιού» (1952), σε σκηνοθεσία-σενάριο Γιώργου Τζαβέλλα, με τους Χατζηαργύρη, Γληνό και Αλεξανδράκη, «Λόλα» (1964), σε σκηνοθεσία Ντ. Δημόπουλου, με τους Καρέζη, Κούρκουλο, Παπαγιαννόπουλο κ.ά., «Κάθαρμα» (ή «Η μαρκησία του λιμανιού») (1963), ασπρόμαυρη ταινία του Κ. Ανδρίτσου, με τους Φούντα, Κοντού, Στρατηγό, «Τρούμπα '67», του Γρηγορίου, με τους Φούντα, Θεοχάρη, Αρβανίτη κ.ά.

Υπήρχαν ταινίες όπως «Το Πεζοδρόμιο» (1962), για την οποία οι διαφημίσεις στις εφημερίδες ανέφεραν ότι παρουσίαζε «αυθεντικές σκηνές της Τρούμπας και των νυχτερινών κέντρων» και πως εμφανιζόταν «η περίφημη Λαίδη Τσιντσιλά σ’ ένα εντυπωσιακό στρήπ-τηζ».

Πραγματικά η «Λαίδη», που ήταν Αυστριακή και είχε πάρει το όνομά της επειδή έκανε το νούμερό της φορώντας μια γούνα από τσιντσιλά, εμφανιζόταν σε κέντρο της Αθήνας («Κοπακαμπάνα») και σύμφωνα με τις εφημερίδες είχε εμφανιστεί σε 10 ταινίες.

Νοταρά 97 και 97Α

Το διώροφο κτίριο έχει κηρυχθεί διατηρητέο. Ομως, αυτό που το έκανε «διάσημο» ήταν ότι «φιλοξένησε» τα γυρίσματα της κινηματογραφικής ταινίας τα «Κόκκινα Φανάρια». Σε αυτή την ταινία είχε κάνει την πρώτη εμφάνισή της η αξέχαστη Βίκυ Μοσχολιού

Το διώροφο κτίριο έχει κηρυχθεί διατηρητέο. Ομως, αυτό που το έκανε «διάσημο» ήταν ότι «φιλοξένησε» τα γυρίσματα της κινηματογραφικής ταινίας τα «Κόκκινα Φανάρια».

Σε αυτή την ταινία είχε κάνει την πρώτη εμφάνισή της η αξέχαστη Βίκυ Μοσχολιού, (φωτ. δεξιά), για να τραγουδήσει, με τη χαρισματική φωνή της.

Νοταρά 115

Στην άκρη δεξιά, όπως βλέπουμε το κτίριο, το μπαρ «Αμβούργο» («Hamburg Bar»), στο μέσο το «Μιλάνο Μπαρ» και αριστερά το κέντρο «Η νύχτα του Πειραιά», με ελληνική λαϊκή μουσική.

Τριώροφο νεοκλασικό. Επίσης, έχει κηρυχθεί διατηρητέο. Στο ισόγειό του λειτουργούσαν, μέχρι τη δεκαετία του 1980, τρία καταστήματα.

Στην άκρη δεξιά, όπως βλέπουμε το κτίριο, το μπαρ «Αμβούργο» («Hamburg Bar»), στο μέσο το «Μιλάνο Μπαρ» και αριστερά το κέντρο «Η νύχτα του Πειραιά», με ελληνική λαϊκή μουσική. Ολο το ισόγειο είναι σχεδόν κατεστραμμένο.

Ο μόνος χώρος που διατηρεί ορισμένα γνωρίσματά του είναι αυτός του «Μιλάνο Μπαρ», όπου διακρίνονται τα χαρακτηριστικά καθίσματα (φωτ. κάτω) με τις ψηλές πλάτες, που κρατούσαν μακριά από τα βλέμματα τον πελάτη και την κοπέλα.

Νοταρά 98

Διώροφο κτίριο, νεοκλασικό. Εχει κηρυχθεί διατηρητέο λόγω των ιδιαίτερων αρχιτεκτονικών χαρακτηριστικών του.

Στο ισόγειο υπάρχει κατάστημα, όπου φαίνεται πως λειτουργούσε κάποιο μπαρ.

Ο όροφος θα χρησιμοποιούνταν είτε ως οικία οικογένειας είτε για τις κοπέλες των καταστημάτων. Διακρίνεται ό,τι έχει απομείνει από την πινακίδα του καταστήματος.

 Δείτε ολόκληρο το αφιέρωμα «Τα σοκάκια της Τρούμπας»

 Το 1ο μέρος: Η ντροπή και το καμάρι του Πειραιά

 Το 2ο μέρος: Από το «καφφέ Σαντάν» στα καμπαρέ

 Το 3ο μέρος: Από τους Γερμανούς κατακτητές στα Αμερικανάκια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας