Μουσικά θεμέλια

«Τραγούδια και χοροί, παραδοσιακοί της Ελλάδας· από τα χρόνια τα αρχαία: του άδειν (άσμα, τραγούδι), του βαλλείν (χορός αντικριστός, από κει ετυμολογικά ο μπάλος και το βαλς), του ορχείσθαι (κυκλικοί και ευθύγραμμοι χοροί της ένωσης)», έγραφα στις 26/6 για «μουσικές που ενώνουν», με αφορμή δύο μουσικοχορευτικές εκδηλώσεις: 11/6 Ηρώδειο, τραγούδια παραδοσιακά του άξονα της Εγνατίας, από την Ηπειρο στη Θράκη, ντόπιας λαλιάς, όχι πάντα ελληνόφωνα, 22-23/6, διήμερο χορευτικό αντάμωμα -14 χορευτικά συγκροτήματα πολιτιστικών συλλόγων Μαγνησίας, 260 χορευτές/χορεύτριες- στον Λαύκο Νοτίου Πηλίου.

Είπα να μείνω και σήμερα στο θέμα. Ισως πιο βαθιά. Στα θεμέλια της μουσικής, του χορού, της παράδοσης, του πολιτισμού μας, σ’ αυτή την αρχαία γειτονιά του κόσμου. Μουσικές και τραγούδια και χοροί και γιορτές και πανηγύρια που ενώνουν το χθες με το σήμερα, το αρχαίο με το σύγχρονο, τους ανθρώπους –προπαντός αυτούς– μεταξύ τους.

Να ανταμώνουν, να σμίγουν, να θυμούνται, γιατί χωρίς αντάμωμα και σμίξιμο και θύμηση είναι σαν να μην υπάρχουμε, σαν να μην υπήρξαμε ποτέ, να μη γεννηθήκαμε από μάνα, πατέρα, θρύλους, μύθους, Ιστορία.

Ηταν κάποτε μια θεά. Αρτεμη την έλεγαν. Τη λάτρευαν σε κείνα τα μέρη. Τη γιόρταζαν. Κι αυτή, ανταποδίδοντας, τη μέρα της γιορτής της έστελνε δώρο στους εορταστές πέντε διαλεχτά της ελάφια, να τα γευτούν και να την υμνήσουν. Μόνο που οι άνθρωποι είμαστε άπληστοι. Μια φορά, δεν άφησαν τα ελάφια να ξαποστάσουν μια σταλιά, να σεβαστούν το δώρο της θεάς.

Τα ’σφαξαν όπως ήταν κουρασμένα, ιδρωμένα. Οργίστηκε η θεά και δεν ξανάστειλε ελάφια στη γιορτή της. Πέρασαν τα χρόνια, άλλαξαν οι καιροί, ήρθαν άλλες θρησκείες. Στη θέση της Αρτεμης ήρθε η Παναγία. Ελάφια κι αυτή στη γιορτή της (στην κοίμησή της, για να το πούμε στα θρησκευτικά τα νεότερα). Πάλι η ανθρώπινη απληστία: κουρασμένα, ιδρωμένα, ταλαιπωρημένα τα πελεκήσανε. Θύμωσε κι η Παναγία και δεν ξανάστειλε.

Οι μύθοι δηλούν. Το ποιοι και τι καταλαβαίνουν από μύθους και παραβολές, άλλο ζήτημα. Στα Τζουμέρκα και στους Μελισσουργούς της Αρτας, παλιό χωριό, σχεδόν χιλιοχρονίτικο, στα 900 υψόμετρο, φαίνεται πως όλο και κάτι καταλαβαίνουν.

Και αυτό το «κάτι» πάνε να το βγάλουν, να το αφηγηθούν, να το ιστορήσουν, να το υψώσουν έως τις μέρες μας από τα χρόνια τα αρχαία μ’ έναν χορό παραδοσιακό ηπειρώτικο. «Πάνδημος κυκλικός ελληνικός χορός, όστις περί την δύσιν του ηλίου –αποσυρομένων των εγχωρίων μουσικών οργάνων– χορεύεται εις βαρύν και βραδύν ρυθμόν, αναδιπλούμενος βαθμηδόν εις δύο ή περισσότερους ελιγμούς· “διπλοκάγκελλο - τριπλοκάγκελλο”…».

«Το Διπλοκάγκελο στους Μελισσουργούς Αρτας, την αετοφωλιά των Τζουμέρκων», Ανδρέας Ρίζος, με τη συνεργασία της Αδελφότητας Μελισσουργιωτών Αθήνας, περιέχει και cd με αυθεντική ηχογράφηση, ηπειρωτικές εκδόσεις Πέτρα.

Τραγουδιέται ομαδικά, χωρίς όργανα. Χορεύεται Δεκαπενταύγουστο, στο μεγάλο αντάμωμα των Μελισσουργιωτών. Διπλώνει και ξαναδιπλώνει (περνάει κάτω από αψίδες χεριών) για αμεσότερη επαφή και ανταλλαγή κρυφών μηνυμάτων, με τα χέρια πλεγμένα όπως τα κάγκελα. Αντρικός χορός που μετά τον πόλεμο πέρασαν και οι γυναίκες: «Τώρα κι ήλιος έγειρε κι ο σταυραετός κουρνιάζει…». Τότε αρχινά το γλέντι…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας