Ενας απρόθυμος ηγέτης

«Ούτε Θεός, ούτε αφέντης». Αυτή τη φράση επαναλαμβάνει ο Καού-τζερ, κοιτώντας από την άκτη του βράχου τη γαλήνια ερημιά που τον περιβάλλει.

Είναι ένας λευκός σαραντάρης που ζει τώρα μια μοναχική ζωή στη Μαγγελανία, το σύμπλεγμα των νησιών που εκτείνεται στα στενά του Μαγγελάνου, στη νότια ακτή της Γης του Πυρός.

Πνεύμα ατίθασο, ονειροπόλος και αναρχικός που πίστεψε στις ουτοπικές ιδέες του Φουριέ, του Σεν Σιμόν και του Προυντόν, χωρίς όμως να καταφύγει στην προπαγάνδα με τη βία των αναρχικών ομάδων του καιρού του, ο Καού-τζερ ρευστοποίησε την περιουσία του και εγκατέλειψε την, σπαρασσόμενη από επαναστάσεις, Ευρώπη του τέλους του 19ου αιώνα, για να βρει καταφύγιο σε μια γη που δεν ανήκει σε κανένα κράτος.

Το παρελθόν αυτού του αυτοεξόριστου παραμένει άγνωστο για τους ιθαγενείς των εδαφών, οι οποίοι τον αποκαλούν Καού-τζερ, μια λέξη που στη γλώσσα τους μεταφράζεται ως φίλος, ευεργέτης.

Γιατί αυτός ο λευκός ήρθε να μοιραστεί τη σκληρή καθημερινότητά τους και να προσφέρει όσες υπηρεσίες μπορούσε με τα ελάχιστα αποθέματα φαρμάκων που κρύβει το ταξιδιωτικό του φαρμακείο.

Ομως η καθημερινότητά του αλλάζει όταν στο ακρωτήριο της νήσου Οστε εξοκέλλει ένα αμερικανικό ιστιοφόρο, το Ιωανάθαν, με επιβάτες εννιακόσιους μετανάστες που εγκατέλειψαν το Σαν Φρανσίσκο για να δοκιμάσουν την τύχη τους σε μια πρώην πορτογαλική κτήση στον κόλπο Λαγκόα της Νότιας Αφρικής.

Οι ναυαγοί, χωρίς πλοίο πια, αποφασίζουν να οικοδομήσουν μια δική τους αποικία στα νησιά και ο Καού-τζερ, χωρίς να το επιθυμεί, γίνεται ο άτυπος διοικητής της.

Και αναγκάζεται να συννενοηθεί με τις αρχές των γειτονικών κρατών για να εξασφαλίσει την επιβίωση της αποικίας και να χρησιμοποιήσει και βία, που τόσο απεχθάνεται, για να προστατεύσει τους νεόκοπους αποίκους αλλά και τους ιθαγενείς από μια εισβολή άπληστων χρυσοθήρων στα νησιά του Πορθμού του Μαγγελάνου.

Ο Ιούλιος Βερν ως πολιτικός στοχαστής

Σε αντίθεση με τα περισσότερα έργα του Γάλλου συγγραφέα, το μυθιστόρημα «Στη Μαγγελανία» δεν αφορά ταξίδια στο φεγγάρι ή στα βάθη της θάλασσας, ούτε πολύπλοκες εφευρέσεις που είχαν συναρπάσει το αναγνωστικό κοινό της εποχής του.

Γράφοντάς το ο Βερν θέλησε να αναμετρηθεί με τις εμπρηστικές ιδέες της εποχής του, που είχαν προκαλέσει εξεγέρσεις σε πολλές ευρωπαικές πρωτεύουσες.

Είναι το πιο ξεκάθαρα πολιτικό του βιβλίο, το ολοκλήρωσε το 1897 και δεν εκδόθηκε ποτέ όσο ζούσε.

ΙΟΥΛΙΟΣ ΒΕΡΝ  «Στη Μαγγελανία»  Εκδόσεις Στάσει Εκπίπτοντες  Μετάφραση: Χρήστος Γεμελιάρης  Απρίλιος 2017  Σελ. 296
Ο γιος του Μισέλ το ξανάγραψε και το κυκλοφόρησε το 1909 με τίτλο «Οι ναυαγοί του Ιωνάθαν». Και παρέμεινε ως ένα από τα λιγότερο γνωστά έργα του, ώσπου το 1977 ο ακαταπόνητος μελετητής του έργου του Πιέρο Γκοντόλο ντε λα Ρίβα ανακάλυψε το αρχικό χειρόγραφο και εξέδωσε το αληθινό μυθιστόρημα (Ιούλιος Βερν «Στη Μαγγελανία», Εκδόσεις Στάσει Εκπίπτοντες/ Μετάφραση: Χρήστος Γεμελιάρης/ Απρίλιος 2017/ Σελ. 296).

Οι προθέσεις του Βερν ήταν ξεκάθαρες. Επιθυμούσε να αποδείξει μέσα από την ιστορία του Καού-τζερ, πως η πραγματικότητα συνθλίβει τις ουτοπικές αντιλήψεις.

Μπορεί οι διάφοροι σχολιαστές του έργου του να βρίσκουν αναρχικές ιδέες σε ήρωες όπως ο Κάπτεν Νέμο στις «20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα», αλλά ο Βερν είχε πάντα συντηρητικές πολιτικές θέσεις.

Και καθώς είχε ζήσει από κοντά την άνοδο και τη συντριβή της Κομμούνας του Παρισιού, είχε γίνει μαρτυρας της ματαιότητας τέτοιων επαναστατικών προσπαθειών.

Ομως ήταν και ένας εξαιρετικός γνώστης της ανθρώπινης φύσης, Οπότε στο μυθιστόρημά του εκτυλίσσεται η διαμάχη ενός ακέραιου ανθρώπου ανάμεσα στον ιδεαλισμό και την αδυσώπητη πραγματικότητα.

Ο Καού-τζερ είναι ένας αναρχικός και έχει επιλέξει να ζει σε μια λωρίδα γης απαλλαγμένη από την κρατική εξουσία, την εκμετάλλευση και το χρήμα όπως αρμόζει στις ιδέες του.

Ομως η έλευση των νεοφερμένων αποίκων, η προσπάθεια της Χιλής να προσεταιριστεί τα ορφανά εδάφη στα νότια της επικράτειάς της αλλά και ο πυρετός του χρυσού, που θα φτάσει ώς εκεί, θα γκρεμίσουν τις ψευδαισθήσεις του.

Ετσι θα μεταμορφωθεί σε έναν σκληροτράχηλο αλλά δίκαιο ηγέτη των απομονωμένων νησιών, θα διαπραγματευτεί με τις κρατικές αρχές και θα εξασφαλίσει την τάξη και την αρμονική ζωή στις κοινότητες.

Και κάπου στο τέλος θα αναρωτηθεί και για την αληθινή αξία των ουτοπικών θεωριών που πίστεψε στη νεότητά του.

*Δημοσιογράφος

Επιμέλεια: Γιώργος Σταματόπουλος

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ