Ο Μητσοτάκης μπροστά στον καθρέφτη Ορμπαν

Στις 5 Ιουλίου 2018 στη Βουλή με αφορμή την εθνικιστική στάση της Ν.Δ. στο θέμα της Συμφωνίας των Πρεσπών ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας έλεγε στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης πως πολλά διεθνή ΜΜΕ τον αποκαλούσαν Ορμπαν της Ελλάδας.

Ο Μητσοτάκης τού απάντησε: «Ναι, αλλά ο Ορμπαν πήρε 49%». Η επταετία διακυβέρνησης του τελευταίου απέδειξε ότι εννοούσε πραγματικά όσα είχε πει εκείνη την ημέρα. Ο άνθρωπος που ξεκίνησε με τη φιλοδοξία να γίνει Μακρόν κατέληξε Ορμπαν αποκαλώντας τους πολιτικούς του αντιπάλους προδότες. Ο ίδιος βέβαια, υιοθετώντας έναν «διπλό λόγο» εντός και εκτός συνόρων, συνηγόρησε στην οριστική αποπομπή του Fidesz από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα το 2021.

Την περασμένη Κυριακή μετά την εκλογική συντριβή του καθεστώτος στην Ουγγαρία ο Ελληνας πρωθυπουργός σε μια ειρωνεία της Ιστορίας πανηγύρισε μιλώντας για «μεγάλη βραδιά για την Ευρώπη».

Για 16 χρόνια ο Ορμπαν οικοδόμησε ένα καθεστώς που, χωρίς να καταργεί τυπικά τους θεσμούς, τους απονεύρωνε στην πράξη. Συγκέντρωση εξουσιών στο πρωθυπουργικό γραφείο, ασφυκτικός έλεγχος στα ΜΜΕ μέσω φίλιων επιχειρηματικών σχημάτων, συστηματική πίεση στη Δικαιοσύνη, αποδυνάμωση των ανεξάρτητων αρχών, επίθεση στις ΜΚΟ και στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες σε ένα μοντέλο «ανελεύθερης δημοκρατίας». Το πολιτικό αυτό οπλοστάσιο τον κράτησε για πολύ στην εξουσία, αλλά τελικά δεν τον έσωσε. Η πιεσμένη ουγγρική οικονομία, η κόπωση της εξουσίας, η εκτεταμένη διαφθορά μαζί με τη δυναμική αντίδραση των νέων ψηφοφόρων τον αποκαθήλωσε, έστω και αργά.

Στην Ελλάδα η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επανειλημμένα βρεθεί στο επίκεντρο διεθνών εκθέσεων και ευρωπαϊκών παρατηρήσεων για το κράτος δικαίου. Από το μέγα σκάνδαλο των υποκλοπών, την απόπειρα συγκάλυψης του εγκλήματος των Τεμπών, τα βοσκοτόπια του ΟΠΕΚΕΠΕ, την αντιμεταναστευτική θανατοπολιτική στην Ελλάδα των «λαθρομεταναστών», όπως τους αποκαλούν ακόμα και υπουργοί της κυβέρνησης, των αναρίθμητων pushbacks μέχρι τις επιθέσεις στις ΜΚΟ ή τις παρεμβάσεις στη λειτουργία της ΑΔΑΕ το μοτίβο είναι επαναλαμβανόμενο. Οι θεσμοί δεν καταλύονται, αλλά πιέζονται, μετατοπίζονται, χειραγωγούνται, ερμηνεύονται «ευέλικτα». Στις 7 Φεβρουαρίου 2024 το Ευρωκοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα-καταδίκη για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα του Μητσοτάκη. Παράλληλα η εικόνα της χώρας ως προς την ελευθερία του Τύπου παραμένει προβληματική. Οι εκθέσεις των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα καταγράφουν σταθερά χαμηλές επιδόσεις, ενώ η υπερσυγκέντρωση των μέσων ενημέρωσης σε λίγα επιχειρηματικά κέντρα, σε συνδυασμό με την κρατική διαφήμιση και τις λίστες τύπου «Πέτσα», δημιουργούν ένα περιβάλλον ελεγχόμενης ενημέρωσης. Οχι ταυτόσημο με της Ουγγαρίας, αλλά ανησυχητικά συγγενές. Κάποια στιγμή ο Ορμπαν είχε βγει στα περίπτερα της Βουδαπέστης και έδειχνε εφημερίδες που του ασκούσαν κριτική, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει ελευθερία του Τύπου. Αυτό ακριβώς έκανε και ο κ. Μητσοτάκης στο Ευρωκοινοβούλιο.

Δεν μπορούν προφανώς να εξαχθούν ασφαλή και άμεσα συμπεράσματα από την ήττα Ορμπαν σε σχέση με το τι θα επακολουθήσει στην Ελλάδα. Τυπικά η Ελλάδα δεν είναι Ουγγαρία. Η Ουγγαρία δείχνει όμως ότι ακόμα και ένα καλοκουρδισμένο καθεστώς εξουσίας με ισχυρούς συμμάχους (Τραμπ, Πούτιν, Νετανιάχου) μπορεί να ηττηθεί όταν η κοινωνία παύει να πείθεται.

Αραγε ο Κυριάκος Μητσοτάκης δικαιούται να πανηγυρίζει για την πτώση του Ορμπαν;

Η ένοχη σιωπή της Ευρώπης που συγκαλύπτει τις αλήθειες

Δημήτρης Χριστόπουλος, Καθηγητής Πολιτειολογίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου

Η απάντηση είναι «ναι, δικαιούται», αν κριτήριο είναι ότι ο Κ. Μητσοτάκης είναι ένας από τους υποδειγματικούς yes men της Ε.Ε., ενώ ο Ορμπαν ήταν το μαύρο πρόβατο. Υπό την έννοια αυτή οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες πανηγυρίζουν για τη μη εκλογή του Ορμπαν, και ο Ελληνας πρωθυπουργός μαζί. Ο Κ. Μητσοτάκης δεν κινδυνεύει να βρεθεί στην ομάδα των υποψηφίων να διαδεχτούν τον Ορμπαν στη θέση των αντι-ευρωπαϊστών ανυπάκουων «λαϊκιστών».

Οι πρωθυπουργοί της Σλοβακίας, της Τσεχίας, της Σλοβενίας και της Βουλγαρίας είναι οι νέοι «κακοί». Αν όμως κριτήριο δεν είναι το αν κάποιος λέει πάντα «ναι» στην Ε.Ε. αλλά αν ακολουθεί επί της ουσίας μια ανελεύθερη πορεία, τότε ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει λόγους να ανησυχεί. Το «επιτελικό» του κράτος, η απευθείας υπαγωγή σε αυτόν των μυστικών υπηρεσιών και της κρατικής ενημέρωσης, η ατροφία των μηχανισμών λογοδοσίας, η ουδετεροποίηση των ανεξαρτήτων αρχών, το έλλειμμα πλουραλισμού στην ενημέρωση, ο καχεκτικός ως ανύπαρκτος κοινοβουλευτικός έλεγχος και η χειραγώγηση της Δικαιοσύνης, αποτελούν υποδειγματική εφαρμογή πολλών από τα συμπτώματα της πορείας της Ουγγαρίας με αποτέλεσμα η Ελλάδα πλέον να μπορεί να θεωρηθεί μια Ουγγαρία του Ευρωπαϊκού Νότου. Η Ε.Ε. όμως σιωπά γιατί η ελληνική κυβέρνηση είναι υποδειγματικά πειθήνια απέναντί της. Η ευρωπαϊκή σιωπή απέναντι στις θεσμικές θηριωδίες που έχει διαπράξει η κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι το αντίτιμο της δική της υποτακτικότητας απέναντι στους κυνικούς ευρωπαϊκούς θεσμούς. Αν ο Μητσοτάκης είχε λόγο αντίστοιχο με του Ορμπαν απέναντι στην Ε.Ε., τότε θα βλέπατε τους ευρωπαϊκούς θεσμούς λαλίστατους για υποκλοπές και όλα τα σκάνδαλα. Τώρα όμως, σιωπή. Αυτή είναι η Ε.Ε. των ημερών μας.

Τα δύο ημισφαίρια… που χαίρονται αλλά και φοβούνται

Κωστής Παπαϊωάννου, Διευθυντής Σημείου για τη Μελέτη και Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς

Το φιλελεύθερο ημισφαίριο του κ. Μητσοτάκη δικαιούται να πανηγυρίζει: ο «ταραχοποιός» Ορμπαν αποτελούσε κραυγαλέα παραφωνία στην ορθοφωνία των Βρυξελλών. Ο ακατέργαστος εθνικιστικός λαϊκισμός, η φιλορωσική στάση, η μειοψηφική αντίδρασή του σε σειρά θεμάτων τον κατέστησαν κύριο «παράγοντα τριβής». Αρα, με γνώμονα την ευθυγράμμιση στην κυρίαρχη ευρωπαϊκή οικονομική και γεωπολιτική προσέγγιση, της οποίας ο κ. Μητσοτάκης είναι δογματικά ακόλουθος, η ήττα του Ορμπαν αποτελεί λόγο πανηγυρισμού. Εκεί μπορεί ο Ελληνας πρωθυπουργός να μιλά για «μεγάλη βραδιά για την Ουγγαρία και την Ευρώπη» και να θριαμβολογεί για νίκη του ορθολογισμού και του ευρωπαϊκού κράτους δικαίου.

Τι γίνεται όμως με το άλλο ημισφαίριο; Αυτό που έχει αγκαλιάσει πολλές πρακτικές του Ορμπαν; Το σύστημα εξουσίας που οικοδομήθηκε στην Ουγγαρία με έλεγχο σε Δικαιοσύνη, θεσμούς, μέσα ενημέρωσης, Πανεπιστήμια, διοικητικούς μηχανισμούς και επιθετικότητα απέναντι σε κάθε αξίωση λογοδοσίας δεν είναι καθόλου ξένο στον κ. Μητσοτάκη.

Χωρίς να είναι η Ελλάδα Ουγγαρία, εντούτοις στο βάθος αχνοφαίνεται η ανελεύθερη δημοκρατία: το κράτος δικαίου δοκιμάζεται σφόδρα επί πρωθυπουργίας Μητσοτάκη και η χώρα βρίσκεται στο μικροσκόπιο ευρωπαϊκών μηχανισμών ελέγχου. Εχει και εδώ επιλεγεί η εργαλειακή αναγωγή του μεταναστευτικού σε πολιτικό όπλο και η στοχοποίηση όσων αποκαλύπτουν σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων του ανθρώπου. Εξάλλου η κυβέρνηση Μητσοτάκη περιλαμβάνει ένθερμους οπαδούς του Ορμπαν, ακόμα κι αν τώρα σφυρίζουν αδιάφορα.

Ο πρωθυπουργός προσπαθεί να σώσει την τελευταία στιγμή τα προσχήματα

Μαριλένα Κοππά, Καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής, κοσμήτορας της Σχολής Διεθνών Σπουδών, Επικοινωνίας και Πολιτισμού, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Οταν πριν από χρόνια είχε γραφεί ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης διολισθαίνει στον ορμπανισμό, πολλοί μίλησαν για υπερβολές και τοξικότητα. Σήμερα ζούμε στο βασίλειο της συγκάλυψης: με τις παρακολουθήσεις, ακόμα και υπουργών και του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ, να μην έχουν εξιχνιαστεί και να μην έχουν αναληφθεί πολιτικές ευθύνες, με την τραγωδία των Τεμπών να επικρέμαται ως ένα έγκλημα χωρίς κάθαρση, με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και πολλά άλλα να σκιάζουν τη δημοκρατία η διολίσθηση στον αυταρχισμό έχει πλέον συντελεστεί.

Ο πρωθυπουργός ακολουθεί ακριβώς τη μεθοδολογία του πρώην συναδέλφου του: ασφυκτικός έλεγχος των ΜΜΕ, έλεγχος της Δικαιοσύνης προς όφελος του ίδιου και της παράταξής του, κατασκευή εξωτερικού εχθρού με ακραίες θέσεις στο μεταναστευτικό, αλλά και κατάλυση κάθε αυτονομίας των κοινοβουλευτικών θεσμών.

Αν λοιπόν στα εσωτερικά υπάρχει αφωνία από πλευράς της Αθήνας, έμφαση δίνεται τεχνηέντως στην εξωτερική πολιτική όπου, με την πτώση του Ορμπαν, Ρωσία και Κίνα έχασαν τον βασικότερο σύμμαχό τους στην Ε.Ε., έναν σύμμαχο που μπορούσε να μπλοκάρει σημαντικές πολιτικές αποφάσεις. Βέβαια Μητσοτάκης και Ορμπαν ταυτίστηκαν στην άκριτη υποστήριξη στον Τραμπ. Αλλά ο Ελληνας πρωθυπουργός επιχειρεί να διασώσει τα τελευταία ψήγματα αξιοπιστίας με το να στηρίζει τις κεντρικές ευρωπαϊκές επιλογές, ακόμη και αν ντροπιαστικά σιωπά σε άδικους πολέμους. Ο Μητσοτάκης πανηγυρίζει για την αλλαγή στην Ουγγαρία επιχειρώντας να γίνει αρεστός στους εταίρους στην Ε.Ε. Το ερώτημα είναι ποιος τον πιστεύει πλέον…

Γιατί ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι πρωθυπουργός «παντός καιρού»

Δημήτρης Καλτσώνης, Καθηγητής Θεωρίας Κράτους και Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Νομίζω πως ο Κ. Μητσοτάκης επιχαίρει για την ήττα του Ορμπαν γιατί είναι «παντός καιρού». Δηλώνει δεξιός, έχει στην κυβέρνηση ακροδεξιούς που δίνουν τον τόνο, σπανιότερα υποδύεται τον κεντροδεξιό. Αρα, όπως παλαιότερα με δήλωση στη Βουλή έκφραζε τον θαυμασμό του για τον Ορμπαν, έτσι τώρα μπορεί να πανηγυρίζει την ήττα του. Στην οικονομική πολιτική ταυτιζόταν με τον Ορμπαν με επιλογές αναδιανομής του πλούτου σε όφελος της ολιγαρχίας και σε βάρος των εργαζομένων, πλιάτσικου σε βάρος του Δημοσίου αλλά σε όφελος των μεγάλων τρωκτικών του ιδιωτικού τομέα.

Ταυτιζόταν μαζί του στη θεώρηση της δημοκρατίας. Ο Ελληνας πρωθυπουργός διορίζει και ελέγχει την ηγεσία της Δικαιοσύνης, ελέγχει τα κρατικά μέσα ενημέρωσης και σε συνεργασία με συγκεκριμένους ολιγάρχες μεγάλο τμήμα των ιδιωτικών μέσων ενημέρωσης. Απαγορεύει ενίοτε τις διαδηλώσεις, καταρρακώνει το κράτος δικαίου, ελέγχεται για διαφθορά, όπως ο Ορμπαν.

Στην εξωτερική πολιτική ο Κ. Μητσοτάκης είναι εταίρος του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., στρατηγικός σύμμαχος του γενοκτόνου Νετανιάχου, στηρίζει τον πόλεμο στο Ιράν, όπως με αποχρώσεις ο Ορμπαν. Τελικά όμως ο Κ. Μητσοτάκης θα τα πάει καλά και με τον νεοεκλεγέντα Π. Μάγκιαρ (όπως άλλωστε και η κυβέρνηση Τραμπ), αφού οι διαφορές με τον Ορμπαν είναι μικρές και στην πράξη ίσως αποδειχτούν ακόμα μικρότερες.

14+1 επείγουσες μεταρρυθμίσεις

Οι κορυφαίοι τομείς στους οποίους η κυβέρνηση Μάγκιαρ θα πρέπει να αναλάβει άμεση δράση, σύμφωνα με το ουγγρικό EUrologus ζητούν οι Ούγγροι

Αν η νέα ουγγρική κυβέρνηση επιθυμεί πραγματικά να επαναφέρει την Ουγγαρία στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, μια αλλαγή στη ρητορική και μερικές καλές ευκαιρίες για φωτογραφίες στις Βρυξέλλες σίγουρα δεν θα αρκέσουν.

Παραθέτουμε τη λίστα των δεκαπέντε πιο επείγοντων καθηκόντων/επειγουσών μεταρρυθμίσεων που περιμένουν το δεξιό κόμμα Tisza του Πέτερ Μάγκιαρ, σύμφωνα με το ουγγρικό EUrologus (δημοσιογραφικό εταίρο της «Εφ.Συν.»), εάν μετά από μιάμιση δεκαετία η Ουγγαρία θέλει πραγματικά να ομαλοποιήσει τις σχέσεις της με τις 27 χώρες και με τις Βρυξέλλες.

Ορισμένα από αυτά τα σημεία θα μπορούσαν να αφορούν και την Ελλάδα της διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη.

1. Η Ουγγαρία πρέπει να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Η Ουγγαρία δεν έχει ακόμη προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, παρ’ όλο που εδώ και χρόνια η Ε.Ε. εκφράζει τακτικά σοβαρές αντιρρήσεις σχετικά με την προστασία των κονδυλίων της, τη διαφθορά και το σύστημα δημόσιων συμβάσεων. Η προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν θα έλυνε από μόνη της όλα τα προβλήματα, αλλά θα έδειχνε αμέσως ότι η νέα κυβέρνηση είναι έτοιμη να αποδεχτεί την κοινή ευρωπαϊκή εποπτεία των προτύπων.

2. Πρέπει να πληρούνται οι όροι του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), συμπεριλαμβανομένων των 27 «υπερ-ορόσημων» που έχουν καθοριστεί στα έγγραφα της Ε.Ε.

Μετά την αναθεώρηση του τέλους του 2023 το ποσό που διατίθεται στην Ουγγαρία από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ανέρχεται σε 10,4 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 6,5 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 3,9 δισ. ευρώ σε δάνεια Ωστόσο η ουσιαστική εκταμίευση αυτών των χρημάτων εξακολουθεί να εμποδίζεται από τους όρους που αφορούν το κράτος δικαίου. Χωρίς την εκπλήρωσή τους δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική πρόοδος, ούτε και χρήματα. Ο χρόνος επίσης εξαντλείται: τα κεφάλαια του RRF μπορούν κατ’ αρχήν να χρησιμοποιηθούν μέχρι το τέλος του 2026, πράγμα που σημαίνει ότι η νέα κυβέρνηση θα έχει λίγους μήνες στη διάθεσή της.

3. Aποδέσμευση των κονδυλίων συνοχής που έχουν παγώσει από τον Δεκέμβριο του 2022

Στις 12 Δεκεμβρίου 2022 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης αποφάσισε, στο πλαίσιο του μηχανισμού αιρεσιμότητας για το κράτος δικαίου, να αναστείλει το 55% των δεσμεύσεων στο πλαίσιο τριών ουγγρικών επιχειρησιακών προγραμμάτων, ύψους περίπου 6,3 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μία από τις σοβαρότερες οικονομικές προειδοποιήσεις που έχει επιβάλει ποτέ η Ε.Ε. σε κράτος-μέλος. Η ανάκτηση των χρημάτων δεν θα απαιτήσει πολιτικές χειρονομίες, αλλά διαρθρωτικές αλλαγές. Η απόφαση της Ε.Ε. βασίστηκε σε προβλήματα σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις, τις συγκρούσεις συμφερόντων, τα μέτρα καταπολέμησης της διαφθοράς και την αποτελεσματικότητα της ποινικής δίωξης.

4. Αποκατάσταση της πλήρους πρόσβασης στη χρηματοδότηση της έρευνας στο πλαίσιο του Horizon Europe

Το Horizon Europe είναι το πρόγραμμα-πλαίσιο της Ε.Ε. για την έρευνα και την καινοτομία με συνολικό προϋπολογισμό 93,5 δισεκατομμυρίων ευρώ (2021-2027). Το γεγονός ότι τα ουγγρικά Πανεπιστήμια, τα ερευνητικά ιδρύματα και οι επιχειρήσεις που εστιάζουν στην καινοτομία αποκλείονται εν μέρει από αυτό δεν αποτελεί μόνο οικονομική απώλεια, αλλά και σοβαρό μειονέκτημα όσον αφορά το κύρος και την ανταγωνιστικότητα.

5. Αποκατάσταση του προγράμματος Erasmus

Ο συνολικός προϋπολογισμός του Erasmus+ για την περίοδο 2021–2027 ανέρχεται σε 26,2 έως 26,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Λόγω θεμάτων που σχετίζονται με σύγκρουση συμφερόντων η Επιτροπή, κατόπιν της απόφασης του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2022, απαγόρευσε τη σύναψη νέων νομικών δεσμεύσεων με τα επηρεαζόμενα ιδρύματα. Η νέα κυβέρνηση θα μπορούσε να σημειώσει ουσιαστική πρόοδο σε αυτό μόνο εάν ήταν διατεθειμένη να αντιμετωπίσει τόσο τους κανόνες περί σύγκρουσης συμφερόντων όσο και το ζήτημα της θεσμικής αυτονομίας των Πανεπιστημίων.

6. Aποκατάσταση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και μακροπρόθεσμη διασφάλισή της

Στα μάτια της Ε.Ε. οι διαμάχες γύρω από το ουγγρικό δικαστικό σύστημα δεν αποτελούν πλέον αφηρημένες συζητήσεις συνταγματικού δικαίου, αλλά ζητήματα που επηρεάζουν την ασφάλεια του προϋπολογισμού της και της κοινής έννομης τάξης. Η έκθεση της Επιτροπής για το κράτος δικαίου του 2025 αναγνωρίζει μερική πρόοδο, αλλά εξακολουθεί να θεωρεί τις ανησυχίες σχετικά με τη δικαστική ανεξαρτησία ως προβληματικές και μακριά από την επίλυση.

7. Απαιτείται μια πραγματική στροφή στην καταπολέμηση της διαφθοράς και όχι θεσμοί-βιτρίνα

Σε αντίθεση με την ψευδή ρητορική της κυβέρνησης Ορμπαν, η Ε.Ε. δεν παρακρατεί χρήματα από την Ουγγαρία επειδή αντιπαθεί πολιτικά την ουγγρική κυβέρνηση. Το κάνει επειδή διαπιστώνει συστημικούς κινδύνους διαφθοράς. Η απόφαση του Συμβουλίου του 2022 και οι επακόλουθες εκθέσεις για το κράτος δικαίου αναφέρονται επανειλημμένα σε ελλείψεις στις δημόσιες συμβάσεις, σε συγκρούσεις συμφερόντων, στη δράση της Εισαγγελίας και στην προστασία του προϋπολογισμού της Ε.Ε.

8. Τάξη και διαφάνεια για τις δημόσιες συμβάσεις

Οι δημόσιες συμβάσεις αποτελούν ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα στη διαμάχη μεταξύ Ουγγαρίας και Ε.Ε. Στην αιτιολογία της αναστολής των 6,3 δισ. ευρώ το Συμβούλιο αναφέρθηκε συγκεκριμένα σε προβλήματα στο σύστημα των δημόσιων συμβάσεων, στην επιβολή της καταπολέμησης της διαφθοράς και στην αποτελεσματικότητα της ποινικής δίωξης. Η νέα κυβέρνηση μπορεί να είναι αξιόπιστη σε αυτόν τον τομέα μόνο εάν αυξήσει τον ανταγωνισμό όχι μόνο στις δημοπρασίες που χρηματοδοτούνται από κονδύλια της Ε.Ε., αλλά και σε εκείνες που χρηματοδοτούνται από εγχώριους πόρους, και καταστήσει τις κρατικές προμήθειες πιο διαφανείς.

9. Αποκατάσταση του πλουραλισμού των ΜΜΕ και της θεσμικής ανεξαρτησίας του Τύπου

Η κριτική της Ε.Ε. στον τομέα αυτό αφορά πολύ συγκεκριμένα διαρθρωτικά προβλήματα: τη συγκέντρωση της αγοράς των μέσων ενημέρωσης, το πολιτικά στρεβλωμένο σύστημα της κρατικής διαφήμισης, την ακραία εξάρτηση των δημόσιων μέσων ενημέρωσης από την κυβέρνηση, τις ελλείψεις στην ανεξαρτησία των ρυθμιστικών φορέων και την ανεπαρκή διαφάνεια όσον αφορά την ιδιοκτησία. Σύμφωνα με τον παρατηρητήριο Media Pluralism Monitor 2025, η Ουγγαρία είναι χώρα υψηλού κινδύνου με συνολική βαθμολογία κινδύνου 74%.

10. Εφαρμογή του χρονοδιαγράμματος της Ε.Ε. για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικής ενέργειας

Η Ουγγαρία είναι απίθανο να επιστρέψει στο mainstream της Ε.Ε. όσο συνεχίζει να ζητά εξαιρετική μεταχείριση για τον εαυτό της σε αυτόν τον τομέα. Η στρατηγική ενεργειακή αυτονομία της Ουγγαρίας δεν μπορεί να γίνει πραγματικότητα χωρίς την αύξηση της αυτάρκειας, τη στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τη διαφοροποίηση των πηγών εισαγωγής και τη ριζική μείωση της εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια. Αυτό περιλαμβάνει την άμεση ακύρωση της ρωσικής χρηματοδότησης και της κατασκευής του έργου επέκτασης του πυρηνικού σταθμού Paks II.

11. Αποκατάσταση του ρόλου και της θέσης των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών

Σύμφωνα με την Επιτροπή, το λειτουργικό περιβάλλον για τις οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών επιδεινώνεται διαρκώς. Στα μάτια της Ε.Ε. αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, διότι το κράτος δικαίου δεν αποτελείται μόνο από δικαστήρια και υπουργεία, αλλά και από εκείνους τους ανεξάρτητους φορείς που είναι σε θέση να ελέγχουν λεπτομερώς την εξουσία.

12. Διαφάνεια στη χρηματοδότηση των κομμάτων και των προεκλογικών εκστρατειών

Η έκθεση της Επιτροπής για το 2025 για την Ουγγαρία επισημαίνει ελλείψεις στη διαφάνεια της χρηματοδότησης των κομμάτων και των προεκλογικών εκστρατειών. H νέα κυβέρνηση θα πρέπει να παρουσιάσει σαφείς, επαληθεύσιμους και εφαρμόσιμους κανόνες.

13. Aποκατάσταση της αυτονομίας των Πανεπιστημίων και των δημόσιων ιδρυμάτων

Η Ευρωπαϊκή Ενωση Πανεπιστημίων προειδοποίησε συγκεκριμένα ότι η υπονόμευση της πανεπιστημιακής αυτονομίας από την κυβέρνηση Ορμπαν θα βλάψει μακροπρόθεσμα τόσο τις επιδόσεις των ιδρυμάτων όσο και τη διεθνή φήμη τους. Επομένως εάν η νέα κυβέρνηση επιθυμεί πραγματικά να επανασυνδέσει την Ουγγαρία με το ευρωπαϊκό στάτους και σε αυτό το σημείο θα χρειαστεί όχι επιφανειακές προσαρμογές, αλλά μια γνήσια διαρθρωτική διόρθωση.

14. Δημιουργία ενός πιο «προβλέψιμου» και αποτελεσματικού κράτους

Το λιγότερο εντυπωσιακό σημείο, αλλά ένα από τα πιο σημαντικά. Η βαθύτερη αντίρρηση της Ε.Ε., όπως φαίνεται στις εκθέσεις της, έναντι της Ουγγαρίας αφορά κυρίως τον τρόπο λειτουργίας του κράτους: επιταχυνόμενη νομοθετική διαδικασία, τυπική ή ανύπαρκτη δημόσια διαβούλευση, συγκεντρωτική λήψη αποφάσεων και απρόβλεπτες αλλαγές στους κανόνες. Η Ουγγαρία δεν μπορεί να επιστρέψει στο κεντρικό πεδίο έλξης της Ε.Ε. μόνο με πολιτικές δηλώσεις. Αυτή είναι η λιγότερο ορατή μεταρρύθμιση, αλλά μακροπρόθεσμα πιθανότατα να καθορίσει αν η εκλογική αλλαγή είναι απλώς ένα πολιτικό επεισόδιο ή μια γνήσια επιστροφή στην Ευρώπη.

15. Εγκατάλειψη της άσκησης βέτο όσον αφορά την Ουκρανία

Ηδη από τον Δεκέμβριο του 2023 η Ουγγαρία εμπόδισε το πακέτο στήριξης της Ε.Ε. ύψους 50 δισ. ευρώ για την Ουκρανία, χωρίς να επιτευχθεί συμφωνία στη σύνοδο κορυφής της 14ης-15ης Δεκεμβρίου λόγω της αντίστασης του Ορμπαν. Τον Δεκέμβριο του 2022 το Συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών της Ε.Ε. δεν μπόρεσε να εγκρίνει στον πρώτο γύρο το πακέτο μακροοικονομικής βοήθειας ύψους 18 δισ. ευρώ για την Ουκρανία, επειδή η Βουδαπέστη μπλόκαρε τη διαδικασία. Στην περίπτωση του 6ου πακέτου κυρώσεων η κυβέρνηση του Ορμπαν αποδυνάμωσε το εμπάργκο πετρελαίου μέσω παρατεταμένων διαφωνιών και μιας ειδικής συμφωνίας, ενώ πέτυχε και την αφαίρεση του Πατριάρχη Κυρίλλου από τον κατάλογο των κυρώσεων· αργότερα επέβαλε επανειλημμένα όρους για την παράταση των κυρώσεων.

●Το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE 2, στο οποίο συμμετέχει κατ’ αποκλει­στικότητα η «Εφ.Συν.».