Χθες το βράδυ στο ΟΑΚΑ διεξήχθη η διοργάνωση που κάποτε ονομαζόταν η γιορτή του ποδοσφαίρου, ο τελικός Κυπέλλου. Ήταν όμως μια γιορτή χωρίς καλεσμένους. Μετά από άκαρπες πολυήμερες συζητήσεις με την Αστυνομία, την ΕΠΟ και τις δύο ομάδες που συμμετέχουν στον τελικό, ο υφυπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Γιώργος Βασιλειάδης οδηγήθηκε στην απόφαση να μην εκδοθούν εισιτήρια, υπό τον φόβο επεισοδίων.
Είναι η δεύτερη φορά μέσα σε τέσσερα χρόνια που με υπουργική απόφαση (η προηγούμενη ανήκει στον πρώην υπουργό Σταύρο Κοντονή) ένας τελικός θα διεξαχθεί σε άδειες εξέδρες. Πρόκειται για ακόμα μια παραδοχή αποτυχίας από την πλευρά της πολιτείας, η οποία ομολογεί δημόσια ότι το ποδόσφαιρο και εν γένει ένα μέρος του επαγγελματικού αθλητισμού στην Ελλάδα είναι αδύνατον πλέον να ελεγχθεί από την πλευρά του κράτους.
Η απόφαση του υπουργού ελήφθη μία μέρα μετά το κρούσμα ωμής βίας σε βάρος διαιτητή που σημειώθηκε το προηγούμενο Σάββατο, με τον διαιητητή Αλέξανδρο Τσαμούρη να πέφτει θύμα άνανδρης επίθεσης έξω από το σπίτι του στον Πειραιά.
Η «Εφ.Συν.» ανοίγει σήμερα τον φάκελο της αθλητικής βίας, καταγράφει γεγονότα και απόψεις, εντοπίζει μύθους και αλήθειες για ένα φαινόμενο που ξεπερνά τα γήπεδα και εμφανίζεται πλέον σε πολλές πλευρές της κοινωνικής ζωής, από τα ραντεβού εφήβων για ξύλο στα στενά των πόλεων ώς τους χούλιγκαν με τις γραβάτες.
Ακραία επεισόδια και μάλιστα σοβαρά, με ανθρώπινες απώλειες, καταγράφονται γύρω από τον χώρο του ποδοσφαίρου από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 (π.χ. Club Rainbow, Αθήνα 1985, μαχαίρωμα δύο οπαδών της ΑΕΚ, ένας νεκρός. Λάρισα 1986, θάνατος καθηγητή μαθηματικών στο γήπεδο από φωτοβολίδα κ.ά.). Μερικές δεκάδες ήταν τα θύματα οπαδικής βίας τα τελευταία 35 χρόνια.
Ωστόσο, η ανάλυση της συχνότητας των επεισοδίων, το επίπεδο της οπαδικής βίας, ο βαθμός οργάνωσης και η ηλικία των εμπλεκομένων δείχνουν πως βρισκόμαστε μπροστά σε μια ποιοτική αναβάθμιση του φαινομένου.
«Το νερό έχει ξεχειλίσει και βγαίνει έξω από το γήπεδο. Παλιά η οπαδική κόντρα ήταν στο στιλ να τον πετύχουμε κάπου τον αντίπαλο οπαδό, να τον ξυλοφορτώσουμε ή να του πάρουμε τη φανέλα. Τώρα έχουμε πρέζα μέσα στις κερκίδες. Και κυρίως όπλα» εξηγεί στην «Εφ.Συν.» ο δημοσιογράφος Χρήστος Χαραλαμπόπουλος.
Με όσους αθλητικούς ρεπόρτερ, φιλάθλους και μέλη συνδέσμων συνομιλήσαμε υπήρξε η κοινή διαπίστωση πως η γενιά των οπαδών ηλικίας 28-35 χρόνων έχει αποτραβηχτεί από το γήπεδο τα τελευταία χρόνια, όντας αηδιασμένοι από τη συνολική κατάσταση που επικρατεί στο ελληνικό ποδόσφαιρο.
Ταυτόχρονα, η γενιά των πιο πιτσιρικάδων αρνείται να υπακούσει στους «ηθικούς κανόνες» των «παλιών» και κυκλοφορεί εντός και εκτός γηπέδων με μαχαίρια, ακόμα και με όπλα, δίνει ραντεβού για ξύλο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βιντεοσκοπεί αυτές τις επιθέσεις και τις «ανεβάζει» στο διαδίκτυο ή τις στέλνει στην αντίπαλη ομάδα μέσω κινητών.
Τους τελευταίους μήνες, ΑμεΑ πέφτουν θύματα ξυλοδαρμού, καπνογόνα σβήνονται στα κεφάλια θεατών και συγγενείς αθλητριών μαχαιρώνονται.
«Οι πιο νέοι χούλιγκαν έχουν προβεί σε σημαντική αναβάθμιση στα μέσα που χρησιμοποιούν», διαπιστώνει ο οπαδός του Παναθηναϊκού Γ.Α., επισημαίνοντας πως «έχει αλλάξει το πόσο εύκολα πια μπορούν να σε μαχαιρώσουν, να σε χαράξουν, να σου ανάψουν ένα καπνογόνο στο πρόσωπο ή να σου κάνουν μπλόκο χούλιγκαν αντίπαλης ομάδας στα διόδια, όπως έγινε πρόσφατα με οπαδούς του Ολυμπιακού που επιτέθηκαν σε βανάκι οπαδών της ΑΕΚ. Η συνολική αναβάθμιση της βίας στην κοινωνία επηρεάζει και τον αθλητισμό».
Την ίδια ώρα, όπως μας λένε οργανωμένοι οπαδοί, ο οπαδικός έλεγχος μιας περιοχής έναντι μιας αντίπαλης ομάδας συνεπάγεται συνήθως και οικονομικό έλεγχο αυτής, με προστασία μαγαζιών, έλεγχο των ναρκωτικών, πόρτες σε club, σεκιούριτι σε συναυλίες.
Σύμφωνα με δηλώσεις οργανωμένων οπαδών στη Θεσσαλονίκη (εφημερίδα «Πριν», 26/3/2019), νυχτερινά μαγαζιά που είναι γνωστό πως αποτελούν «στέκι» οπαδών και άρα βρίσκονται υπό συγκεκριμένη «προστασία» είναι σχεδόν αδύνατον ακόμα και να ελεγχθούν οικονομικά από την Εφορία.
Αξίζει να σημειωθεί πως στην Ελλάδα, πλην της περιόδου της χούντας σε ορισμένες πόλεις (βλ. Βόλος, Ηράκλειο), το οπαδικό μίσος δεν σχετίζεται με πολιτικές διαφορές όπως σε άλλες χώρες (βλ. Σερβία, Παρτιζάν-Ερυθρός Αστέρας ή Ιταλία, Ρόμα-Λάτσιο), με ταξικές διαβαθμίσεις (όπως στην Αργεντινή μεταξύ Μπόκα Τζούνιορς και Ρίβερ Πλέιτ), με θρησκευτικές διαμάχες (βλ. Σκοτία μεταξύ Σέλτικ και Ρέιντζερς), ούτε καν με τοπικές διαμάχες, καθώς ακόμα και η όποια σύγκρουση μεταξύ Αθήνας και Θεσσαλονίκης δεν συγκρίνεται στον βαθμό που αυτό συμβαίνει σε άλλες χώρες όπως η Ισπανία.
Ούτε είναι αλήθεια πως η οπαδική ιδιότητα και η συνεπακόλουθη βία αποτελούν αποκλειστικά αντρικό προνόμιο, καθώς, παρά τον εμφανή σεξισμό των εξεδρών, ολοένα και πληθαίνουν περιστατικά στα οποία γυναίκες συμμετέχουν στα επεισόδια.
Η χαρακτηριστικότερη ίσως εικόνα του επιπέδου σήψης του ελληνικού επαγγελματικού αθλητισμού είναι τα εμετικά πανό ορισμένων οπαδών του Ολυμπιακού στις 29 Μαρτίου 2019 σε αγώνα μπάσκετ στο ΣΕΦ, τα οποία έγραφαν: «Γαύρε, θυμήσου τον θρίαμβο της Παιανίας».
Ηταν μια υπόμνηση της δολοφονίας του οπαδού του Παναθηναϊκού Μιχάλη Φιλόπουλου στα αιματηρά επεισόδια της λεωφόρου Λαυρίου πριν από 12 χρόνια, όταν οι οπαδοί των δύο ομάδων είχαν δώσει «ραντεβού θανάτου» με αφορμή αγώνα Κυπέλλου στο βόλεϊ γυναικών.
Το προϊόν
Ενας από τους βασικούς λόγους κλιμάκωσης των φαινομένων βίας είναι και το γεγονός πως έχουμε να κάνουμε με απαξιωμένα προϊόντα τόσο σε επίπεδο θεάματος όσο και σε επίπεδο οργάνωσης.
Μια πρόσφατη έρευνα που έκανε το Διεθνές Κέντρο Αθλητικών Σπουδών στην πόλη Neuchâtel της Ελβετίας δείχνει πως σε βάθος δεκαπενταετίας η Ελλάδα στο ποδόσφαιρο είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη πτώση πανευρωπαϊκά στα εισιτήρια, η οποία φτάνει το 35%. Δεδομένου ότι το ποδόσφαιρο και το μπάσκετ είναι εμπορικά προϊόντα, αρκεί μια ματιά στα «εργοστάσια» στα οποία παράγονται για να διαπιστωθεί η ποιότητά τους. Ποια είναι τα γήπεδά μας; Πού το πουλάμε και ποιοι αγοράζουν αυτό το προϊόν;
«Οι ιδιοκτήτες των ΠΑΕ, αντί να προασπίσουν το προϊόν, υπερασπίζονται τα μαγαζάκια τους. Οι ίδιοι δεν το αντιλαμβάνονται ως προϊόν. Και όλο αυτό βέβαια έχει να κάνει και με τις θεσμικές ανεπάρκειες της πολιτείας, καθώς δεν υπάρχει σοβαρός έλεγχος στα οικονομικά του καθενός που αποκτά μια ΠΑΕ», επισημαίνει ο δημοσιογράφος Χρήστος Χαραλαμπόπουλος. Ο Φίλιππος Συρίγος, ο οποίος είχε πέσει και ο ίδιος θύμα σχεδόν δολοφονικής επίθεσης το 2004, συνήθιζε να λέει πως «οι ομάδες χρησιμοποιούνται από τους ιδιοκτήτες τους είτε ως ασπίδα είτε ως ξίφος, ασπίδα όταν θέλουν να προστατευτούν, ξίφος όταν θέλουν να πετύχουν πράγματα».
Από τότε κύλησε πολύ νερό στο ποτάμι του χουλιγκανισμού και τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μια νεότερη γενιά επιχειρηματιών-ολιγαρχών, οι οποίοι εισχωρούν ταυτόχρονα στον χώρο του ποδοσφαίρου, του τζόγου, των καζίνων, των μέσων ενημέρωσης και της πολιτικής.
Είναι οι χούλιγκαν με τις γραβάτες. Επιχειρηματίες που εμφανίζονται στο γήπεδο με όπλα (Ι. Σαββίδης, όπως παλαιότερα ο Γ. Βαρδινογιάννης), που κατηγορούνται για εμπόριο ναρκωτικών (Β. Μαρινάκης), που αφήνουν γυναικεία εσώρουχα σε πάγκους αντιπάλων (Δημ. Γιαννακόπουλος), που απειλούν ανοιχτά δημοσιογράφους ότι θα σκοτώσουν την οικογένειά τους (Δ. Μελισσανίδης). Ο ένας λέει τον άλλο λαθρέμπορο και ο άλλος τον αποκαλεί πρεζέμπορο. Οι ίδιοι, ανάλογα με τις συγκυρίες, αλλάζουν στρατόπεδα, συνομιλούν με την εκάστοτε πολιτική εξουσία και επιχειρούν να επηρεάσουν τη δικαστική εξουσία.
Στα επεισόδια του πρόσφατου ποδοσφαιρικού ντέρμπι Παναθηναϊκού-Ολυμπιακού αποδείχθηκε πως ο οπαδός που καθοδήγησε την επίθεση στον πάγκο του Ολυμπιακού δεν ήταν ένας απλός υπάλληλος της ΠΑΕ Παναθηναϊκός, αλλά είχε τη θέση του security manager στην εταιρεία του Γιάννη Αλαφούζου. Τέτοιοι άνθρωποι, οι οποίοι εντοπίζονται στις περισσότερες μεγάλες ομάδες, αποδεικνύουν πως πίσω από τους χούλιγκαν δεν βρίσκεται η «τυφλή οπαδική βία» γενικά και αόριστα, αλλά οι ίδιες οι ανώνυμες εταιρείες και συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα.
Σε αυτό το πλαίσιο, τι είναι το ελληνικό ποδόσφαιρο; Το συνοψίζει καλύτερα από όλους η συνάδελφος αθλητικογράφος (ρ/σ Στο Κόκκινο) Αλέκα Ζουμή: «Είναι η ποιότητα κάτω του μετρίου, τα ελάχιστα εισιτήρια, οι χρεοκοπημένες ανώνυμες εταιρείες που αφήνουν απλήρωτους εργαζόμενους αλλά διεκδικούν ισόνομα να αγωνίζονται στο πρωτάθλημα, έστω κι αν χρειαστεί να το κάνουν με κρατικό χρήμα, οι μετρημένοι στα δάχτυλα δημοσιογράφοι που μιλούν και γράφουν χωρίς non paper και οπαδιλίκι, είναι τα πρωτοσέλιδα που πουλάνε καφρίλα, σεξισμό και πολλές φορές προάγουν ξεκάθαρα τη βία, είναι οι παράγοντές του που με τη γλώσσα που οι ίδιοι χρησιμοποιούν προάγουν τη βία περισσότερο από τους «ανεγκέφαλους», είναι κι οι πατεράδες που τραμπουκίζουν προπονητές και αντιπάλους στις ακαδημίες στις οποίες παίζουν τα παιδιά τους».
Δαιμονοποίηση
Αναμφίβολα η εικόνα είναι θλιβερή, ίσως όμως το ελληνικό ποδόσφαιρο να μην είναι μόνο αυτό. Συναντάμε τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Θάνο Σαρρή: «Νομίζω ότι τσουβαλιάζεται γενικώς το θέμα της βίας και από εμάς τους δημοσιογράφους, έχουν δαιμονοποιηθεί όλοι οι οπαδοί, χρεωμένοι με επεισόδια που κάνουν λίγοι. Υπάρχει μια στερεοτυπική εικόνα του οπαδού ως χούλιγκαν και ναρκομανή. Οσοι έχουν πάει σε συνδέσμους ξέρουν ότι δεν είναι ακριβώς έτσι, εκεί υπάρχουν, για παράδειγμα, πολλοί φοιτητές και εργαζόμενοι».
Το ίδιο πιστεύει και ο αθλητικογράφος Γιάννης Αρτινός, που θυμίζει πως «στο πρώτο προσφυγικό κύμα οι μόνες οργανωμένες δομές οι οποίες τις πρώτες 3-4 μέρες μάζευαν τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης ήταν οι σύνδεσμοι.
Επιπλέον, οι περισσότεροι συνδεσμίτες λένε «εμείς δεν γουστάρουμε φασίστες και χρυσαυγίτες». Μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα υπήρξαν δεκάδες ρεπορτάζ για την άνοδο της Χ.Α. στα γήπεδα, τη στιγμή που σχεδόν σε όλα τα γήπεδα της χώρας, πλην του «Καραΐσκάκη», υπήρχαν καταδικαστικά πανό για τη Χ.Α. Δεν είναι ψέμα βέβαια ότι υπάρχουν ακροδεξιοί στους συνδέσμους και φασίζουσες συμπεριφορές».
Λίγοι, τέλος, γνωρίζουν πως μετά την τραγωδία στο Μάτι, πολλοί σύνδεσμοι οπαδών από όλη τη χώρα ήταν από τους πρώτους που έσπευσαν δίπλα στους πληγέντες.
Ο μύθος της Θάτσερ
Η πρώτη η οποία δαιμονοποίησε το ποδόσφαιρο και τους οπαδούς ήταν η Μάργκαρετ Θάτσερ. Για τη Θάτσερ, όποιος πήγαινε στα γήπεδα ήταν προβληματικός. Μετά την τραγωδία του «Χέιζελ» εισηγήθηκε από συμβατικά μέτρα, όπως την κάρτα φιλάθλου, μέχρι ακραία, όπως την τοποθέτηση ηλεκτροφόρων συρμάτων έξω από τα γήπεδα.
«Δεν υπάρχει όμως μεγαλύτερος μύθος από το ότι η Θάτσερ έβαλε τέλος στη βία στα βρετανικά γήπεδα», εξηγεί ο Χρήστος Χαραλαμπόπουλος και προσθέτει πως «το μόνο που είχε προτείνει ήταν μια εκστρατεία με τερματοφύλακες γνωστούς, που θα σήκωναν τα γάντια τους και θα έλεγαν ‘όχι στον χουλιγκανισμό’.
Η ιστορία του αγγλικού ποδοσφαίρου άλλαξε μετά την τραγωδία του “Χίλσμπορο” και το πόρισμα του δικαστή Τέιλορ, τον οποίο ήθελε να ‘φάει’ η ίδια η Θάτσερ. Μια ιστορία που σήμερα, 30 χρόνια μετά, και ενώ η ευθύνη είχε αρχικά αποδοθεί στους χούλιγκαν, στις δίκες που διεξάγονται στην Αγγλία προκύπτει ότι ήταν ευθύνη της Αστυνομίας».
Διείσδυση ποινικών στους συνδέσμους των οπαδών
Στις αρχές της δεκαετίας του ‘80, παράλληλα με τη θέσπιση του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, αρχίζουν να αποτελούν σημείο αναφοράς οι οργανωμένοι σύνδεσμοι οπαδών, ειδικά των μεγάλων ομάδων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, αντίθετα με σήμερα, τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 το ίδιο το γήπεδο, τα ποδοσφαιρικά ματς, είναι σε γενικές γραμμές το επίκεντρο της αντιπαράθεσης.
Τα επεισόδια γίνονται κατά κύριο λόγο την ημέρα του αγώνα, με τη μετακίνηση των φιλοξενουμένων και την αναμονή για την «υποδοχή» από τους γηπεδούχους. Πετροπόλεμος και συμπλοκές σώμα με σώμα αποτελούν το κύριο μενού σε αυτές τις περιπτώσεις, ωστόσο είναι πολύ περιορισμένες οι προσπάθειες για εσκεμμένο σοβαρό τραυματισμό κάποιου αντιπάλου. Οσα, σπάνια, περιστατικά συμβαίνουν εκτός γηπέδου ήταν αποτέλεσμα περισσότερο τυχαίων συναντήσεων.
Το «στελεχικό δυναμικό» των οργανωμένων οπαδών αποτελούσε κατά κάποιον τρόπο «καθρέφτη» των τάσεων της εποχής, ειδικά στην ελληνική νεολαία. «Χεβιμεταλλάδες», «πανκιά», «ροκαμπιλάδες» αποτελούν κατά κανόνα τη σύνθεση της οργανωμένης κερκίδας στη δεκαετία του 1980 και στο μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 1990.
Εκείνη την εποχή η δράση των οργανωμένων αντιμετωπιζόταν κατά κανόνα ως πρόβλημα από τις πλευρές των διοικήσεων. Αποκορύφωμα, ο ανοιχτός πόλεμος από πλευράς διοίκησης Γιώργου Βαρδινογιάννη στον Παναθηναϊκό ή τα σοβαρά επεισόδια στο ματς ΑΕΚ-Ηρακλής τον Μάιο του 1988, όταν με αίτημα της τότε διοίκησης της ΠΑΕ ΑΕΚ έγινε για μία και μοναδική φορά στην ιστορία εισβολή των ΜΑΤ στην ιστορική «Σκεπαστή».
Ωστόσο, και εκείνα τα χρόνια, σχέσεις συνδιαλλαγής τουλάχιστον σε επίπεδο ευνοϊκών όρων στη διακίνηση εισιτηρίων ήταν συνηθισμένο φαινόμενο. Οπως και η νομική συμπαράσταση από πλευράς των ΠΑΕ σε περιπτώσεις οπαδών που είχαν ζητήματα με τη Δικαιοσύνη.
Η εικόνα αλλάζει σταδιακά από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 και κυρίως από τις αρχές της επόμενης. Παράλληλα με την αλλαγή του σκηνικού στο ελληνικό ποδόσφαιρο και την κυριαρχία του Ολυμπιακού του Σωκράτη Κόκκαλη. Αλλάζει σιγά σιγά η μορφή δομής και δράσης των οργανωμένων συνδέσμων και οπαδών. Αρχικά του Ολυμπιακού και στη συνέχεια και των υπόλοιπων μεγάλων ομάδων. Οριοθετούνται πιο σαφείς σχέσεις ανάμεσα σε αρχηγούς (υπευθύνους οπαδών) και ακολούθους μέσα στους συνδέσμους και, σε ό,τι έχει να κάνει με τα επεισόδια, η δράση αρχίζει να γίνεται πιο συντονισμένη και πιο στοχευμένη.
Σε κάποιες ΠΑΕ δημιουργείται ένα μοντέλο πιο στενής επαφής με τους οργανωμένους οπαδούς, με πρόσωπα «συνδετικούς κρίκους» που αποκτούν διπλή ιδιότητα στην ουσία: οργανωμένοι οπαδοί και στελέχη ανώνυμων εταιρειών. Οι ισορροπίες που διαμορφώνονται διαφέρουν από ομάδα σε ομάδα κι έχουν να κάνουν και με το κύρος και την ισχύ της κάθε διοίκησης. Οι πιο ανίσχυρες διοικητικά ΠΑΕ προσπαθούν να επιβιώσουν δίνοντας «γην και ύδωρ» στους οργανωμένους οπαδούς τους.
Από τότε αρχίζει να εμφανίζεται το φαινόμενο των οργανωμένων «δράσεων», μακριά από τα γήπεδα και όχι σε μέρες που διεξάγονται αγώνες. Είτε με «ραντεβού» ανάμεσα σε ομάδες χούλιγκαν σε «ουδέτερους» χώρους είτε με επιθέσεις σε αντίπαλους συνδέσμους. Αυτή η τάση θα εκφραστεί με τον πιο σαφή και αιματηρό τρόπο στα επεισόδια στη Λαυρίου το 2007 και τη δολοφονία του Μιχάλη Φιλόπουλου.
Κοινή συνισταμένη στα σχόλια προσώπων που έχουν πλούσιο παρελθόν στη δράση σε οργανωμένους συνδέσμους, αλλά από ελάχιστο έως ανύπαρκτο παρόν πλέον, είναι η τάση εξιδανίκευσης της «ηθικής» αυτής της αντιπαλότητας των οπαδών-χούλιγκαν στο παρελθόν. Ειδικά στη δεκαετία του 1980, σε σχέση με σήμερα. Το «εμείς πλακωνόμασταν, δεν σκοτωνόμασταν» είναι η φράση που συμπυκνώνει αυτή την οπτική.
Ωστόσο, ανάλογες περιπτώσεις κάποιας μορφής «ηθικού κώδικα» θα βρεις και σήμερα. Για παράδειγμα, στα επεισόδια στον τελικό του Βόλου του 2017, υπήρξαν όλες οι προϋποθέσεις στην περιβόητη πεζογέφυρα για άνευ προηγουμένου αιματοκύλισμα. Ξάφνου όμως, εμφανίστηκε ένα όριο κοινά αποδεκτό και από τις δύο πλευρές. Δεν είναι βέβαια ο κανόνας.
Πάντως, η αλήθεια είναι πως ακόμη και σε περιπτώσεις κάποιων ΠΑΕ που θεωρείται πως γενικώς μπορούν να ελέγχουν τη δράση των οργανωμένων οπαδών τους, στην πράξη αποδεικνύεται πως κι αυτό έχει συγκεκριμένα όρια.
Ιδεολογία
Αν και πάντα υπήρχαν αναφορές σε πολιτικές ιδεολογίες, είναι γεγονός πως τις προηγούμενες δεκαετίες η βασική αναφορά παρέμενε η ομάδα και οι όποιες προσπάθειες ειδικά από τον χώρο της Ακροδεξιάς να ασκήσει έλεγχο στην κερκίδα κάποιας μεγάλης ΠΑΕ τις περισσότερες φορές δεν αξίζουν καν σοβαρή συζήτηση.
Στην εποχή μας, η διείσδυση ακροδεξιών στην κερκίδα κάποιων ομάδων φαίνεται -όπως άλλωστε και γενικότερα στην κοινωνία- να βρίσκει περισσότερο γόνιμο έδαφος. Πάντως, ανοιχτά εξακολουθεί να εκφράζεται πολύ περιορισμένα σε επίπεδο συλλόγων, ενώ αντίθετα φαίνεται πιο εύκολο σε επίπεδο εθνικής ομάδας («Γαλάζια Στρατιά» κ.λπ.). Αυτό δεν σημαίνει βέβαια πως δεν ευδοκιμούν ακροδεξιές τάσεις και σε επίπεδο κερκίδας συλλόγων. Δημόσια όμως εκφράζονται πολύ σποραδικά, εξακολουθούν να αφορούν περιορισμένο κομμάτι της κερκίδας και συνήθως προτιμούν να καλύπτονται με τον «μανδύα» της μη διάθεσης για εμπλοκή με την πολιτική.
Αντίθετα, πιο εύκολα εκφράζονται ανοιχτά στην κερκίδα μεγάλων ομάδων αναφορές από τον χώρο του αριστερού, αντιρατσιστικού, «antifa» ακτιβισμού. Ενα σημαντικό κομμάτι της σημερινής Original 21 της ΑΕΚ, μέρος των οργανωμένων του Παναθηναϊκού, οι Fentagin του Ατρομήτου, η Αυτόνομη Θύρα 10 του Ηρακλή και άλλοι οργανωμένοι πυρήνες μικρότερων ομάδων εμπλέκονται σε δίκτυα κοινωνικής αλληλεγγύης, αντιφασιστικά και αντιρατσιστικά συλλαλητήρια, διαμαρτυρίες για τις πολιτικές λιτότητας και σε ριζοσπαστικές συλλογικότητες.
Οι ποινικοί
Το πιο σημαντικό όμως στοιχείο που έχει διαφοροποιηθεί στον χώρο των οργανωμένων οπαδών σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες κι αυτό στο οποίο στέκονται περισσότερο παλιότερα στελέχη συνδέσμων έχει να κάνει με την εμπλοκή των αποκαλούμενων «ποινικών». Η διακίνηση και χρήση ναρκωτικών σε ένα μέρος των οργανωμένων συνδέσμων και σε πολύ μεγαλύτερη έκταση μέσα στα ίδια τα γήπεδα και στην κερκίδα των πιο φανατικών είναι φαινόμενο παλιό και συνηθισμένο. Δεν μιλάμε όμως μόνο για κάτι τέτοιο πλέον στις μέρες μας.
Ο καταζητούμενος ως ύποπτος για τη δολοφονική επίθεση κατά του διαιτητή Θανάση Τζήλου, ενώ θεωρείται εξέχον στέλεχος των οργανωμένων μεγάλης ΠΑΕ, ταυτόχρονα έχει στο παλμαρέ του καταδίκες και φυλακίσεις για ληστείες, εκβιασμούς κ.λπ.
Επιπλέον, τουλάχιστον δύο ηγετικά στελέχη οργανωμένων συνδέσμων έχουν δολοφονηθεί την τελευταία τριετία, σύμφωνα με αστυνομικές πηγές, στο πλαίσιο ξεκαθαρίσματος λογαριασμών ανάμεσα σε αντίπαλες εγκληματικές συμμορίες. Πολύ περισσότερες οι επιθέσεις με ανάλογα αίτια που δεν οδήγησαν σε θανάτους τελικά και στις οποίες εμπλέκονται είτε ως θύτες είτε ως θύματα πρόσωπα με δραστηριότητα στον χώρο των οργανωμένων οπαδών.
33 επιθέσεις από το 2006 σε διαιτητές
Από το 2006-2007 που δημιουργήθηκε η ελληνική Super League έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 33 περιπτώσεις επιθέσεων σε διαιτητές και παράγοντες της διαιτησίας. Η υπόθεση της δολοφονικής επίθεσης στον διεθνή διαιτητή Θανάση Τζήλο στις 19 Δεκεμβρίου του 2018 ίσως να είναι η πιο σοβαρή.
Σχεδόν πέντε μήνες μετά την επίθεση και παρά την ταυτοποίηση δύο ατόμων ως βασικών υπόπτων, στην ουσία δεν έχει κουνηθεί φύλλο. Ο ένας από τους δύο υπόπτους εκμεταλλεύτηκε την καθυστέρηση στην έκδοση εντάλματος σύλληψης και διέφυγε στο εξωτερικό, ο άλλος συνελήφθη κι αφέθηκε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους.
Επίδειξη θράσους
Το βράδυ του Σαββάτου 4 Μαΐου, ο διαιτητής της Super League Αλέξανδρος Τσαμούρης δέχτηκε επίθεση από δύο αγνώστους έξω από το σπίτι του στον Πειραιά. Δέχτηκε γροθιές στο πρόσωπο χωρίς να τραυματιστεί σοβαρά. Η εκτίμηση της αστυνομίας είναι πως «δεν ήθελαν να του κάνουν μεγάλη ζημιά». Ο Τσαμούρης συζητήθηκε φέτος για τον μη καταλογισμό μάλλον ξεκάθαρου πέναλτι σε χέρι του Βιεϊρίνια στο ματς Λαμία-ΠΑΟΚ.
Πλέον και στο μπάσκετ
Εδώ και μερικά 24ωρα η άσκηση βίας και οι απειλές σε βάρος διαιτητών, μακριά από τα γήπεδα, δεν αποτελεί μόνο ποδοσφαιρικό «προνόμιο». Το βράδυ της προηγούμενης Τρίτης, περίπου 100 χούλιγκαν με μηχανάκια πήγαν στο σπίτι του διαιτητή μπάσκετ Παν. Αναστόπουλου κι έμειναν για αρκετή ώρα έξω από αυτό, φωνάζοντας συνθήματα εναντίον του και εκτοξεύοντας απειλές.
Εδώ και μερικά 24ωρα η άσκηση βίας και οι απειλές σε βάρος διαιτητών, μακριά από τα γήπεδα, δεν αποτελεί μόνο ποδοσφαιρικό «προνόμιο». Το βράδυ της προηγούμενης Τρίτης, περίπου 100 χούλιγκαν με μηχανάκια πήγαν στο σπίτι του διαιτητή μπάσκετ Παν. Αναστόπουλου κι έμειναν για αρκετή ώρα έξω από αυτό, φωνάζοντας συνθήματα εναντίον του και εκτοξεύοντας απειλές.
Ο Παναγιώτης Αναστόπουλος είναι μέσα στους τρεις διαιτητές για τους οποίους η ΚΑΕ Ολυμπιακός έχει ζητήσει να μην οριστούν ξανά σε αγώνες της στην Α1, γιατί δεν θα κατέβαινε να αγωνιστεί. Είχε κληρωθεί όμως στο ματς με τον Προμηθέα στο ΣΕΦ την προηγούμενη Τετάρτη. Αυτό που ήθελαν οι χούλιγκαν που πήγαν στο σπίτι του έγινε! Ο Αναστόπουλος δήλωσε κώλυμα για το παιχνίδι από φόβο για τη σωματική του ακεραιότητα.
Από τις 33 επιθέσεις σε διαιτητές τα τελευταία 13 χρόνια, η μοναδική για την οποία η έρευνα έφτασε σε συλλήψεις και σε παραπομπή σε δίκη ήταν αυτή στις 30 Οκτωβρίου του 2010 στον Κύρο Βασσάρα. Ο πρώην διεθνής διαιτητής και μετά ανώτερος παράγοντας της διαιτησίας ήταν τότε παρατηρητής διαιτησίας.
Επέστρεφε με ταξί από το ντέρμπι ΠΑΟ-Ολυμπιακός 2-1, όπου ήταν παρατηρητής, όταν, βγαίνοντας από το ταξί, τέσσερα άτομα που επέβαιναν σε μοτοποδήλατα του επιτέθηκαν και τον τραυμάτισαν ελαφρά. Τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς είχε πέσει πάλι από αγνώστους χειροβομβίδα στην είσοδο πολυκατοικίας, στον έκτο όροφο της οποίας ήταν τα γραφεία ταξιδιωτικού πρακτορείου του. Μετά από πολλές αναβολές, η δίκη έγινε και ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2017. Περισσότερο από έξι χρόνια μετά την επίθεση! Και οι τρεις κατηγορούμενοι αθωώθηκαν.
Για όλες τις υπόλοιπες, οι έρευνες ποτέ δεν έφεραν αποτέλεσμα. Ακριβώς όπως έχει συμβεί και στις πολλές επιθέσεις που έχουν γίνει κατά δημοσιογράφων.
