Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μια ζωή χρέη...

Θέμος Κορνάρος, 1906-1970

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια ζωή χρέη...

  • A-
  • A+
Ο Θέμος Κορνάρος του «Χαϊδαριού» - και όχι μόνο...

Ηταν λίγες μέρες πριν από τη δικτατορία του 1967 (πριν... αισίως 53 χρόνια), όταν ένα βράδυ βρέθηκα στο σπίτι του ποιητή Γιάννη Νεγρεπόντη (που έγραφε –και- κριτική ποίησης στην εφημερίδα «Δημοκρατική Αλλαγή», όπου είχα αρχίσει κι ελόγου μου τη δημοσιογραφική διαδρομή) και της συζύγου του, της γλύπτριας Αργυρώς Καρύμπακα. Εκεί και ο συνθέτης Μάνος Λοΐζος κι ένας άκρως ενδιαφέρων συνδαιτυμόνας, ο συγγραφέας Θέμος Κορνάρος, του οποίου είχα διαβάσει τα περισσότερα βιβλία.

Ενα μέρος της βραδιάς αναλώθηκε στα «Νέγρικα», τη νέα σειρά τραγουδιών του Λοΐζου σε ποίηση Νεγρεπόντη. Και κάπου εκεί η πρόσκληση των δύο δημιουργών στον Κορνάρο να παραστεί στη συναυλία με το έργο αυτό, την επομένη ή τη μεθεπομένη, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιώς. Ο Κορνάρος ευχαρίστησε, αλλά: «Παιδιά μου, είναι αδύνατο να έρθω. Εχω μπλεχτεί, χρωστάω... Τι θα πει αν με δει κάποιος; Ο Κορνάρος χρωστάει και το γλεντάει; Οταν, με το καλό, ξοφλήσω...». Προσπάθησαν να τον μεταπείσουν - μάταια.

Σε ποιους χρωστούσε; Βλέποντας την απήχηση που είχαν τα βιβλία του, και θέλοντας να φτάσουν φτηνότερα στον κόσμο, αποφάσισε να κάνει ο ίδιος τον εκδότη. Αλλά άμοιρος περί την αγορά (τυπογραφία, διανομή, βιβλιοπωλεία) μπήκε μέσα. Και καθώς τα γραμμάτια έτρεχαν, έκανε τον πλασιέ σε μια ασφαλιστική εταιρεία να τα βγάλει πέρα.

Βιβλία - βιώματα

Ο Θέμος Κορνάρος είναι ο συγγραφέας που είχε κάνει τα βιώματά του βιβλία, που τα έγραφε, θα λέγαμε, με το αίμα του. Αρχές του 1933 το πρώτο του βιβλίο: «Αγιον Ορος – οι Αγιοι χωρίς μάσκα», ένα αποκαλυπτικό βιβλίο. Κι ένα χρόνο αργότερα η «Σπιναλόγκα», που αναφέρεται στην άθλια ζωή των εγκαταλειμμένων, από κράτος και κοινωνία, λεπρών, στο ερημονήσι, κάτω από την Κρήτη. Βιβλία που ο Φώτος Πολίτης είχε χαρακτηρίσει (από την εφημερίδα «Πρωία») «άγριο μαστίγωμα μιας οικτρής κατάστασης, που απαιτεί την επέμβαση της ορθοδόξου Εκκλησίας». Η Εκκλησία επενέβη, αλλά για να απαγορευτούν τα βιβλία!

Γεννημένος το 1906 στο χωριό Σίβα, στο Ηράκλειο της Κρήτης, γόνος πολυμελούς οικογένειας, ο Κορνάρος, μπήκε νωρίς στη βιοπάλη – κυρίως δουλειές του ποδαριού, ανά την Ελλάδα. Τα βιώματα και το κλίμα της εποχής τον φέρνουν στο ΚΚΕ, γίνεται σημαντικό στέλεχος, μέλος της Κ.Ε. Διαφωνεί όμως με την τακτική του Ζαχαριάδη και παύεται, χωρίς όμως να απαρνηθεί την κομμουνιστική ιδεολογία. Στη δικτατορία του Μεταξά εξορίζεται –και αυτό είναι η αρχή, αφού θα κάνει φυλακή και εξορία– με κάποια... διαλείμματα - συνολικά 24 χρόνια κι 8 μήνες!

Συμμετέχει ενεργά στην Εθνική Αντίσταση, συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς, βασανίζεται στα μπουντρούμια της οδού Μέρλιν και μεταφέρεται στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου περιμένοντας τον θάνατο. Γλιτώνει από τους Γερμανούς και καταγράφει τις εμπειρίες του στο βιβλίο – μαρτυρία «Στρατόπεδο του Χαΐδαριού» - όπου και η περιγραφή της... επιλογής και της εκτέλεσης των 200 αγωνιστών από τους ναζί, την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Με τον εμφύλιο τον περιμένει η εξορία στον Αϊ-Στράτη. Αλλά πλέον είναι γνωστός. Τον Ιούλιο του 1951 δεκαοχτώ διεθνείς προσωπικότητες, με επικεφαλής τον Αϊνστάιν, ζητούν την απελευθέρωσή του. Ο δε Γιάννης Ρίτσος, συμπαριστάμενος, του αφιερώνει –και δημοσιεύεται στην «Αυγή»- εκτενές ποίημα με τίτλο «Κουμπάρε, σ’ ευχαριστούμε» (το κουμπάρε ήταν προσφιλής έκφραση του Κορνάρου, με όποιον μιλούσε). Και ήταν το 1952, όταν, επιτέλους, αφήνεται ελεύθερος.

Στα «ψιλά»...

Από την κουβέντα, εκείνο το βράδυ στο σπιτικό του Νεγρεπόντη και της Καρύμπακα, συγκρατώ (και) την άποψη του Κορνάρου στο ερώτημα πώς άντεχε τα βασανιστήρια: «Κουμπάρε, ο άνθρωπος είναι γεμάτος αδυναμίες, αλλά και αντοχές, που όμως του αποκαλύπτονται σε καιρούς δύσκολους. Οταν λέω αντοχές εννοώ ακόμα και έναν μικρό πυρήνα δύναμης. Ε, λοιπόν, άμα αντέξεις τα πρώτα χτυπήματα, ο πυρήνας αυτός απλώνεται σε όλο το σώμα – οπότε, άστους να βαράνε!»

Στη δικτατορία του 1967 δεν τον έπιασαν (κι αυτό το έφερε βαρέως – δεν τον υπολόγιζαν πλέον!). Η φτώχεια και η εγκατάλειψη από τους πρώην συντρόφους τον οδήγησαν στον ξεπεσμό. «Δεν βρέθηκε άνθρωπος, οργάνωση, πολιτική μέριμνα να βοηθήσει αυτό τον εξαιρετικό συγγραφέα, μια εξέχουσα αξία των ελληνικών γραμμάτων», έγραψε ο Μάρκος Αυγέρης. Ο θάνατος τον βρήκε στις 23 Απριλίου 1970 (πριν 50 χρόνια – εξ ου και η παρούσα μνεία, με «δάνεια» κι από προηγούμενα κείμενά μου), στα 64 του. Αυτοί που παρέστησαν στην κηδεία δεν ξεπερνούσαν τους δέκα, ενώ η είδηση πέρασε στα «ψιλά» των εφημερίδων...

Στο πλαίσιο​​​​​​

Με τον ιό που έχει αναστατώσει τη ζωή μας, περνάνε σε δεύτερη μοίρα κάποια σημαντικά συμβάντα του πρόσφατου παρελθόντος – όπως: Τα 53 χρόνια, την περασμένη Τρίτη 21 Απριλίου, από την επιβολή της δικτατορίας (ευτυχώς τη θυμήθηκαν η ΕΡΤ2 και το κανάλι της Βουλής). Η εκτέλεση των 200 αγωνιστών από τους ναζί την 1η Μαΐου 1944 στο Σκοπευτήριο Καισαριανής. Ο θάνατος, την 1η Μαΐου 1976, από τροχαίο (έτσι τουλάχιστον το εκτίμησε η Δικαιοσύνη) του αγωνιστή Αλέκου Παναγούλη. Και μια ανάσα: η γέννηση, Πρωτομαγιά του 1909, του ποιητή της Ρωμιοσύνης Γιάννη Ρίτσου...

Διατηρώ παιδιόθεν σεβαστική σχέση με τη Μεγάλη Εβδομάδα, που φέτος, ως συνετός πολίτης παρακολούθησα από τηλεοράσεως, με τα εξόχως εμπνευσμένα: Ιδού ο νυμφίος, Τροπάριο της Κασσιανής, Σήμερον κρεμάται, Ω γλυκύ μου έαρ. Και τα συναφή μουσικά: Μίκη Θεοδωράκη (3η Συμφωνία), Βαγγέλη Παπαθανασίου (Ωδές), Δημήτρη Λάγιου (Ινα τι).

Μια και αναφέρομαι παραδίπλα στον Γιάννη Νεγρεπόντη, να προσθέσω (ή να θυμίσω) κάτι που συνέβη την 21η Απριλίου 1967, όταν τα χουντικά όργανα όρμησαν νυχτιάτικα στο σπιτικό του και συνέλαβαν τον αγωνιστή πατέρα του – κάτι στο οποίο δεν έδωσε σημασία η κοπέλα του σπιτιού, γιατί συνέβαινε κάθε τόσο, και δεν ξύπνησε τον Γιάννη. Ενημερώθηκαν όμως τα όργανα και επέστρεψαν. Η άγνοιά τους οφειλόταν στο γεγονός ότι ο πατέρας κρατούσε το πραγματικό του επώνυμο: Ξυνοτρούλιας - το Νεγρεπόντης είναι ψευδώνυμο του Γιάννη. Η συνέχεια: Τρία χρόνια εξορία ο Γιάννης σε Γυάρο και Λέρο...

ΚΑΙ... «Στην πιθανότητα να προκύψουν κουτσούβελα, έπειτα από εννέα μήνες, λόγω εγκλεισμού, αναφερόσουν πριν λίγες ημέρες. Εγώ πιστεύω το αντίθετο: θα έχουμε διαζύγια...»

[email protected]

 

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ετσι βγήκε το «Ζ»…
Πάλι για τον Βασίλη Βασιλικό και το «Ζ»; Πάλι. Πρώτον, επειδή χτες συμπληρώθηκαν 57 χρόνια από τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, του πασίγνωστου διεθνώς Ζ (ζει) από το βιβλίο του Βασιλικού και την ταινία του...
Ετσι βγήκε το «Ζ»…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο Φιλιππότης του βιβλίου
Ως εργαζόμενος στο βιβλιοπωλείο της «Εστίας» και αργότερα, όταν απέκτησε δικό του βιβλιοπωλείο κι εκδοτικό οίκο, πρόσφερε πάντα με καλή διάθεση, στους νέους κυρίως, τα βιβλία που ήθελαν ή που τους συνιστούσε ο...
Ο Φιλιππότης του βιβλίου
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Το εκδοτικό «καταφύγιο» της Αριστεράς
Η Νανά Καλλιανέση, η πασίγνωστη στον χώρο του βιβλίου κυρά του «Κέδρου», στις 6 Φεβρουαρίου 1988 (πριν από 30 χρόνια) έφυγε από τη ζωή στα 72 της. Είχε προηγηθεί, 13 χρόνια πριν, το 1975, ο θάνατος του συζύγου...
Το εκδοτικό «καταφύγιο» της Αριστεράς
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Καζαντζάκης, ο «γκουρού» μας
Ο «Καπετάν Μιχάλης» ήταν η αρχή. Ακολούθησε ο «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά», «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», «Ο τελευταίος πειρασμός», «Ο φτωχούλης του Θεού» και ό,τι άλλο δικό του, με το άγχος πάντα μήπως...
Καζαντζάκης, ο «γκουρού» μας
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Το βιβλίο στο… απόσπασμα
Συνηθισμένη, σε κεντρικές πλατείες και δρόμους, η εικόνα συσσωρευμένων βιβλίων που προσφέρονται σε δελεαστικές τιμές. Πρόκειται για στοκ που έχει ξεμείνει σε αποθήκες εκδοτών, ξεπούλημα από κληρονόμους, που...
Το βιβλίο στο… απόσπασμα
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Από τον τρυφερό «Σιμιγδαλένιο», στο μακάβριο «Week end»
«Week end», διήγημα γραμμένο το 1976, όταν ο συγγραφέας του ήταν φοιτητής της Νομικής. Περιλαμβάνεται στο βιβλίο με τον γενικό τίτλο «Ψέματα πάλι», που βγήκε το 1999 από την «Αγρα». Τώρα κυκλοφορεί στα...
Από τον τρυφερό «Σιμιγδαλένιο», στο μακάβριο «Week end»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας