Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η ταξική καρδιά ενός air condition
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ταξική καρδιά ενός air condition

  • A-
  • A+
Ενα νέο κίνημα αμφισβητεί την αξία των κλιματιστικών, θεωρώντας ότι είναι καταστροφικά για το περιβάλλον και ελαφρώς… σεξιστικά. Στην πραγματικότητα αποκαλύπτει τα ταξικά χαρακτηριστικά που είχε ο έλεγχος της θερμοκρασίας στις ανθρώπινες κοινωνίες από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Η ιστορία του κλιματισμού είχε ταξικό πρόσημο από την εποχή της αρχαίας Ρώμης, όταν ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος Αντωνίνος Αύγουστος έβαζε τους σκλάβους να μεταφέρουν πάγο από τα πλησιέστερα βουνά προκειμένου να δημιουργείται ένα ευχάριστο αεράκι στο εσωτερικό του παλατιού.

Το πρώτο πραγματικό κλιματιστικό, που εφηύρε το 1902 ο νεαρός μηχανικός Γουίλς Κάριερ, είχε επίσης μια προβληματική σχέση με την εργατική τάξη. Η ιδέα προέκυψε όταν ένας εκδοτικός οίκος στο Μπρούκλιν ζήτησε να του κατασκευάσουν έναν μηχανισμό που θα μείωνε τα τρομακτικά επίπεδα υγρασίας στα πιεστήρια, τα οποία αλλοίωναν τα χρώματα των εκτυπώσεων.

Το αποτέλεσμα ήταν μια συσκευή η οποία συμπτωματικά και σχεδόν κατά λάθος μείωνε και το ύψος της θερμοκρασίας για τους εργαζόμενους, οι οποίοι μέχρι τότε εργάζονταν σε αποπνικτικές συνθήκες.

Πολιτικά, οικονομικά και κατ’ επέκταση ταξικά χαρακτηριστικά όμως εντοπίζουν ορισμένοι αναλυτές και στις σχέσεις των air condition με την αλλαγή των πολιτικών ισορροπιών στις ΗΠΑ, και συγκεκριμένα στην εκλογή του νεοφιλελεύθερου προέδρου Ρόναλντ Ρίγκαν.

Σύμφωνα με τον συγγραφέα Στίβεν Τζόνσον, η κυκλοφορία των πρώτων οικιακών κλιματιστικών στις αρχές της δεκαετίας του ’50 προκάλεσε ένα από τα μεγαλύτερα ρεύματα εσωτερικής μετανάστευσης προς τις νότιες πολιτείες των ΗΠΑ. Η μετακίνηση όμως σήμανε και την αύξηση των θέσεων των εκλεκτόρων στις θερμές περιοχές της χώρας. Καθώς όμως το μεγαλύτερο τμήμα όσων μετανάστευαν ήταν συνταξιούχοι και γενικά ηλικιωμένοι με παραδοσιακές αξίες, το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία ενός ισχυρού συντηρητικού πόλου που οδήγησε, ύστερα από μερικές δεκαετίες, στην επικράτηση του Ρίγκαν.

Η συγκεκριμένη άποψη βέβαια θεωρείται ελαφρώς απλουστευτική από αρκετούς αναλυτές (όσο και η βεβαιότητα ορισμένων ότι η θρησκευτική μεταρρύθμιση στην Ευρώπη επιτεύχθηκε γιατί ο Γουτεμβέργιος ανακάλυψε την τυπογραφία επιτρέποντας σε χιλιάδες πιστούς να διαβάζουν τη Βίβλο από το πρωτότυπο). Παρ' όλα αυτά δείχνει τη σημαντική επιρροή που μπορεί να έχει σε μια κοινωνία ο έλεγχος των μέσων παραγωγής… ψύχους.

Εκτός από τα ταξικά χαρακτηριστικά της ψύξης όμως, αρκετοί εντόπισαν και προβλήματα στην ισότητα των φύλων - γεγονός που μας έδωσε τον όρο του «σεξιστή θερμοστάτη». Σύμφωνα με ξεχωριστές έρευνες των Πανεπιστημίων του Μάαστριχτ και της Γιούτα, τα μοντέλα με βάση τα οποία καθορίζεται η θερμοκρασία των κλιματιστικών στα μεγάλα γραφεία δεν έχουν αλλάξει από τη δεκαετία του ’60.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι καθορίστηκαν με πρότυπο τα επίπεδα μεταβολισμού ενός λευκού άνδρα 40 ετών, που εκπροσωπούσε τον μέσο όρο των υπαλλήλων γραφείου της εποχής. Γι' αυτό, σύμφωνα με τις έρευνες, αρκετές γυναίκες παραπονιούνται συχνότερα για τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες στον χώρο εργασίας.

Παρά το γεγονός ότι και αυτή η θεωρία «μπάζει νερά» (μεταξύ άλλων γιατί το μέσο βάρος της γυναίκας στις ΗΠΑ έχει φτάσει σήμερα τα επίπεδα των αντρών της δεκαετίας του '60), εκφράζει παραστατικά τη σημασία τους ελέγχου της θερμοκρασίας. «Παγωμένοι εργάτες του κόσμου ενωθείτε» τιτλοφορούσε πρόσφατο άρθρο του o συγγραφέας Ααρον Φρίντμαν, υποστηρίζοντας ότι το ζήτημα δεν αφορά τις σχέσεις των δύο φύλων αλλά τις σχέσεις εξουσίας μεταξύ εργοδότη, που ελέγχει την ψύξη και τη θέρμανση, και εργαζόμενου, που δεν έχει έλεγχο στις συνθήκες εργασίας του.

Πρόκειται για ακόμη μια ταξική ανάλυση τραβηγμένη από τα μαλλιά; Ισως όχι, αν προσπαθήσουμε να δούμε την εικόνα σε πλανητικό και όχι σε τοπικό επίπεδο.

Μία από τις νέες τάσεις που εμφανίστηκαν τα τελευταία χρόνια στις ΗΠΑ είναι η καταδίκη του κλιματισμού, κυρίως λόγω της τεράστιας κατανάλωσης ενέργειας, που επιβαρύνει το περιβάλλον. Είναι αλήθεια ότι τα κλιματιστικά ευθύνονται ήδη για το 10% της παγκόσμιας κατανάλωσης ενέργειας και το ποσοστό θα εκτιναχτεί καθώς οι Κινέζοι και κυρίως οι Ινδοί μπαίνουν μαζικά στην αγορά οικιακών air condition.

Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας υπολογίζει ότι τα νοικοκυριά στην Ινδία, που σήμερα έχουν κλιματισμό σε ποσοστό 5%, θα αγοράσουν περίπου ένα δισεκατομμύριο μονάδες air condition μέχρι το 2050. Με δεδομένο μάλιστα ότι αυτές οι οικονομίες στηρίζονται περισσότερο σε ορυκτά καύσιμα, η επίπτωση για τα περιβάλλον θα είναι τεράστια.

Για άλλη μια φορά βέβαια θυμηθήκαμε τις επιπτώσεις των τεχνολογικών μας καινοτομιών μόνο όταν έφτασαν να τις απολαμβάνουν και οι αναπτυσσόμενες χώρες – οι οποίες συχνά βρίσκονται σε αυτή την τριτοκοσμική κατάσταση λόγω της εκμετάλλευσης που υπέστησαν για αιώνες από τις αναπτυγμένες οικονομίες.

Η ύπαρξη όμως ανθρώπινων συνθηκών εργασίας και διαβίωσης πρέπει να είναι δικαίωμα των πολιτών όλου του πλανήτη – με τον ίδιο τρόπο που ο ΟΗΕ αναγνωρίζει ως δικαίωμα την πρόσβαση στο ίντερνετ.

Το θέμα αποκτά μάλιστα διαφορετικές διαστάσεις αν σκεφτεί κανείς ότι οι θάνατοι από υψηλές θερμοκρασίες σε όλο τον κόσμο ξεπερνούν κατά πολύ όλες τις άλλες αιτίες θανάτου από φυσικά φαινόμενα (πλημμύρες, κυκλώνες, σεισμούς κ.ά.). Παράλληλα, η θερμοκρασία στον χώρο εργασίας έχει τόσο δραματικές συνέπειες στην παραγωγικότητα του εργαζομένου ώστε αν στερήσουμε από τους φτωχούς το δικαίωμα στον κλιματισμό, τους καταδικάζουμε σε χαμηλότερη παραγωγή και συνεπώς διαιωνίζουμε τις σχέσεις εξουσίας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αν ο κλιματισμός καταναλώνει ενέργεια, ας φροντίσουμε να παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Αν οι Δυτικοί ενοχλούνται από την αύξηση των κλιματιστικών στην Ασία, ας κλείσουν πρώτα τα δικά τους air condition στα γραφεία των πολυεθνικών και στα malls.

Οι φτωχοί πρέπει να δροσίζονται

info-war.gr

INFOWAR
Η ντροπή της φτώχειας
Το θέμα επανέρχεται στη βρετανική επικαιρότητα κάθε χρονιά: σχολεία απαγορεύουν σε παιδιά να φοράνε πολύ ακριβά ρούχα για να αποφευχθεί το φαινόμενο του poverty shame (ντροπή της φτώχειας). Και σε αυτή την...
Η ντροπή της φτώχειας
INFOWAR
Δεν υπάρχουν φυσικές καταστροφές. Ποτέ δεν υπήρξαν
Εδώ και μισό αιώνα επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η χρήση του όρου «φυσική καταστροφή» έχει στόχο να αποκρύψει τις ευθύνες του ανθρώπου και το γεγονός ότι κάθε καταστροφή αποτελεί ένα πολιτικό γεγονός. Κανένας...
Δεν υπάρχουν φυσικές καταστροφές. Ποτέ δεν υπήρξαν
INFOWAR
Τζόκερ: ο «τρελός» του νεοφιλελευθερισμού
Ενας ψυχικά ασθενής μετατρέπεται σε δολοφόνο που σκοτώνει αθώους πολίτες βρίσκοντας χιλιάδες μιμητές ανάμεσα στα πιο λούμπεν στοιχεία μιας πόλης που σαπίζει ηθικά, οικονομικά και κοινωνικά μέσα στα ίδια της τα...
Τζόκερ: ο «τρελός» του νεοφιλελευθερισμού
INFOWAR
Γενεύη: Περίπατος στα βήματα του κατασκόπου Εντουαρντ Σνόουντεν
Διαβάσαμε το νέο βιβλίο του πληροφοριοδότη δημοσίου συμφέροντος Εντουαρντ Σνόουντεν και ακολουθήσαμε τα βήματά του σε ένα από τα πολλά πόστα από τα οποία υπηρέτησε τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Στη...
Γενεύη: Περίπατος στα βήματα του κατασκόπου Εντουαρντ Σνόουντεν
INFOWAR
Η μητέρα όλων των μαχών για τη διαμοιραστική οικονομία
Στην Καλιφόρνια εργαζόμενοι και εταιρείες της λεγόμενης gig economy σκάβουν τα χαρακώματα στα οποία θα δοθεί μια από τις σημαντικότερες μάχες του πολέμου που θα καθορίσει το μέλλον της εργασίας για τον 21ο...
Η μητέρα όλων των μαχών για τη διαμοιραστική οικονομία
INFOWAR
65 χρόνια από το πραξικόπημα που άλλαξε τον κόσμο
Είναι η κατάρα της Γουατεμάλας να βλέπει το παρόν και το μέλλον της να καθορίζονται από όσα συμβαίνουν στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή: από τους Ισπανούς κονκισταδόρες που έφτασαν εδώ το 1511 μέχρι τον...
65 χρόνια από το πραξικόπημα που άλλαξε τον κόσμο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας