Τέσσερις αστυνομικοί βιάζουν μια ανήλικη μέσα στο περιπολικό τους. Το θύμα προσφεύγει στην Εισαγγελία Σεξουαλικών Εγκλημάτων, αλλά λεπτομέρειες της υπόθεσης και τα προσωπικά της στοιχεία διαρρέουν, «άγνωστο πώς», στον Τύπο.
Ο φόβος του διασυρμού την αναγκάζει να μην καταθέσει μήνυση. Οι αρμόδιοι λένε πως καθώς δεν υπάρχει «άμεση καταγγελία» δεν μπορεί να προχωρήσει η διερεύνηση της υπόθεσης και «δεν θα κατασκευάσουμε ενόχους». Ο υπουργός Ασφάλειας της Πολιτείας εμμένει να επιστρέψουν οι κατηγορούμενοι στη δουλειά τους γιατί «δεν πρέπει να παραβιαστούν τα εργατικά τους δικαιώματα».
Η οργή ξεχείλισε στους δρόμους ολόκληρου του Μεξικού, που σείστηκε από δύο μεγαλειώδεις διαδηλώσεις: για τα μαύρα κενά των θεσμών, για την απαξίωση των θυμάτων, για την ατιμωρησία, για τα δέκα τεκμηριωμένα κρούσματα σεξουαλικής κακοποίησης από αστυνομικούς το πρώτο εξάμηνο φέτος, για τις γυναικοκτονίες που αυξήθηκαν κατά 150% μέσα σε τέσσερα χρόνια, για τις 9 Μεξικανές που κάθε μέρα δολοφονούνται, για τις 9.900 βιασμένες σε λιγότερους από 8 μήνες φέτος, γιατί από κάθε 1.000 κρούσματα σεξουαλικής βίας, μόνο 100 καταγγέλλονται, 10 καταλήγουν στα δικαστήρια και το πολύ ένα να καταλήξει σε καταδίκη.
Φούξια γκλίτερ
Ηταν οι μαζικότερες διαδηλώσεις των τελευταίων ετών κατά της έμφυλης βίας, αλλά και της συνενοχής -όταν δεν είναι και ενοχή- αρχών, υπηρεσιών, αστυνομικών, δικαστών, όλων εκείνων που υποτίθεται ότι μεριμνούν για την ασφάλεια και την ακεραιότητα όλων των πολιτών, δηλαδή και των γυναικών.
Ολων αυτών που αντί να κάνουν τη δουλειά τους βγαίνουν στην αντεπίθεση, όπως η επικεφαλής της κυβέρνησης της Πόλης του Μεξικού, Κλάουδια Σέιμπαουμ, του κυβερνώντος κεντροαριστερού κόμματος Morena, που μίλησε για «πρόκληση» επειδή έσπασαν κάποιες βιτρίνες ενώ οι διαδηλώτριες πετούσαν φούξια γκλίτερ σε αξιωματούχους και αστυνομικούς κι έγραψαν συνθήματα σε εθνικό μνημείο, τον Αγγελο της Ανεξαρτησίας.
Ο ίδιος ο πρόεδρος, Λόπες Ομπραντόρ, αντί να απαντήσει για τις αδιανόητες στατιστικές της έμφυλης βίας, μίλησε για την υποτιθέμενη βία των διαδηλωτριών, σχολιάζοντας: «Τι σχέση έχει ένα κίνημα που διεκδικεί ένα δίκαιο αίτημα, όπως τα δικαιώματα των γυναικών, με την καταστροφή; Εκεί είναι οι ήρωές μας. Πώς δεν θα σεβαστούμε τον Αγγελο;».
Κλασικό δείγμα της πατριαρχικής αφήγησης που ανάγει τα επουσιώδη σε μείζονα και μιλά για προκλήσεις ώστε να αποφύγει όσα δεν θέλει να ακουστούν ούτε να αντιμετωπιστούν, γράφει η Μεξικανή συγγραφέας Μπρέντα Λοσάνο στη La Nacion, εξηγώντας:
«Φτάνει πια με αυτή την αφήγηση. Δεν θέλουμε να διαβάζουμε ειδήσεις που δίνουν προτεραιότητα στον κρότο σπασμένων γυαλιών, αλλά που να εξηγούν γιατί αυτά έσπασαν και γιατί γράφτηκαν τα συνθήματα… Κι αν τους ενόχλησε το γκλίτερ, ας ακούσουν το σύνθημα “Μεξικανές στο γκλίτερ του πολέμου”: ένας παραλλαγμένος στίχος του εθνικού ύμνου όπου στη θέση του αρσενικού ακούγεται το θηλυκό γένος και η λέξη κραυγή αντικαθίσταται από το γκλίτερ. Αυτό το στοιχείο που σχετίζεται με το επιφανειακό, το επιπόλαιο, και που πλέον τους ενόχλησε τόσο ώστε έγινε σύμβολο αντίστασης».
Οσο οι θιγμένοι της εξουσίας ασχολούνται με φούξια γκλίτερ, συλλογικότητες μητέρων διαδίδουν το δικό τους μήνυμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Το γκλίτερ φεύγει, τα τζάμια αντικαθίστανται, τα συνθήματα καλύπτονται, αλλά πώς να ξαναφέρεις στη ζωή τις δολοφονημένες κόρες μας, πώς να βρεις τις αγνοούμενες και πώς να βοηθήσεις τις βιασμένες;».
Δεν είναι η πρώτη φορά που οι Μεξικανές κινητοποιούνται μαζικά ενάντια στη βία. Το 2016 το κίνημα «Η πρώτη μου παρενόχληση» κατέστησε ορατή την επιδημία παρενόχλησης στους δρόμους, σπάζοντας τη σιωπή γύρω από την καθημερινή βία που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες.
Τρία χρόνια μετά, η κατάσταση είναι ακόμη πιο ανησυχητική, η αγανάκτηση πιο βαθιά, οι κινητοποιήσεις πιο μαζικές και δυναμικές και οι γυναικείες οργανώσεις κάνουν λόγο για μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της έξαρσης της βίας και της ατιμωρησίας, απαιτώντας την παύση όλων των αστυνομικών και αξιωματούχων που ενέχονται σε περιστατικά έμφυλης βίας, την άμεση, ενδελεχή και αμερόληπτη διερεύνηση όλων των σχετικών καταγγελιών κι ένα στρατηγικό σχέδιο αντιμετώπισης της ενδημικής βίας κατά των γυναικών στη χώρα.
Κινήσεις τακτικής
Ο αντίκτυπος των κινητοποιήσεων δεν άργησε να φανεί. Η έρευνα για τον βιασμό της ανήλικης ξεκίνησε ξανά και έξι αστυνομικοί παύθηκαν, χωρίς ωστόσο να συλληφθούν. Ο υπουργός Ασφάλειας της πρωτεύουσας, ο οποίος είχε αποπέμψει τις διαδηλώτριες που τον έλουσαν με γκλίτερ, τώρα ζήτησε διάλογο μαζί τους.
Και η κυβερνήτρια Σέιμπαουμ, που διαλαλούσε πως οι υπηρεσίες της είναι άψογες και άψογα χειρίστηκαν την υπόθεση, αναδιπλώθηκε καλώντας 24 γυναικείες οργανώσεις σε «Διάλογο για Μηδενική Ανοχή και Πλήρη Δικαιοσύνη για Γυναίκες και Κορίτσια θύματα βίας», ώστε να διαβουλευθούν ένα σχέδιο δράσης.
Κινήσεις αναγκαίας τακτικής που δεν αρκούν για να διαλύσουν τη δυσπιστία απέναντι σε μια κυβέρνηση η οποία συμμάχησε με ακραία συντηρητικά κόμματα ευαγγελικών που αρνούνται στοιχειώδη δικαιώματα των γυναικών και μείωσε δραστικά τις δαπάνες για καταφύγια κακοποιημένων γυναικών.
Ούτε αρκούν για να σταματήσουν το κύμα διαμαρτυρίας. Το περασμένο Σάββατο, πολλές γυναίκες συγκεντρώθηκαν σε κεντρική πλατεία της πρωτεύουσας και έπλεξαν με βελονάκι καρδιές που κρέμασαν σε ένα αυτοσχέδιο μνημείο ανάβοντας κεριά κάτω από τις φωτογραφίες δολοφονημένων γυναικών της χώρας: ένα αφιέρωμα στις χιλιάδες κλεμμένες καρδιές της έμφυλης βίας στο Μεξικό. Κι ένα μήνυμα, όπως γράφουν: «Είμαστε εδώ, δεν ξεχνάμε, δεν εγκαταλείπουμε. Γιατί θέλουμε να ζούμε κι όχι να επιζούμε».
