«Outlasting» στο 5ο Queer Movie Nights 2026: Ήταν πια ώρα να αποδομήσουμε (και) το γήρας

Το Σάββατο 9 Μαΐου και ώρα 20.00, το φεστιβάλ Queer Movie Nights 2026 του περιοδικού Antivirus, προέβαλε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο σινεμά Τριανόν στην πλατεία Βικτωρίας, το «Outlasting – Living archives of older queers». Στα ελληνικά θα μπορούσε, ερασιτεχνικά, να αποδοθεί ως «Αντοχή στο χρόνο – Ζωντανά αρχεία, των ηλικιακά μεγαλύτερων queers».

Πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ των Νούνο Μπαρμπόζα και Άνα Κριστίνα Σάντος το οποίο γυρίστηκε και ολοκληρώθηκε στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου «TRACE – Tracing Queer Citizenship Over Time» («Ιχνηλάτηση της Queer Πολιτειότητας Ανά τον Χρόνο»). Με την κοπιαστική δουλειά πολλών ερευνητ(ρι)ών, ανάμεσά τους και του Έλληνα μεταδιδακτορικού ερευνητή Πάκο Χαλκίδη ο οποίος παρέστη και μίλησε στην προβολή. Το έργο συγκεντρώνει και επεξεργάζεται δεδομένα για τη ζωή και το γήρας των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων, καθώς και για τις, σχετικές με αυτό, πολιτικές οι οποίες εφαρμόζονται σε χώρες της Νότιας Ευρώπης. Ως «απόσταγμα» αυτής της έρευνας, η οποία πραγματοποιήθηκε υπό τον συντονισμό του Κέντρου Κοινωνικών Σπουδών (CES) του Πανεπιστήμιου της Κόιμπρα της Πορτογαλίας, το ντοκιμαντέρ «υφαίνει» τις ιστορίες ζωής 21 ηλικιωμένων ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων από τη Νότια Ευρώπη, προσφέροντας μια βαθιά στοχαστική ματιά στη γήρανση, τη μνήμη, την αντίσταση και την queer πολιτειότητα.

Μέσα από εμπειρίες βιωμένες στην Πορτογαλία, την Ιταλία, την Ελλάδα, τη Μάλτα και τη Σλοβενία, η ταινία αναδεικνύει τις ενσώματες μνήμες ως ένα ζωντανό, πολύτιμο αρχείο σεξουαλικής και έμφυλης ποικιλομορφίας.

Ο τίτλος της ταινίας συμπυκνώνει τις πολλαπλές έννοιες της αντοχής, της επιμονής και της επιβίωσης. Όπως αναδεικνύεται στο ντοκιμαντέρ, οι ηλικιωμένοι ΛΟΑΤΚΙ+ άνθρωποι είναι εκείνοι που άντεξαν και επέμειναν απέναντι σε αντίξοες συνθήκες, κάποιες από τις οποίες, οι επόμενες γενιές ευτυχώς δεν τις υπέστησαν. Αντιμέτωπα με ιστορίες στιγματισμού, σιωπής και αποκλεισμού, τα γηράσκοντα queer και τρανς σώματα, ξεπροβάλλουν ως ισχυρές υπενθυμίσεις, του δικαιώματος να υπάρχει κανείς αυθεντικά, χωρίς ντροπή και χωρίς απολογία.

Η ταινία ήταν ασφυκτικά γεμάτη με εικόνες -πραγματικές και περιγραφόμενες-, βαθιά συγκινητική, πικρά αληθινή, αλλά και πάρα πολύ ενδυναμωτική.

Αντικειμενικά θα γινόταν, αλλά και υποκειμενικά τα άτομα πίσω από το ντοκιμαντέρ, το επιδίωξαν: η ταινία και η κουβέντα που ακολούθησε, άνοιξαν τη συζήτηση για το ταμπού του γήρατος, και ιδιαίτερα για την διασταύρωσή του με την queer ταυτότητα. Η οποία ούτως ή άλλως, για πολλούς αιώνες συμπύκνωνε… την «πεμπτουσία» της έννοιας του ταμπού. Στοχαστήκαμε αφειδώς πάνω στην εμπειρία -πλούτος και βάρος μαζί-, στις αναμνήσεις -άλλοτε θησαυρός και άλλοτε αγκάθι-, στην ευαισθησία -κλάμα και γέλιο εναλλάξ, και κάποιες φορές και σφιχτά ενωμένα-. Κάναμε γενναία προσπάθεια να καταλάβουμε τι σημαίνει να έχεις αστείρευτη όρεξη για συναρπαστική ζωή και να γεννιέσαι στην εποχή, που αυτό το σχέδιο πρέπει να πάει κατά μέρος, γιατί προέχει το να επιβιώσεις χωρίς καθοριστικά και ανεπανόρθωτα τραύματα.

Είδαμε, ακούσαμε, αγγίξαμε από πολύ κοντά την ευαλωτότητα, και το σοκ του να εισβάλλει στη ζωή σου από δύο ή και περισσότερες πόρτες: ομοτρανσφοβία, ηλικιακός ρατσισμός, μισαναπηρισμός, και η λίστα σχεδόν δεν έχει τέλος. Καταλάβαμε ότι το γήρας είναι μία ακόμα ηλικιακή φάση της ζωής μας. Η οποία είναι ξεχωριστή. Όπως και όλες οι υπόλοιπες φάσεις, άλλωστε. Και η οποία ακριβώς γι’ αυτό, δε μπορεί να γίνεται νέα βάση για κοινωνική αποβολή, διακρίσεις, αποκλεισμό, αδικία, κακοποίηση. Αντιθέτως τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, οι επιπλέον ευαλωτότητες τις οποίες γεννά, πρέπει να γίνονται έδαφος για περισσότερη φροντίδα, περισσότερη αλληλεγγύη, περισσότερη αποδοχή, ισότητα και συμπερίληψη.

Η προβολή και η συζήτηση που ακολούθησαν είχαν καλό timing με την επικαιρότητα του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος: Ο Γιάννος Κανελλόπουλος εκ μέρους των «Proud Seniors – Ομάδας υποστήριξης ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων 50 άνω», ανακοίνωσε ότι για πρώτη φορά στην Ελλάδα ιδρύθηκε και λειτουργεί παρατηρητήριο καταγραφής παραβιάσεων δικαιωμάτων ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων άνω των 55. Μετά από πρωτοβουλία την οποία πήρε η Ομάδα, από κοινού με το Κέντρο Γυναικείων Μελετών – Γυναικεία Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση Εξειδικευμένη σε Ζητήματα Φύλου και Ισότητας «Διοτίμα», στο πλαίσιο υλοποίησης του έργου «Di.V.E.S. – Ποικιλομορφία, ορατότητα, στήριξη ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων άνω των 55 ετών».

Το έργο στοχεύει στην ανάδειξη των ανισοτήτων, διακρίσεων και παραβιάσεων που βιώνουν σε πολλαπλά πεδία τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, άνω των 55 ετών και το πρόγραμμα εστιάζει ιδιαίτερα στην έμφυλη βία και στα εμπόδια πρόσβασης σε θεμελιώδη δικαιώματα όπως η υγεία, η πρόνοια, η φροντίδα, η στέγαση, η εργασία, αλλά και οι χώροι κοινωνικοποίησης. Παράλληλα, το πρόγραμμα επιδιώκει την ενδυνάμωση της κοινότητας, τη δημιουργία χώρων όπου οι εμπειρίες μπορούν να καταγραφούν με ασφάλεια και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων πολιτικής για ισότιμη πρόσβαση στα δικαιώματα.

Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος PLATO και το παρατηρητήριο είναι προσβάσιμο για κάθε αναφορά ΕΔΩ. Θύματα σχετικών παραβιάσεων μπορούν να επισκέπτονται την συγκεκριμένη ιστοσελίδα και να αναφέρουν το περιστατικό στο οποίο ενεπλάκησαν με σκοπό τόσο την καταγραφή, όσο και την αντιμετώπισή του.