Οι κύριοι άξονες του φετινού 26ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (ΦΝΘ) μπήκαν ήδη σε «κάδρο». Κινηματογραφικό κάδρο και συγκεκριμένα από τον βραβευμένο από το ίδιο φεστιβάλ για το ντοκιμαντέρ του «Βάρδια» (σ.σ. Αργυρός Αλέξανδρος στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και Βραβείο Καλύτερης Φωτογραφίας στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Μόσχας), σκηνοθέτη Γρηγόρη Ρέντη. Σε εκείνον ανατέθηκε να δημιουργήσει τα φετινά σποτ, που προβάλλονται πριν από κάθε ταινία. Τρία σποτ, τρεις κεντρικοί άξονες, μία κοινή θεματική: το απρόβλεπτο μπαίνει απροειδοποίητα στη ζωή μας, αλλάζοντάς την, μέσω της συνύπαρξης/συντροφικότητας (ένα ζευγάρι ανδρών ξυπνούν αναστατωμένοι από… πυροτεχνήματα στον ουρανό), της σχέσης μας με το περιβάλλον (ένας γλάρος τραυματίζεται στο τζάμι μιας πολυεθνικής εν ώρα συνάντησης των μετόχων), του ανταγωνισμού (μία αθλήτρια πληγώνεται με τη συναθλήτριά της απλώς να την κοιτάζει).
Πράγματι, αυτή είναι η πραγματική ζωή εκεί έξω σήμερα, έξω από τις σκοτεινές αίθουσες, η οποία «εισέρχεται» μέσα μας υπό τη ματιά του κάθε σκηνοθέτη στις περισσότερες από 250 ταινίες που έχουν επιλεγεί για να προβληθούν στο 26ο ΦΝΘ (7-17/3). Ως ταινία έναρξης (Πέμπτη 7/3) έχει επιλεγεί το animation μουσικό ντοκιμαντέρ «Πυροβόλησαν τον πιανίστα» (2023), ενός από τους σπουδαιότερους Ευρωπαίους σκηνοθέτες, του Ισπανού 69χρονου Φερνάντο Τρουέμπα, πολυβραβευμένου και με Οσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας για την ταινία «Μπελ Επόκ» (έχει βραβευτεί και ως μουσικός παραγωγός, με δύο Γκράμι και τέσσερα Λάτιν Γκράμι). Ο ίδιος θα είναι παρών στην τελετή, καθώς θα του απονεμηθεί τιμητικός Χρυσός Αλέξανδρος για το σύνολο της προσφοράς του στο σινεμά. Μάλιστα, πρόσφατα ολοκλήρωσε τα γυρίσματα της τελευταίας του ταινίας «Haunted Heart» με τον Ματ Ντίλον, με γυρίσματα στην περιοχή του Βόλου. Στην ταινία έναρξης παρακολουθούμε έναν δημοσιογράφο που αναζητά πληροφορίες για τον Βραζιλιάνο πιανίστα Φρανσίσκο Τενόριο Ζούνιορ, καθώς ερευνά τη μυστηριώδη εξαφάνισή του στη διάρκεια μιας περιοδείας στο Μπουένος Αϊρες. Η ταινία εκτυλίσσεται τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, σε μία εποχή λίγο πριν η Λατινική Αμερική βρεθεί στη δίνη ολοκληρωτικών καθεστώτων. Στο φεστιβάλ θα προβληθούν και το μουσικό ντοκιμαντέρ «Calle 54», καθώς και το animation «Τσίκο & Ρίτα» του ίδιου σκηνοθέτη. Οσο για την τελετή λήξης, η αυλαία της διοργάνωσης θα πέσει την Κυριακή 17/3, με την προβολή της ταινίας «Γιάννης Σπανός: Πίσω απ’ τη μαρκίζα» του Αρη Δόριζα, ένα ταξίδι σε όλη την πορεία του σπουδαίου συνθέτη, από το παιδικό σπίτι στο Κιάτο ώς τις μεγάλες συνεργασίες στο Παρίσι και την επιτυχία στην Ελλάδα, με σπάνια ντοκουμέντα και συνεντεύξεις.
Εχουμε ήδη αναφερθεί διεξοδικά στο ειδικό (κινηματογραφικό και εικαστικό) αφιέρωμα του φεστιβάλ στον χορογράφο και διεθνώς αναγνωρισμένο καλλιτέχνη Δημήτρη Παπαϊωάννου, στο πρωτοποριακό και τολμηρό σινεμά του Παναγιώτη Ευαγγελίδη γύρω από ζητήματα που απασχολούν τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, μέσω μιας προσωπικής όσο και κοινωνικοπολιτικής ματιάς. Συνακόλουθα, θα γίνει ένα ακόμη αφιέρωμα με τίτλο «Citizen Queer», μέσω της προβολής 33 ντοκιμαντέρ που «υμνούν την ομορφιά της απελευθερωτικής πράξης του αυτοπροσδιορισμού και σφράγισαν το παγκόσμιο queer σινεμά», σύμφωνα με τους διοργανωτές. Σε αυτό, γνωστοί καλλιτέχνες και ακτιβιστές έως επιστήμονες και προσωπικότητες του πολιτισμού θα είναι παρόντες στις προβολές, συζητώντας με το κοινό. Επίσης ο Α Κατάλογος του Φεστιβάλ θα φιλοξενεί σε ένα μεγάλο κομμάτι του κείμενα που εξερευνούν τις θεματικές, συνιστώσες και καταβολές του queer ντοκιμαντέρ.
Ειδική προβολή
Μπορεί να έχει πράγματι αλλάξει το φεστιβάλ τα τελευταία χρόνια, προωθώντας μια πιο εμπορική πλαισίωση των επιλογών του και όχι μόνο, ωστόσο τα άμεσα αντανακλαστικά του είναι εκεί. Ετσι, στον απόηχο του αιφνίδιου και γεμάτου σημαντικά ερωτήματα θανάτου του πολιτικού κρατούμενου Αλεξέι Ναβάλνι, πολιτικού αντιπάλου του Βλαντιμίρ Πούτιν, το φεστιβάλ θα προβάλει (Παρασκευή 8/3, αίθουσα Τζον Κασσαβέτης) το ντοκιμαντέρ «Ναβάλνι» του Καναδού Ντάνιελ Ρόερ, με στοιχεία λίγο πριν ο Ναβάλνι αφήσει την τελευταία του πνοή σε φυλακή υψίστης ασφαλείας στην Αρκτική – εν τέλει ένα ντοκιμαντέρ που αφενός μοιάζει να προοικονομεί τη μοίρα του Ρώσου ακτιβιστή και ταυτόχρονα αποτελεί παρακαταθήκη της πολιτικής του κληρονομιάς.
Πενήντα χρόνια Ελληνική Δημοκρατία
Με αφορμή τη συμπλήρωση 50 ετών από την αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος στη χώρα μας, το φεστιβάλ φιλοξενεί μια σειρά από εκδηλώσεις για την επέτειο και τους αντιδικτατορικούς αγώνες. Το κινηματογραφικό σκέλος του αφιερώματος περιλαμβάνει τέσσερις ταινίες για τα συνταρακτικά γεγονότα τού τότε. Παράλληλα, θα πραγματοποιηθεί ανοιχτή συζήτηση με υπουργούς και βουλευτές του ελληνικού Κοινοβουλίου στο πλαίσιο της παρουσίασης του βιβλίου «Μισός αιώνας εκλογές – Συζητώντας για τις αναμετρήσεις της Μεταπολίτευσης» (εκδόσεις Πόλις), σε επιμέλεια των Πέτρου Ιωαννίδη και Ηλία Τσαουσάκη.
Ελληνικά ντοκιμαντέρ
Συνολικά θα προβληθούν 67 μεγάλου και μικρού μήκους ελληνικές ταινίες. Τριάντα πέντε από αυτές συμμετέχουν στο διεθνές πρόγραμμα (Διεθνές Διαγωνιστικό, Διαγωνιστικό Newcomers, Διαγωνιστικό >>Film Forward, Ανοιχτοί Ορίζοντες). Σε ειδική πλατφόρμα (Πλατφόρμα+) θεατές από όλη την Ελλάδα θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν 21 ελληνικές ταινίες (από τις 8 έως τις 22 Μαρτίου). Το εξαιρετικά επίκαιρο ντοκιμαντέρ «Οι γάμοι της Τήλου» του Παναγιώτη Ευαγγελίδη θα είναι καθολικά προσβάσιμο τόσο στη φυσική προβολή του όσο και διαδικτυακά. Τέλος, θα προβληθούν δύο ταινίες αφιερωμένες στη Μαρία Κάλλας, ανάμεσά τους το ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία – Τα άγνωστα χρόνια της Κάλλας» των Μιχάλη Ασθενίδη και Βασίλη Λούρα, σε παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Ζωντανή μετάδοση
Το 26ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και η COSMOTE TV, που έχει τα αποκλειστικά δικαιώματα τηλεοπτικής μετάδοσης του θεσμού των Οσκαρ στην Ελλάδα, φέρνουν σε ζωντανή μετάδοση τη σημαντική (ακόμα έστω) αυτή διοργάνωση στον κινηματογράφο «Ολύμπιον» την Κυριακή 10/3, από τις 22.30… με τις ευχές για βραβεύσεις και στους δημιουργούς ελληνικής καταγωγής με ταινίες υποψήφιες στα φετινά Οσκαρ (Λάνθιμος, Πέιν).
Αναλυτικά όλες οι πληροφορίες για το φετινό φεστιβάλ στο www.filmfestival.gr
