Πρόκειται για ένα πραγματικά καινοτόμο και ισχυρό εκπαιδευτικό πρόγραμμα, ένα «εργαλείο» στα χέρια των εκπαιδευτικών όλων των βαθμίδων, το οποίο μπορεί να γίνει από πολύ χρηστικό έως απόλυτα εποικοδομητικό για τους μαθητές και τις μαθήτριες. Γιατί; Γιατί χρησιμοποιεί την Τέχνη και συγκεκριμένα την 7η Τέχνη όχι μόνο στη διάρθρωση και προώθηση της ίδιας της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αλλά στη μύηση των μαθητών σε μια διαδικασία που τους φέρνει να ξεχωρίζουν την αλήθεια από το ψέμα (ακόμη και ως μελλοντικοί πολίτες ή και ως ήδη πολιτικά όντα), μα και σε κάτι ακόμη πιο ολιστικό: το πώς το φαντασιακό μπορεί να γίνει όραμα και μετά πράξη. Κάτι που μόνο ο άνθρωπος ως κομμάτι της φύσης έχει την ικανότητα να κάνει και γι’ αυτό έφτιαξε και Πολιτισμό, καθώς μόνο μέσω της Τέχνης το φαντασιακό μπορεί να μετασχηματιστεί σε απτή πραγματικότητα.
Το πρόγραμμα αυτό ονομάζεται CinEd, είναι πανευρωπαϊκό και χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκά κονδύλια. Ο σχεδιασμός και η οργανωτική διαδικασία έχουν ξεκινήσει εδώ και κάποια χρόνια, με την Ταινιοθήκη της Ελλάδος συμμέτοχο σε αυτές τις διαδικασίες τον τελευταίο χρόνο, από τον Σεπτέμβριο του 2022. Πρόκειται δε για μία εξαιρετικά δημοκρατική διαδικασία, καθώς όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται οριζόντια και ριζωματικά, όπως μας εξήγησε σε σχετική ενημερωτική συνέντευξη η δρ Πολιτισμικών και Κινηματογραφικών Σπουδών, Συντονίστρια του CinEd για την Ταινιοθήκη της Ελλάδος, Ιουλία Μέρμηγκα.
«Σκοπός του CinEd είναι η μύηση των παιδιών και των εφήβων στη μαγεία του κινηματογράφου. Πρόκειται για μια συνεργασία 16 πολιτιστικών και εκπαιδευτικών φορέων από 13 χώρες, ανάμεσά τους και η Ταινιοθήκη της Ελλάδος» είπε η πρόεδρος της Ταινιοθήκης και διευθύντρια του CinEd για την Ελλάδα, Μαρία Κομνηνού. «Το CinEd είναι μια πλατφόρμα ανοιχτής πρόσβασης για εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων (cined.eu), το οποίο υλοποιείται σε 45 χώρες και θα θέλαμε να φτάσει σε κάθε γωνία και σε κάθε σχολείο της Ελλάδας. Εχει πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό ταινιών μικρού και μεγάλου μήκους (από καταβολής του κινηματογράφου, ξεκινώντας από τους αδερφούς Λιμιέρ και τον Μελιές) καθώς και εκπαιδευτικά εργαλεία. Το πρόγραμμα, με την υποστήριξη της Ταινιοθήκης της Ελλάδος περιλαμβάνει εκπαιδευτικές προβολές για μαθητές όλων των βαθμίδων σε όλη την Ελλάδα και εργαστήρια επιμόρφωσης κινηματογραφικής παιδαγωγικής για δασκάλους και καθηγητές, εντός και εκτός της σχολικής τάξης».
Ο εκπαιδευτικός μπορεί να κάνει εγγραφή στην πλατφόρμα cined.eu (η οποία είναι ανοιχτή για όλους, μα πρόσβαση στις ταινίες για προβολή αυτών θα έχουν μόνο οι εκπαιδευτικοί οι οποίοι θα πιστοποιήσουν ότι είναι αυτό που λένε, μέσω της Ταινιοθήκης της Ελλάδος) και να ακολουθήσει αν θέλει τον «οδηγό» χρήσης του, ο οποίος περιλαμβάνει πραγματολογικά στοιχεία της κάθε ταινίας, άξονες συζήτησης, αλλά και τρόπους ώστε τα παιδιά να μη μείνουν μόνο στη συγκεκριμένη ταινία που θα επιλέξει ο δάσκαλός τους αλλά να ωφεληθούν διαδραστικά (θεωρητικά και πρακτικά) επικοινωνώντας και με άλλα έργα της 7ης Τέχνης, αυξάνοντας έτσι τις νοητικές τους ικανότητες και ενισχύοντας το διαισθητικό, συναισθητικό και αισθητικό τους κριτήριο.
Οι ταινίες που έχουν επιλεγεί μέχρι ώρας είναι 21, από 13 ευρωπαϊκές χώρες, ταξινομημένες αναλόγως με την εκπαιδευτική βαθμίδα (άλλες για παιδιά του Δημοτικού, άλλες για του Γυμνασίου για να φτάσουμε ώς το Λύκειο, που τα παιδιά μπορούν να δουν Γκοντάρ κ.λπ.). Φυσικά στην πλατφόρμα θα προστίθενται σταδιακά και άλλες ταινίες: συγκεκριμένα από την Ελλάδα πρόκειται να μπει το υπέροχο ντοκιμαντέρ «Οι λουόμενοι» της Εύας Στεφανή και το επίσης πανέμορφο μικρού μήκους ντοκιμαντέρ του Λέοντος Λοΐσιου, «Ψαράδες και ψαρέματα». Ωστόσο εδώ είναι και ο προβληματισμός μας: ποιος επιλέγει ποιες ταινίες «μπορούν» να δουν οι μικροί ή οι μεγαλύτεροι μαθητές; Γίνεται αυτό με την έγκριση των εκπαιδευτικών ινστιτούτων κάθε συμβαλλόμενης χώρας; – το ρωτήσαμε, ελπίζοντας σε μία αρνητική απάντηση.
Οι προβληματισμοί αυτοί είναι προφανείς και ουσιαστικοί, ειδικά όταν μία δασκάλα στην Ελλάδα τολμώντας να προβάλει πρόσφατα τη βραβευμένη ταινία «Αγόρια στο ντους» δέχτηκε παραληρηματικού (και φασίζοντα) χαρακτήρα αντιδράσεις από κάποιους γονείς και ομοφοβικούς συμπολίτες μας. Ποιος λοιπόν μπορεί να εξασφαλίσει στον/στην εκπαιδευτικό ότι δεν μπορεί να συμβεί κάτι παρόμοιο στην περίπτωση που χρησιμοποιήσει το CinEd; Η απάντηση που λάβαμε από την κ. Μέρμηγκα είναι πως πρόκειται πράγματι για μία σημαντική παρατήρηση, με την κ. Κομνηνού να λαμβάνει απευθείας τον λόγο, λέγοντας πως οι ταινίες έχουν επιλεγεί κυρίως από τη Γαλλική Ταινιοθήκη, πως, όχι, δεν συμπεριλαμβάνεται η «γνωμάτευση» κανενός εκπαιδευτικού ινστιτούτου, μα πως είναι πολύ προσεκτικά επιλεγμένες για κάθε εκπαιδευτική βαθμίδα.
Βέβαια, η ίδια παραδέχτηκε πως είχε δει Γκοντάρ ήδη ως παιδί και δεν περίμενε η μητέρα της να μεγαλώσει για να της τον γνωρίσει (η Αγλαΐα Μητροπούλου ήταν ένα φωτεινό παράδειγμα πραγματικά διανοούμενης και πρωτοπόρα όσον αφορά και τη σχέση της με τον κινηματογράφο). Οπότε καταλαβαίνουμε πως ο κάθε εκπαιδευτικός παίρνει και πάλι προσωπική ευθύνη στο αν και πώς θα χειριστεί το σημαντικότατο αυτό «εργαλείο» που λέγεται CinEd. Ωστόσο, αλίμονο αν έχουμε φτάσει στο σημείο (που έχουμε φτάσει, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν μπορεί να ανατραπεί) που να «φοβόμαστε» την Τέχνη ως «διαφθορέα» των παιδιών μας… Εξάλλου, πώς να κρυφτείς απ’ τα παιδιά; Ετσι κι αλλιώς, τα ξέρουν (ήδη) όλα. Το θέμα είναι να τα εμπνεύσεις και να τα ενδυναμώσεις. Και δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να κατορθώσεις κάτι τέτοιο, από τον Πολιτισμό.
