«Αυτοβιογραφία» Φελίνι με 17 εμβληματικές ταινίες του

Ένας από τους μεγαλύτερους και επιδραστικούς σκηνοθέτες όλων των εποχών, ο Φεντερίκο Φελίνι του ονείρου, της φαντασίας, που δημιούργησε μαγικούς κόσμους και μας έκανε να στοχαστούμε πάνω στην ανθρώπινη μοίρα. Στη ζηλευτή καριέρα του συνεργάστηκε, μεταξύ άλλων, με τον συνθέτη Νίνο Ρότα, τον Πιερ-Πάολο Παζολίνι, τον Μικελάντζελο Αντονιόνι, τον Ρομπέρτο Ροσελίνι, αλλά και τους παραγωγούς της Τσινετσιτά, Κάρλο Πόντι και Ντίνο ντε Λαουρέντις.

Στις ταινίες του πρωταγωνιστούν μερικές από τις μεγαλύτερες σταρ της εποχής: Κλαούντια Καρντινάλε, Αννα Μανιάνι, Ανίτα Εκμπεργκ -ποιος δεν θυμάται τη διάσημη σκηνή από την «Ντόλτσε Βίτα», στη Φοντάνα ντι Τρέβι, με τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι… Ωστόσο η παντοτινή μούσα του ήταν η Τζουλιέτα Μασίνα με την οποία έζησαν μαζί για 50 χρόνια, μέχρι τον θάνατό του στις 31 Οκτωβρίου 1993, στη Ρώμη.

Λίγους μήνες πριν, η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου τού είχε απονείμει Τιμητικό Οσκαρ για το σύνολο του έργου του. Μάλιστα έλαβε το αγαλματίδιο από τα χέρια της Σοφίας Λόρεν και από έναν εμφανώς συγκινημένο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι στο κατάμεστο Dorothy Pavillon του Λος Αντζελες, ενώ στο κοινό καθόταν και η Τζουλιέτα Μασίνα, που δεν μπορούσε να συγκρατήσει τα δάκρυά της.

Είχε όμως τιμηθεί και τέσσερις φορές με Οσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας: το 1956 για το «La Strada», το 1957 για τις «Νύχτες της Καμπίρια», το 1963 για το «8 ½» και το 1974 για το «Amarcord», ενώ προτάθηκε τέσσερις φορές για Οσκαρ Σκηνοθεσίας.

Στην επιτυχία ο Φελίνι έφτασε αντλώντας έμπνευση αποκλειστικά από την ίδια τη ζωή του. «Οι ταινίες μου δεν είναι φιλοσοφικά δοκίμια», έλεγε. «Το να δημιουργώ ταινίες και το να ονειρεύομαι, για μένα, είναι το ένα και το αυτό. Γιατί τα όνειρα γοητεύουν όσο μένουν στη σφαίρα του μυστηρίου, αν όμως πάει να τα εξηγήσει κανείς, αμέσως γίνονται ανιαρά». Και όλα αυτά πάντα μένοντας πιστός στη δική του αλήθεια. «Πάντα αυτοβιογραφούμαι, ακόμα και όταν μιλάω για το τι θα φάω το βράδυ» δήλωσε κάποτε αναφερόμενος με κάποια δόση περηφάνιας αλλά και με πολλή ειλικρίνεια στη δημιουργικότητά του.

Ιδιαίτερη ήταν και η σχέση του με τους ηθοποιούς. «Είχα ανάγκη από έναν Ιταλό, από έναν φίλο που να δέχεται σεμνά και ταπεινά να είναι η σκιά μου, που να μη φυτρώνει εκεί που δεν τον σπέρνουν. Ετσι πήρα τον Μαστρογιάνι, τον ήξερα ήδη, ήταν καταπληκτικός: αφαιρετικός, διακριτικός, συμπαθής, αντιπαθής, τρυφερός, αλαζόνας. Ετσι κι αλλιώς. Είναι τέλειος», είχε δηλώσει ο Φεντερίκο Φελίνι για τον Μαστρογιάνι, τον ηθοποιό-φετίχ του, το alter ego του. Για την τελευταία του ταινία «Η φωνή του φεγγαριού» του 1990, πάντως, επέλεξε τον Πάολο Βιλάτζο και τον Ρομπέρτο Μπενίνι.

Το πρόγραμμα

Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου Ιταλού maestro (Ρίμινι, 20 Ιανουαρίου 1920), η Ταινιοθήκη της Ελλάδος, η πρεσβεία της Ιταλίας στην Ελλάδα και το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών, στο πλαίσιο της πολιτιστικής πρωτοβουλίας Tempo Forte και σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Λούτσε Τσινετσιτά, οργανώνουν ένα μεγάλο αφιέρωμα, από τις 11 έως τις 19 Οκτωβρίου με 17 εμβληματικές ταινίες του Φελίνι.

H έναρξη του αφιερώματος θα πραγματοποιηθεί σήμερα στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (σύμφωνα με το ισχύον υγειονομικό πρωτόκολλο) με το «8 ½» (1963), το μνημειώδες, αυτοαναφορικό αριστούργημα του Φελίνι με την εκπληκτική μουσική του Νίνο Ρότα και τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι να εκφράζει το πνεύμα και τη βαθιά αγωνία του σκηνοθέτη.

Προλογίζουν η πρέσβειρα της Ιταλίας στην Ελλάδα Πατρίτσια Φαλτσινέλι, η πρόεδρος της Ταινιοθήκης Μαρία Κομνηνού και ο μαέστρος Μίλτος Λογιάδης.

Ακολουθούν: 12/10: «Νύχτες της Καμπίρια» (προλογίζει ο Κώστας Αριστόπουλος) και «Intervista» (προλογίζει ο Νίκος Μπακουνάκης).

13/10: «Η φωνή του φεγγαριού» και «Σκιές του υποκόσμου».

14/10: «Η Ιουλιέτα των πνευμάτων» και «Οι κλόουν».

15/10: «Ι Vitelloni» (προλογίζει ο Δημήτρης Μπούρας) και «Amarcord» (προλογίζει ο Γιάννης Ζουμπουλάκης).

16/10: «Roma» και «Φελίνι Σατυρικόν» (προλογίζει η Ελεωνόρα Ορφανίδου).

17/10: «Γλυκιά ζωή» (προλογίζει ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης) και «Πρόβα ορχήστρας».

18/10: «Και το πλοίο φεύγει» και «Ο λευκός σεΐχης».

19/10: «La Strada» (προλογίζουν οι Ολια Λαζαρίδου και Κατερίνα Δαμβόγλου) και «Τα φώτα του βαριετέ».

■Και ένα ντοκιμαντέρ στο online.tainiothiki.gr: «Fellinopolis», 2020, σε σκηνοθεσία Silvia Giulietti, όπου οι πιο στενοί συνεργάτες του μιλούν για τον Φελίνι.

⚫ INFO: Ταινιοθήκη, Ιερά Oδός 48 & Μεγάλου Αλεξάνδρου, Κεραμεικός. 210-3612046. Εισιτήριο: 5 ευρώ. Για 5 ταινίες: 10 ευρώ. Για 10 ταινίες: 30 ευρώ.